Connect with us

Edukasaun

Seidauk Simu Karta Ofisiál Hosi Professór Kontratadu 2023, Semana Oin ME Loke Vaga 800

Published

on

Hatutan.com, (19 Janeiru 2024), Díli—Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares to’o agora seidauk simu karta ruma hosi professóres kontratadu tinan 2023 na’in 1.715 ne’ebé kuaze semana ida ona halo protestu kona-bá sira nia estatutu, nune’e parte Ministériu Edukasaun (ME) planeia ona atu halo rekrutamentu liu hosi loke vaga foun hamutuk 800 atu bele responde preokupasaun sira kona-bá falta professores iha eskola sira.

Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares. Foto: Tome da Silva.

Dulce de Jesus haktuir, Komisaun G ne’ebé trata Assuntu Edukasaun Joventude Sidadania no Kultura  mak simu ona karta hosi profesores ne’ebé hetan kontratu iha tinan 2023, nune’e Ministériu Edukasaun ho Sekretáriu Estadu fó ona klarifikasaun kona-bá artigu sira iha Dekretu Lei númeru 31/23 ne’ebé sai kestaun hosi profesór sira ne’ebé hetan kontradu hosi Ministériu Edukasaun iha 2023.

Lee Mós: Ensinu Bazikú 08 Umu-Sege Uatulari Presiza Tan Sala bá Aula no Aumenta Profesór

Ministra Edukasaun mós halo ona audiénsia ho Komisaun G iha PN, Sesta (19/01/24) hodi esklarese kona-bá asuntu ne’e no informa mós katak, Ministériu Edukasaun halo ona kuadru pessoál bá rekrutamentu ne’e.

Advertisement

“Liu hosi kuadru pessoál ne’e maka sei konsentra bá iha Ensinu Báziku porvolta 800 profesóres maka presiza duni iha Timor laran. Maibé, la’ós eskola hotu-hotu. Hosi rezultadu fiskalizasaun, ami mós hakarak atu hetan lista eskola sira ne’e atu ami mós bele halo verifikasaun fila-fali katak loos duni eskola ida-ne’e mak laiha professór ka iha profesór balun mak la to’o bele hahú fila-fali bá sistema ensinu iha Timor ne’e estabelesimentu liohosi agrupamentu atu koloka fila-fali sé karik iha professór balun mak seidauk to’o,” nia hateten.

Ministra ne’e esplika, hosi kuadru pessoál ne’e Ministériu Edukasaun sei halo transferénsia bainhira iha eskola balun maka profesóres barak liu, tenki transfere fali bá eskola ne’ebé maka menus profesóres.

“Semana oin sei hahú halo rekrutamentu bá bolsa kandidatu das profesóres. Ita sei koloka bazeia bá nesesidade. Ida-ne’e maka Ministériu Edukasaun sei halo hodi responde dehan katak falta profesóres. To’o agora ami seidauk simu karta ofisiál hosi profesóres kontratadu ne’ebé halo hela manifestasaun, maibé tuir Lei ema hotu-hotu iha direitu atu espresa ninia hanoin tuir regras ne’ebé mak iha,” Ministra Edukasaun deklara.

Professór Kontratadu 1.715 Ezije Estatutu

Liuhosi Konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha loron (18/01/24) iha jardin 5 de Maio, reprezentante profesóres kontratadu iha territóriu nasionál tomak hamutuk 1.715 husu Ministériu Edukasaun atu buka solusaun bá sira nia problema ne’ebé daudaun ne’e sira hasoru.

Advertisement

Porta-vós, Agostinho Pinto hateten, professores kontratadu sira sente triste tanba tuir loloos iha tempu inisiu aprendizazen hanesan ne’e, sira hamutuk ho estudante sira hodi aprende hamutuk iha aula laran maibé Ministra Edukasaun no Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Téknika Vokasionál hapara tiha profesóres sira nia kontratu sem karta notifikasaun ruma, maibé bandu ona profesór sira labele hamriik tán iha aula hodi hanorin no eduka estudantes sira.

Profesóres kontratadu sira ne’e simu kontratu iha tinan 2023 hamutuk 1.715 lamenta tebes ho desizaun Governante na’in rua ne’e tanba konsidera la respeita valores no boa governasaun no la assegura direitu no interese lejitimu sidadaun nian.

“Ministra Edukasaun no Sekretáriu Estadu foti desizaun ne’ebé la haree ba vantajen no desvantajen. Kuandu hapara ami kontratadu sira, entaun ninia implikasaun maka públiku bele haree ohin loron eskola balun taka ona tanba profesores laiha, eskola balun menus Profesóres,” nia hateten.

Portavós ne’e mós konta katak, professores kontratadu hirak ne’e simu kontratu iha tinan 2023 no halo sakrifisiu, balun fali dedika an bá servisu hanesan voluntáriu durante tinan 10-resin molok hetan rekoñesimentu hosi mandatu VIII  Governu Konstitusionál.

Nia husu atu Ministra ho Sekretáriu Estadu buka rezolve kestaun ne’e la’ós atu hapara maibé rezolve estatutu professór kontratadu tinan 2023 nian tuir Dekretu Lei númeru 31/2023 de 3 1 de Maiu kona-bá estatutu karreira profesores ne’ebé previstu iha artigu 11.

Advertisement

Professores hirak ne’e mós husu atu rezolve uluk problema professór kontratadu tinan 2023, reklamante no voluntáriu sira molok loke teste bolsa kandidatu bá públiku.

Bainhira Governu la konsidera ezijénsia ne’e maka sira sei halo asaun Marsa Pasífika ne’ebé tuir planu sei realiza iha dia 22 de Janeiru 2024 iha Díli.

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending