Connect with us

Justisa & Krime

Kazu Ró Haksolok, Ministériu Públiku Rekolla Tan Faktu Foun

Published

on

Hatutan.com, (20 Outubru 2025), Díli— Prokuaradór Jerál Repúblika (PGR-sigla portugés), Nelson de Carvalho, hateten Ministériu Públiku rekolla tan faktu foun, nune’e afeta mosu kazu ne’e ema barak.

Lee Mós: Prokuradór Jerál Garante Finaliza Investigasaun Kazu Ró Haksolok

Prezidente Autoridade RAEOA Mari Alkatiri, tempu ne’ebá akompaña hosi Bispu Eméritu Dom Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB ho Madre Guilhermina Marçal FdCC, hala’o lansamentu ba ró Haksolok iha Portugál, Sesta (26/05/2017). Foto/Dok. ISQ.

Ba Hatutan.com iha Parlamentu Nasionál (PN), Segunda (20/10/2025), Prokuradór Jerál Repúblika, Nelson de Carvalho,  hateten prosesu investigasaun bá  kazu Ró Haksolok  iha komplesidade  boot tanba ne’e maka tinan barak ona seidauk konklui investigasaun.

“Ita bele dehan katak kazu ne’e komplesidade bá kazu Ró Haksolok tanba ne’e maka seidauk konklui invesitgasaun,” PGR Nelson de Carvalho hateten.

Advertisement

Maske sei lori tempu naruk, maibé PGR Nelson Carvalho afirma  katak atinji ona pursentu 70 hela pursentu 30 atu konklui investigasaun bá kazu  Ró Haksolok..

Kona-bá arguidu na’in hira maka envolve iha kazu Ró haksolok, PGR Nelson de Carvalho lakohi fó komentáriu tanba sei faze investigasaun.

Fó hanoin fali katak, komisaun C  ne’ebé trata asuntu bá finansas Públika iha Parlamentu Nasionál iha loron 25 fulan-Jullu 2025, halo vizita ofisiál ida ba Portugál hodi halo fiskalizasaun ba Ró Haksolok.

Iha fiskalizasaun ba Ró Timor-Leste nian ne’ebé Autoridade Rejiaun Administrativu Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) no Zona Ekonomia Espesiál Sosiál Merkadu (ZEESM) gasta ona orsamentu Estadu ho montante millaun $34 ne’e iha irregularidade barak. 

“Ami halo aprovasaun bá relatóriu vizita bá Portugál, ami mós bá vizita instituisaun seguransa sosiál Kamara Kontas,  Asembleia Repúblika ka bolu Parlamentu no ikus liu maka ami halo vizita bá  fatin konstrusaun bá Ró Haksolok iha Atlantic Eagle Ship Building, ami bá vizita iha ne’ebá iha loron 25  fulan-Jullu 2025 hodi halo reuniaun mós ho lideransa sira iha fatin produsaun Ró Haksolok nian no vizita direita bá kontrusaun Ró Haksolok nota katak iha irregularidade tebe-tebes,” prezidente Komisaun C PN,  Deputada Cedelizia Faria dos Santos, informa bá Jornalista sira iha PN, Kinta (09/10/2025).

Advertisement

Tuir relatóriu komisaun C katak orsamentu ne’ebé Parlamentu Nasionál  aprová, primeiru Governu fó millaun $17  no tuir mai millaun $14 no tuir relatóriu Governu Timor-Leste nian katak pagamentu ba Ró Haksolok porsentu 100 (%), maibé kompañia Atlantic Eagle Ship Building dehan katak orsamentu balu  ne’e sira la simu ida.

Ró ne’e rasik Governu Timor-Leste mak hola no halo konstrusaun hosi empreza Portugueza Atlanticeagle Shipbuilding, Konsultór mai hosi ISQ-Portugál. Ró Haksolok ninia medida, naruk metru 72 iha kapasidade atu bele tula passajeiru hamutuk na’in 377, bele mós tula ho karreta hamutuk 23 no sasan seluk tan.

Osan bá konstrusaun Ró Haksolok, eis Prezidente Autoridade Mari Alkatiri selu ona Euro milliaun 13-resin ba kompañia Portugés Atlanticeagle Shipbuilding.

Tribunál Kontas deskobre  iha nia auditoria  katak, hosi  tinan 2014 to’o 2018, Timor-Leste gasta ona millaun US$24.5 bá konstrusaun Ró Haksolok.

Sita hosi  Ajénsia notísioza Portugés  Lusa  haktuir relatoriu Tribunál Kontas bá Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-Coisse Ambeno (RAEOA) ho total pajina 50 realiza bazeia bá autoria entre tinan 2016 to’o 2018, ne’ebe sita ho detallu polemiku ró Haksolok ne’ebé to’o agora seidauk finaliza.

Advertisement

“Iha projektu ida-ne’e, assina ona pelu menus kontratu 23, markadu no akordu, hodi halo ona pagamentu ho valor millaun $24,5 porsentu 94,1 hosi RAEOA durante tinan lima nia laran,” sita relatoriu ne’ebe haktuir hosi Ajénsia notísioza Portugál Lusa.

Valor ne’e, selu ona millaun $21,38 bá Atlantic Eagle, hodi kanaliza millaun $18,29 ba konstrusaun Ró Haksolok no millaun US$3.1 bá pontaun no passadisu ba embarkasaun.

Iha fatura ne’e inklui mós pagamentu kuaze millaun US$1.1 bá Institutu Soldadura no Kualidade (ISQ), millaun US$1.44 bá Estaleiros Navais de Viana do Castelo no rihun US$154 bá Luis Pite, identifikadu hanesan reprezentante kompaña.

Notísia hosi Ajénsia Lusa sita ne’e mós katak  iha relatoriu ne’e la haruka dokumentu ligadu ho despeza ne’ebé suporta hosi RAEOA bá prosesu ne’ebé relasiona ho ró Haksolok entre tinan 2019 – 2021.

Ró Haksolok hanesan projetu ne’ebe polemiku liu iha tinan ikus ne’e, hodi hamosu debate no kritika forte bá Mari Alkatiri ne’ebé hanesan primeiru prezidente autoridade RAEOA/ZEESM.

Advertisement

Kámara Kontas aponta falla desijaun iha fulan-Agostu tinan 2014, hodi ajudika direta konstrusuan bá Atlantic Eagle, tanba razaun sira deskoñese no prosesu ida-ne’e karakteriza hanesan falta transparánsia no la iha ema ida mak assume responsailidade.

Kontratu bá konstrusaun Ró Haksolok ho Atlantic Eagle assina iha fulan-Setembru tinan 2014 no komesa iha tinan 2015, maibe paradu tinan barak nia laran, hafoin empreza sofre bankorota.

Hafoin ne’e, Atlantic Eagle Shipbuilding aseita planu espesiál rekuperasaun no iha tinan 2021 Timor-Leste anunsia investimentu ho valor millaun $11,8 bá Estaleiru Naval hosi Mondeigu – EMN iha Figuiera da Foz no dadaun ne’e sosiu maioritariu hosi Atlantic Eagle Shipbuilding mak sosidade ne’ebe kria hosi RAEOA.

Jornalita: Marcelino Tomae

 

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Suspeitu Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál iha Hera Aumenta Ba Na’in-Haat

Published

on

Hatutan.com, (10 Fevereiru 2026), Díli-Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Díli kontinua hakle’an investigasaun ba kazu violasaun no koasaun seksuál ne’ebé akontese iha Hera iha loron 28 fulan-Dezembru tinan 2025.

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

PDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun

Published

on

Hatutan.com, (09 Fevereiru 2026), Díli- Provedór Direitu Umanu no Justisa  (PDHJ), Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, Segunda (09/02/2026),  informa PDHJ submete ona karta ba Ministériu Interiór husu  anula no suspende prosesu rekrutamentu kadetas Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL)  hodi hein prosesu investigasaun relasiona ho diskriminasaun sira ne’ebé akontese iha prosesu rekrutamentu nian laran.

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

PNTL Kaptura Suspeitu JG ho UF Ba Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál

Published

on

Hatutan.com, (06 Fevereiru 2026), Díli-Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Díli, ezekuta mandadu Tribunál NUC: 0487/25.DIBCR kaptura suspeitu na’in-rua husi Munisípiu Lautém ho inisial JG no  husi Ainaro ho inisial UF relasaun kazu violasaun no koasaun seksuál ho raptu ne’ebé akontese iha loron 28 Dezembru  2025, iha Postu Administrativu Kristu-Rei, Hali Dólar, Hera.

(more…)

Continue Reading

Trending