Connect with us

Nasionál

Forum Editoriál, Prokuradór Adérito Tilman Esplika Limitasaun Kobertura Jornalista

Published

on

Hatutan.com, (14 Marsu 2024), Díli—Conselho Imprensa (CI) Timor Leste (TL) realiza forum editoriál ne’ebé partisipa hosi jornalista Timoroan sira no fontes importante iha sesaun ida ne’e maka Prokuradór Primeira Instánsia Distritál Díli, Adérito Tilman ne’ebé hetan oportunidade hodi esplika kona-bá limitasaun sira ne’ebé jornalista sira labele halo iha sira nia kobertura.

Conselho Imprensa (CI) Timor Leste (TL) realiza forum editoriál ne’ebé partisipa hosi jornalista Timoroan sira no fontes importante iha sesaun ida ne’e maka Prokuradór Primeira Instánsia Distritál Díli, Adérito Tilman ne’ebé hetan oportunidade hodi esplika kona-bá limitasaun sira ne’ebé jornalista sira labele halo iha sira nia kobertura, Kinta (14/03/2024). Foto: Lázaro Pereira Quefi.

Prokuradór ne’e mós loke horizonte hodi tulun jornalista sira atu bele iha koñesimentu kle’an hodi hala’o di’ak liu tán kobertura kona-bá kazu sivíl no kriminál iha área justisa nian.

Lee Mós: Xefe Estadu Orgullu ho Jornalista Timoroan Hosi Hatutan.com Manán Prémiu Mundiál Anti Korrupsaun 2023

Prokuradór Adérito Tilman haktuir bá jornalista sira katak, média iha nia liberdade atu  prodús informasaun lor-loron bá komunidade no sosiedade kona-bá saida mak akontese iha rai ida.

Advertisement

Tanba ne’e, nia hatutan, liberdade espresaun ne’e hola parte bá intelektuál, katak ema ida iha hanoin no bele hakerek artigu ruma iha jornál no bá kualkér saida de’it ligadu ho vantazen no desvantazen bá atividade sira.

Nia mós esplika katak, bainhira ko’alia kona-bá kazu sira ne’ebé tama ona iha Ministériu Públiku bá faze investigasaun nian, jornalista sira nia liberdade ne’e limite ona.

“Ezemplu jornalista hakerek dehan iha instituisaun ida akontese kazu korrupsaun, nia fó sai depois Prokuradór Jerál haree notísia ne’e mak iha denunsiu ruma, ita bele loke investigasaun bá informasaun ne’ebé mak hato’o ne’e. Tanba jornalista la’ós atu fahe de’it informasaun maibé iha jornalista balun mós iha nia natureza investigative,” Prokuradór ne’e fó ezemplu.

Nia mós fó hanoin katak, bainhira fó ona informasaun bá iha Prokuradoria no prossesu investigasaun la’o ona maka nu’udár jornalista labele publika tán ona notísia bá públiku tanba ne’e tama ona iha segredu justisa tanba afeta bá ema nia dignidade.

“Nune’e ita labele julga ema ida liu hosi média no ita tenke iha pensamentu legál. Bainhira tama ona investigasaun entaun nia natureza ne’e segredu ona no kesi mós prokuradór sira ne’ebé mak kaer prossesu ne’e labele divulga sai bá ema ida liuliu bá nia familia sira,” nia hateten tán.

Advertisement

Ba sira ne’ebé mak sai hanesan sasin, nia dehan, labele ona atu divulga sira nune’e bá arguidu ne’ebé mak Ministériu Públiku bolu  mós labele fó-sai saida mak MP investiga tanba nia kesi an ona ho segredu justisa inklui advogadu mós labele fó nia konteúdu ne’ebé mak prokuradór halo hasoru nia kliente.

“Tanba iha Kódigu Prossesu Penál artigu 74 mak ko’alia kona-bá segredu justisa katak labele divulga. Karik jornalista sira divulga maka iha artigu 291 Kódigu Penál ho kastigu tinan 1 to’o 4 iha kadeia,” nia subliña.

Nia mós sita katak, iha Konstituisaun RDTL artigu 40 dehan, ema hotu-hotu iha liberdade bá espresaun, maibé prossesu tama ona bá investigasaun tenki limite ona liberdade bá divulga informasaun.

Iha fatin hanesan Prezidente CI, Otelio Ote  hateten forum editoriál ne’e CI sempre halo no konvida ema importante sira hodi ko’alia assuntu importante no fahe sira nia koñesimentu hodi eleva jornalista sira atu ba hatene buat ruma.

“Ohin ita konvida Prokuradór Primeira Instánsia Distritál Díli, Adérito Tilman ko’alia kona-bá assuntu   limitasaun assessu informasaun bá jornalista iha prossesu penál. Durante ne’e jornalista barak halo kobertura iha área ida-ne’e. Balun iha Prokuradoria, balun iha Tribunál. Ita presiza rona kle’an liu tán hosi autoridade sira ne’e, atu jornalista sira intende di’ak liu tán kona-bá saida mak prossesu legál ne’e la’o, komesa kedan iha investigasaun, to’o desizaun iha Tribunál. La’ós atu hatene de’it lei sira maibé presiza hatene mós termu sira liuliu kona-bá kazu kriminál sira,” Otelio Ote esplika.

Advertisement

Otelio Ote  iha esperansa katak, CI sei halo tán atividade sira hanesan ne’e ho konteúdu seluk hodi bele kontinua loke tán horizeinte koñesimentu jornalista sira nian bá prossesu kriminál no sivíl sira iha Tribunál.

Nia mós informa katak, iha semana rua liu bá CI hasoru-malu ona ho Prokuradór Jerál Repúblika atu iha nota entendimentu ida nune’e iha future, kona-bá bá kazu sira ne’ebé iha publikasaun média sira viola kódigu étika jornalista maka tenki rezolve liu hosi prossesu no mekanizmu jornalistika, nune’e nia fatin ikus tenki liu hosi CI.

“Bainhira parte rua la konkorda malu atu lori ba Tribunál maka ita refere lori bá Tribunál. Ida-ne’e mak ita nia intensaun,” nia hateten.

Tanba ne’e CI sempre alerta bá komunidade sira, halo sosializasaun bá eskola no autoridade sira bainhira akontese kazu sira ne’ebé relasiona ho publikasaun jornalista sira nian tenki rezolve liu hosi mekanizmu no prossesu jornalistiku mak ida hato’o direitu resposta no retifikativu.

Nia hatutan, bainhira nafatin la aseita ka la kontenti ho ida-ne’e bele hato’o keixa bá iha CI hodi rezolve bazeia ba lei sira ne’ebé konsagra ona iha Lei Komunikasaun Sosial ninian.

Advertisement

Jornalista Estajiáriu: Lázaro Pereira Quefi

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Lalais Salva RTTL,E.P, SEKOMS Expedito Ximenes: “Ha’u Seidauk Simu Relatóriu”

Published

on

By

Hatutan.com, (23 Janeiru 2026), Díli – Ambiente servisu iha mídia Estatál Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P) iha semana sira ikus ne’e sai preokupadu uitoan.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Diskusaun no “Ezonerasaun” KM Ba Prezidente Inkompativel RTTL,E.P Muda Ba Semana Oin

Published

on

By

Hatutan.com, (21 Janeiru 2026), Díli– Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, informa reuniaun Konsellu Ministru sira-nian iha Palásiu Governu, Kuarta (21/01/2026), la iha ajenda kona-bá diskusaun no “ezonerasaun” Prezidente Inkompativel Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P), Elizeu Isaac Fernandes, tanba Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana iha hela vizita traballu ba Oé-Cusse.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Asume Kargu Polítika iha OJP-CNRT Díli, AJAR Konsidera Elizeu Isaac Fernandes Hafoer Ona RTTL,E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (17 Janeiru 2026), Díli– Organizasaun Noun Governamentál Asia Justice and Rights (AJAR) konsidera Prezidente Konsellu Administrasaun Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públiku (RTTL,E.P) Elizeu Isaac Fernandes hafoer ona RTTL,E.P tanba hala’o kna’ar inkompativilidade hodi sia dirijente iha partidu CNRT nu’udár Primeiru Vise-Sekretáriu Ezekutivu Organizasaun Juventude Partidu  CNRT (OJP-CNRT) Munisípiu Díli.

(more…)

Continue Reading

Trending