Hatutan.com, (15 Marsu 2024), Díli—Polémika kona-bá funsionáriu kazuais no kontratadu iha ministériu sira ne’ebé deskonfia ninia rekrutamentu la tuir padraun, tanba ne’e maka Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão fó orientasaun bá Comissão Função Publica  (CFP) hodi halo diagnóstiku nasionál bá ministériu hotu-hotu to’o munisípiu.

Prezidente CFP, Agostinho Letencio de Deus.

Prezidente CFP, Agostinho Letencio de Deus hateten, durante ne’e identifika duni problema barak iha ministériu sira liuliu problema funsionáriu kazuis, problema ajente administrasaun, iha problema kontratu, kontratasaun termu sertu, laiha padraun ba saláriu, laiha balansu bá funsionáriu públiku entre ministériu ida ho ida seluk.

Lee Mós: Vise Primeiru-Ministru Francisco Kalbuadi husu Funsionariu Kontratadu Konkore tuir Lei Funsaun Públiku

“Tanba ministériu ida bele ema barak liu tiha no iha ministériu ida kuaze ema laiha. Hanesan iha nasionál no munisípiu. Entaun, orientasaun hosi PM Xanana ne’e atu halo diagnóstiku bá ministériu hotu-hotu,” Agostinho Letêncio de Deus hateten hafoin posse bá kargu xefia iha Ministériu Turizmu, Kinta (14/03/2024).

Prosesu diágnostiku ne’e iha hela prosesu nia laran no rezultadu sei aprezenta bá Konsellu Ministru iha tempu badak atu bele hetan desizaun ruma ida di’ak nune’e bele implementa.

Tuir Prezidente CFP ne’e katak, kauza bá aumentu númeru funsionáriu kazuais no ajente administrative ne’e tanba laiha reforma obrigatóriu no hahú kedan hosi tinan 2012 to’o agora laiha rekrutamentu.

“Se fosse ita iha ona reforma obrigatóriu, karik ida-ne’e bele rezolve problema tanba kada tinan ita halo rekrutamentu balun ne’ebé ita bele dehan katak kazuais no tinan hira mai nia tenki passa ba ajente administrasaun. Liu hosi ajente ita bele teste hodi bele bá permanente maibé balun tenki bá reforma,” nia esplika.

Ho diagnostíku ne’e, nia dehan, apoia ona CFP hodi bele hatene katak totál funsionáriu públiku ne’e bele kaer nafatin, maibé siklu ne’e la’o nafatin ho nia solusaun importante maka tenki fila-fali bá siklu funsionalizmu públiku nian, katak funsionáriu ida hahú hosi rekruta bainhira, no to’o tempu ida nia tenki reforma obrigatóriu.

Problema seluk ne’ebé CFP deskobre maka,  oinsa define funsionáriu bá kada ministériu tantu nasionál no munisípiu, tenki define kada ministériu iha funsionáriu hira, ministériu A presiza hira hodi bele responde bá nia programa.

“Hafoin ida-ne’e mak ita foin bele halo rekrutamentu, katak ministériu A presiza rekruta ema hanesan ne’e no ministériu B presiza ema totál hanesan ne’e,”  nia hateten tán.

Daudaun ne’e CFP hahú halo ona servisu ida-ne’e no ekipa bá ona ministériu sira hahú haree ona sira nia situasaun, ida-ne’e mak sei aprezenta CFP nia sujestaun no rekomendasaun oinsa atu hadi’a funsaun públika iha futuru.

Jornalista: Leopodina de Carvalho