Connect with us

Edukasaun

Asaun Pasífiku Hasoru Governu ho FDCH hodi Ezije Mantein Programa Bolsa Hakbiit

Published

on

Hatutan.com, (22 Jullu 2024), Díli– Estudante sira husi universidade iha teritoriu nasionál, Segunda (22/07/2027), halo asaun pasifika iha resintu Fundu Dezemvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH) hodi ezije bà  FDCH ho Governu atu labele muda bolsa hakbiit ba fali bolsa parsiál.

Lee Mós: TL Hasoru Krize Kapitál Umanu

Asaun pasifisku husi estudante universidade sira kontra desizaun Governu muda Programa Bolsa Hakbiit bá Bolsa Parsiál, Segunda (22/07/2024). Foto/Tome da Silva

Progrma Bolsa Hakbiit ne’e aprova husi Governu da-VIII no implementa husi Ministériu  Ensinu Superior Siénsia no Kultura (MESSC) liuhusi Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH) ho baze Diploma Ministeriál númeru 9/2021, 10 fulan-Marsu.

Programa Bolsa Hakbiit ne’e kria husi Governu anteriór atu fasilita família kbiit-laek  sira-nia oan ne’ebé hakarak eskola iha universidade maibé kbiit la to’o.

Advertisement

Programa ne’e kria kedas dezde 2021 to’o mai 2023 ne’e fó ona benefísiu bá estudante ho kondisaun família laiha kbiit hamutuk 3,754.  

Iha Governu dala-IX ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana  Gusmão, muda tiha programa Bolsu Hakbiit ne’e bá fali Bolsu Parsiál. Ho nune’e, benefisiáriu sira ne’ebé durante ne’e halo estudu iha universidade, hanesan Universidade Nasionál Timor Lorosae (UNTL), Universidade Dili (UNDIL), Universidade da Páz (UNPAZ), Iinstitute of Business (IOB), Universidade Nasionál Orientál (UNITAL),  Universidade Katólika Timor (UCT), Institutu Superiór Kristal (ISC) no seluk tan la satisfás. Nune’e husu atu Governu mantein prinsípiu hotu programa  Bolsu Hakbiit la’ós Bolsu Parsiál.

“Ami husu Governu atu fó solusaun emediata bá ami nian problema  ne’ebé ami hasoru, ita tenke halo diferensia entre bolsa parsial no bolsa hakbiit, enkuantu ami nu’udár bolsa hakbiit ne’ebé mak Governu oferese apoiu hahu husi tinan 2021 to’o mai 2023. Entaun Bolsa Hakbiit ne’ebé mak daudaun la’ós ona bolsa hakbiit, husi FDCH muda fali ami bá bolsa parsial. Ho ida-ne’e mak ami la konkorda, tanbasá saida mak muda ami tanba ami nia kontratu ne’ebé mak iha sei validu hela ami sei eskola no balu foin tinan ida tinan rua tanba saida mak Governu hapara ida-ne’e ami la konkorda hodi halo asaun pasifikú,” José da Costa nu’udár benefisiáriu husi programa Bolsa Hakbiit hateten bá jornalista sira.

Asaun pasifisku husi estudante universidade sira kontra desizaun Governu muda Programa Bolsa Hakbiit bá Bolsa Parsiál. Foto/Tome da Silva

Nia mensiona katak Governu  mantein ho desizaun  bolsa parsiál, estudante sira  mós sei mantein sira nian  manifestasaun  ka asaun pasífiku to’o iha solusaun ida final mak foin para.

Iha fatin hanesan Diretor ezekutivu FDCH  Julio Aparisio haktuir FDCH nu’udár instituisaun Governu  nian ne’ebé mak sei la foti desizaun bá problema referé tanba sira hanesan teknikamente hodi implementa saidá mak Governu deside.

“Hanesan diretór ezekutivu FDCH ha’u iha obrigasaun atu esplika bá sira no ko’alia ho sira maibé sira nia aspirasaun ami sei aprenzenta bá konsellu administrasaun, maibé desizaun ne’e la’ós iha konsellu adminitrasaun no sei aprezenta fali bá konsellu ministru depois mak Governu sei deside,” Julio Aparicio Pinto  hateten.

Advertisement

Nia mós husu estudante sira tenke estuda makaas  no FDCH prontu luta atu ajuda no estadu mós iha direitu atu kontrola no halo avaliasaun bá estudante hirak ne’ebé mak asesu bá osan estadu tanba ne’e osan estadu tenki uza didi’ak no aproveita didi’ak.

Jornalista Estajiáría: Zita Menezes

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending