Connect with us

Edukasaun

Hapara Profesór Kontratadu La Tetu ho Konsekuénsia bá Estudante Sira

Published

on

Hatutan.com, (26 Marsu 2024), Díli– Bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál (PN) kontinua kestiona desizaun IX Governu Konstitusionál nian ne’ebé hapara profesór kontratadu sira iha territóriu  nasionál.

Lee Mós: Xanana husu Profesór Kontratadu Ne’ebé Kontratu Remata Tuir Prosesu Rekrutamentu

Profesóra kontratadu ida kumu-liman metin kontra desizaun ME Dulce de Jesus. Foto/Dok

Liuhosi deklarasaun polítika Bankada FRETILIN nian iha plenária PN, Tersa (26/03/2024), Bankada FRETILIN konsidera Governu ne’ebé lidera hosi Kay Rala Xanana Gusmão la tetu konsekuénsia bá estudante sira no prosesu aprendizajen bainhira hapara kontratu profesór kontratadu sira-nian.

Bankada FRETILIN konsidera, edukasaun no profesór sira sai xave importante bá prosesu apredizajen no forma sosiédade ne’ebé fó influénsia bá dezenvolvimentu sosiál no ekonómiku nasaun nian.

Advertisement

“IX Governu konstitusionál hapara profesór kontratadu  sira sem haree bá impaktu negativu ne’ebé fó direitamente bá estudante sira,” membru PN hosi Bankada FRETILIN, Helana Martins haktuir deklarasaun politíka Bankada FRETILIN  nian.

Bankada FRETILIN sempre kestiona no bolu atensaun ba IX Governu konstitusionál no mós bá Ministra Edukasaun Dulce de Jesus haree no tetu didi’ak bainhira foti desizaun ruma atu hapara kontratu profesór kontratadu sira-ne’e nian..

Nia haktuir impaktu husi hapara profesór kontratadu sira, kuaze iha Timor laran tomak labarik estudante sira mak sai vitíma no abandona bainhira kalendáriu akadémiku hahú iha fulan-Janeiru 2024 no kalendáriu ezame primeiru períodu  monu iha loron 01 fulan-Abríl 2024.

“Agora pengunta mak ne’e, tinan ida-ne’e Ministériu Edukasaun kumpri duni kalendáriu bá ezame primeiru períodu ka lae? Seraké estudante iha eskola balun nei profesór ida de’it mak tama hodi hanorin ne’e atu rezolve oinsá,” Nia haktuir.

Polémika ne’ebé durante ne’e akontese Bankada FRETILIN nota katak, desizaun Ministra Edukasaun nakonu ho asuntu polítiku hodi la sériu rezolve problema profesór kontratadu sira-nian.

Advertisement

Iha VIII Governu konstituisionál altera dekretu lei númeru 23/2010 hodi hamosu dekretu lei númeru 31/2023, kona-bá rejime espesiál, Bankada FRETILIN haree katak dekretu lei númeru 31/2023 ne’e loke dalan atu rezolve problema profesór voluntáriu sira ne’ebé hanorin durante tinan barak ona. Maibé, saidá mak akontese IX Governu laiha polítika kontinuidade.

Iha loron 22 fulan-Fevereiru 2024, Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão deklara ona no husu bá profesór kontratadu ne’ebé kontratu remata  iha  loron 31 fulan-Dezembru 2023, atu  tuir prosesu rekrutamentu ne’ebé Ministériu Edukasaun  loke tanba ne’e tuir regra Funsaun Públiku nian.

Nia hatutan, profesór kontratadu sira ne’ebé mosu bei-beik iha Ministériu Edukasaun nia  hatene see mak iha kotuk.

Xanana afirma problema mak regra atu ba tama nu’udár funsionáriu kazuál ka kontratadu tenke tuir regra la’ós hatama de’it no Governu ida ne’e tama funsionáriu kazuál ne’e millar  no iha Gabinete Primeiru Ministru rasik ha’u husu imi halo saida, hatan dehan la hatene no bolu mai atu funsionáriu iha ne’e.

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Advertisement

 

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending