Connect with us

Edukasaun

HWPL Eskolla Hatutan.com ho Mídia 4 Seluk Sai Parseiru Promove Jornalizmu bá Pás iha Timor-Leste

Published

on

Hatutan.com, (12 Jullu 2024), Díli-Organizasaun Mundiál Sosiedade Sivíl hosi Korea du Súl, HWPL (Heavenly Culture, World Peace, Restoration of Light) ka Kultura Lalehan, Dame Mundiál, Restaurasaun Naroman, eskolla Hatutan.com ho mídia nasionál haat (4) seluk tan nu’udár sira-nia parseiru estratéjiku hodi promove jornalizmu bá pás iha Timor-Leste.

Lee Mós: Jornalista Timoroan Sira Partisipa Formasaun Jornalizmu bá Pás

HWPL formaliza kooperasaun ho mídia nasionál lima bá promove jornalizmu pás iha Timor-Leste, Sesta (12/07/2024). Foto/Elio dos Santos da Costa

Mídia nasionál haat (4) seluk ne’ebé HWPL eskolla mós mak hanesan Radiu Liberdade Dili, Radiu Komunidade Comoro, SapNewsTL ho mídia LABEH. Ho nune’e, Sesta (12/07/2024), organizasaun mundiál bá promove no halo advokasia pás husi Korea du Súl ne’e formaliza kooperasaun liuhusi asina akordu ne’ebé hala’o iha salaun enkontru Konsellu Imprensa (CI, sigla portugés) Timor-Leste  

Akordu kooperasaun ne’e ho sentidu hakarak atu haburas kultura dame nian liuhosi habelar konsiénsia no forma opiniaun públika ho komprensaun kle’an liu kona-bá dame ka pás.

Advertisement

Koordenadór HWPL iha Departamentu bá Dame no Edukasaun, Flora Keum konsidera kooperasaun  ne’ebé asina ona ne’e sai nuudár pasu ida ne’ebé signifikativu, la’ós de’it bá organizasaun mídia lima ne’ebé sira halo kooperasaun, maibé mós bá povu Timor-Leste tomak ne’ebé sei simu relatóriu notísia hosi kanal mídia hirak-ne’e.

Tuir nia, buat hotu ne’ebé ema goza daudaun ne’e posivel tanba dame ka pás. Nune’e, bainhira laiha dame, maka buat ida ne’ebé ema valoriza labele eziste, ema-nia pose, ema-nnia família, mezmu ema nia moris rasik.

Flora Keum  fiar katak mídia nasional lima ne’ebé HWPL  eskolla hodi selebra ona akordu bele habelar kultura pás iha rai-laran tanba valór liu dame ka pás nu’udár legadu ne’ebé dura bá jerasaun future.

“Ha’u hato’o ha’u-nia respeitu ne’ebé kle’an bá Sua Exelénsia, Sekretáriu Estadu ida atu aprezenta iha ne’e no bá Konsellu Imprénsa Timor-Leste, tanba halo ona ida-ne’e sai posivel,” Flora Keum hatete iha diskursu.

HWPL ninia reprezenta ne’e agradese SEKOMS, CI, Jornalista no organizasaun média sira hotu, tanba liuhosi serbisu folin-boot ida-ne’e, sira hakarak atu transforma Díli bá sidade ida ne’ebé hakmatek liu, no bá rai Timor-Leste ida ne’ebé nakonu ho dame.

Advertisement

Asina akordu kooperasaun HWPL ho mídia nasionál lima bá promove jornalizmu bá pás iha Timor-Leste. Foto/Elio dos Santos da Costa

Espíritu HWPL nian, maka espíritu razaun voluntáriu nian. Prezidente Manhilli hatete ona katak atu harii mundu ida ne’ebé hakmatek la’ós depende bá ema seluk, maibé husi ema ida-idak nia aan rasik. Entaun esforsu ida ne’e bá duni Timor-Leste.

HWPL nia atinjimentu sira hosi tinan sanulu (10) mai to’o ohin loron, hala’o asaun liuhusi razaun voluntáriu, la’ós ho osan no sira halo eventu ne’ebé iha valór no nabilan liután.

“Ha’u hein katak ita mós bele hamutuk iha valór nobre dame nia okos no serbisu ho espíritu sakrifísiu atu atinje ida-ne’e,”  nia tenik.

Heavenly Culture World Peace and Restoration of Light (HWPL) maka organizasaun internasionál ida bá dame ne’ebé harii iha 25 Maiu 2013. HWPL maka organizasaun naun-governamentál ida ne’ebé rejistadu iha Governu Metropolitanu Seul Repúblika Koreia nian.

Organizasaun ne’e mós nia asosiadu ho Departamentu ONU nian bá Komunikasaun Globál (DGC) no iha Estatutu Konsultivu Espesiál ho Konsellu Ekonómiku no Sosiál ONU nian (ECOSOC).

HWPL implementa projetu foun tolu hodi rezolve kauza prinsipál sira konflitu nian no estabelese dame sustentável.

Advertisement

HWPL ninia inisiativa prinsipal sira mak hanesan, estabelesimentu lei internasionál sira ne’ebé bandu funu, restaurasaun bá konflitu relijiozu sira liuhusi aliansa relijioza sira, promosaun edukasaun bá dame hodi haburas embaixadór dame sira.

Projetu Dili Sidade Dame nian, (a) Mural Dame nian, Atividade Pintura Mural Dame iha Sentru Desportu Xanana, Atividade Pintura Mural Dame nian. (b) iha Edukasaun nian maka, Edukasaun Jornalizmu Dame nian, no Dame Ensinu superior.

Sesaun foto hamutuk hafoin formaliza kooperasaun HWPL ho mídia nasionál lima hodi promove jornalizmu bá pás iha Timor-Leste. Foto/Elio dos Santos da Costa

Iha biban hanesan prezidente CI Timor-Leste, Otélio Ote agradese bá organizasaun mídia lima ne’ebé konkorda ona hodi asina nota entendimentu nian ida ohin, no hein katak, sei hetan sorte ne’ebé di’ak.

Otélio Ote haktuir, molok ne’e CI fó tiha ona naran hosi organizasaun mídia nasional hotu ne’ebé rejistu iha CI bá HWPL atu komunika ho sira hodi bele estabelese kooperasaun iha projetu ida ne’e. Maibé, realidade ohin iha mídia lima de’it mak konsege komunika ho susesu to’o ohin loron formaliza kooperasaun ida-ne’e.

Ote afirma, CI hanesan sumbriña bá mídia sira iha TL, no iha nia mandatu mak, tenke asegura katak iha asesu informasaun bá sidadaun hotu-hotu, iha liberdade imprénsa, iha kompromisu hosi média sira no oinsá jornalista sira atu kumpri kódigu étika jornalista.

CI mós tenke asegura katak, koopera ho instituisaun barak para bele tulun hakbiit kualidade jornalizmu, eleva kapasidade profesionál, no mós kapasidade intelektuál.

Advertisement

Prezidente CI ne’e atualiza katak, progresu barak tebes, tanba tinan ida ne’e CI iha formasaun barak, koopera mós ho ABC International Development no mós UNDP bá elaborasaun lívru, manta-dalan sira ne’ebé hamutuk ho mídia sira lansa tiha ona iha tinan kotuk.

SEKOMS Expedito Dias Ximenes dada-lia ho Xefe Redasaun Hatutan.com, Francisco Belo Simões da Costa iha ámbitu asina akordu kooperasaun mídia nasionál lima ho HWPL iha Edífisiu CI. Foto/Elio dos Santos da Costa

Iha fatin hanesan, Sekretáriu Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, agradese bá CI ho nia konselleiru sira hotu, tanba bele esforsu hamutuk ho HWPL hodi realiza servisu hamutuk ida-ne’e, no ida ne’e importante tebes.

“Ita hotu hein katak, ho akordu ida-ne’e kolega sira, liu-liu mídia lima ne’e sei tau atensaun liubá iha pás. Tanba hanesan ohin hatete katak, laiha pás, laiha dezenvolvimentu no mós laiha dezenvolvimentu, laiha pás. Tanba ne’e, buat rua ne’e tenke la’o hamutuk. Ho ida ne’e maka jornalista, mídia, meius komunikasaun sosiál sira iha nia papél ne’ebé importante tebes,” Sekretáriu Estadu Expedito Dias Ximenes hateten.

SEKOMS Expedito Dias informa TL hanesan nasaun ne’ebé foin sai konflitu, nasaun joven, persiza duni atu kria pás no estabilidade hodi bele simu dezenvolvimentu iha rai-laran ne’e la’o ho di’ak.

Nia lori IX Governu nia naran agradese bá HWPL hosi Korea ne’ebé ho inisiativa atu apoiu no dezenvolve mídia iha Timor-Leste no SEKOMS mós iha kompromísu atu fó apoiu bá haforsa dezenvolvimentu instituisaun mídia sira iha rai-laran.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending