Connect with us

Nasionál

Impede Jornalista Hatutan.com, AJAR Konsidera SEKOMS ho Nia Subordináriu Prátika Rejime Ditadura Soeharto

Published

on

Hatutan.com, (04 Fevereiru 2026), Díli–Impede jornalista  Hatutan.com halo kobertura iha espasu públiku, Rádiu Televizaun Timor-Leste Empreza Públiku (RTTL.E.P), Asia Justice and Rights (AJAR) Timor-Leste konsidera  Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito  Dias Ximenes  ho nia subordináriu sira prátika rejime ditadura Soeharto.

Lee Mós: Ofisiál Mídia SEKOMS Impede Jornalista Hatutan.com Halo Kobertura iha RTTL,E.P

Diretór Ezekutivu Asia Justice and Rights,(AJAR) Timor-Leste, José Luís Oliveira. Foto/Marcelino Tomae

Soeharto nu’udar ditadór militár ida ne’ebé ukun Indonézia hanesan Prezidente Repúblika Indonézia nian durante tinan 31 (1967-1998). 

Soeharto nia ukun ho liman-besi koñesidu ho naran “Orden Baru”. Ninia rejime marka ho dezenvolvimentu ekonómiku ne’ebé lalais, maibé mós ho brutalidade estremu, korrupsaun boot (estima to’o biliaun US$45-50), no supresaun ba disidente sira. Nia hadau podér hafoin purga ida ne’ebé nakonu ho raan ikus mai hamonu hosi movimentu sira pró-demokrásia iha tinan 1998.

Advertisement

Diretór Ezekutivu Asia Justice and Rights,(AJAR) Timor-Leste, José Luís Oliveira, Kuarta (04/02/2026),  bá Hatutan.com  iha Faról Díli, esperesa nia lamentabel tebes ho atitude ne’ebé hatudu  husu ofisiál mídia SEKOMS, Tito Livio, tanba ida-ne’e violasaun gravee  bá artigu 40 ho 41 Konstitusaun RDTL  ne’ebé ko’alia kona-bá liberdade espresaun no liberdade imprensa.

“La’ós ida-ne’e de’it maibé viola mós  artigu 40 K-RDTL kona-bá liberdade informasaun, Públiku iha direitu  atu hetan informasaun loloos, la’ós informasaun ABS (asal bapak senang) ne’ebé uluk sai hanesan kultura  rejime ditadura Soeharto,”  Direitor Ezekutivu AJAR José Luís Oliveira hateten.

José  Luís preokupa, uluk ema sira ne’ebé maka servisu iha rejime ditadura Soeharto maka prátika kultura sira hanesan ne’e, hatudu mentalidade diskriminasaun, no tauk bá mídia  ne’ebé kobertura  asuntu krítiku, no investigativu.

Diretór AJAR ne’e halo komparasaun ida katak, uluk  jornalista internasionál sira  mai  atu halo kobertura kona-bá saída maka akontese iha Timor-Leste, ofisiál sira  servisu ba Governu Tingkat I Timor-Timur (timtim)  tempu ne’ebá fó deit oportunidade  bá  mídia husi militár,  no mídia ne’ebé pro bá  Indonézia. Tanba ne’e, José  Luís konsidera,  SEKOMS Expedito Dias Ximenes ho nia subordináriu liu-liu ofisiál mídia SEKOMS Tito  Livio prátika mentalidade rejime husi Soeharto nian.

“Ida-ne’e ha’u hanoin lamentavel tebetebes, tanba Indonézia sai ona,  ita kontinua prezerva kultura ida-ne’e, kultura ida-ne’ebé la demokrátiku,  kultura ida-ne’ebée viola ita nia Konstitusaun,”  nia afirma.

Advertisement

José Luís Oliveira, enkorza redasaun Hatuta.com atu halo  prosesu ida-ne’e, tanba prejudika bá jornalista sira hodi hala’o nia funsaun profisionál,  tanba  aktu pesoál  ofisiál mídia SEKOMS halo ne’e violasaun gravee bá artigu 41 Konstitusaun RDTL.

“Ha’u enkoraza  ita boot sira,  keixa bá  sira nia superior, keixa  duni Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, katak hahalok ida-ne’e  viola duni ita nia konstitusaun   RDTL artigu 40 no 41,”  José Luis hateten.

Nia dehan, tanba atitude ne’ebé maka SEKOMS Expedito Ximenes ho nia subordináriu halo hasoru mídia no jornalista sira maka kontribui bá  indíse  liberdade imprensa no liberdade espresaun tun beibeik iha períodu IX Govenrnu Konstitusionál.

Nia afirma tan katak, rejime ida ne’ebé agora akontese iha Timor-Leste  hanesan rejime Soeharto,  tanba limite bá asesu mídia, no podér polítiku   fó informasaun bosok maka  mak barak.

“Sira hanoin dehan tinan 25 resin  ona Indonézia laiha, ne’ebé  ita haluhan tiha ona ne’e,  ami ne’e sei  iha, ami sira ne’ebé uluk luta kontra rejime Soeharto ami sei iha, uluk ami luta tanba ami lakohi hahalok ida Soeharto nian ne’e, maka ita kontra,  maibé agora Indonézia laiha ona maibé  kultura ne’e nafatin de’it,”  nia dehan.

Advertisement

Kona-bá Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál Expedito Dias Ximenes ninia deklarasaun katak IX Governu garantia Liberdade Imprensa no liberdade espresaun iha Timor-Leste,  José  Luís Oliveira konsidera Governu  ida-ne’e bosok malorek.

Nia afirma, aktu ida-ne’e hanensan uluk Ministru Informasaun Indonézia nian, Harmoko (1983)   ema konsidera hari-hari omong konsong, ida-ne’e  agora Expedito Ximenes kopia tuir de’it, bosok  loron-loron.

SEKOMS Expedito Dias Ximenes, ne’ebé Hatutan.com konfirma hafoin aktu impedimentu ne’ebé pratika husi ofisiál mídia SEKOMS, Tito Livio  iha ámbitu aprezenta Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL,E.P foun iha RTTL, Tersa (03/02/2026), afirma Nonu Governu ne’e garante Liberdade imprensa ho Liberdade espresaun.

“Ida-ne’e la’ós atu diskute. Ne’e mandatu Konstitusionál, la presiza diskuti tanba Governu ezekuta mandate Konstitusionál,” Expedito Dias Ximenes hateten.

Relativa ho ofisiál mídia SEKOMS, Tito Livio limita jornalista Hatutan.com halo kobertura iha RTTL,E.P, Expedito Dias Ximenes hateten, laiha ema ida limita. Maibé, jornalista mós tenke sente katak bainhira iha serimónia ida, se iha konvite entaun nia ba.

Advertisement

“Sé la iha konvite, ita respeita ema nia seirmónia. Oke. Loos ona,” SEKOMS, Expedito Dias Ximenes, hateten.

Jornalista: Marcelino Tomae

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

PDHJ: Ofisiál Mídia SEKOMS Impede Hatutan.com Halo Kobertura iha Espasu Públiku RTTL,E.P Ne’e Krime

Published

on

Hatutan.com, (09 Fevereiru 2026), Díli– Provedór Direitu Umanu no Justisa  (PDHJ), Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”,  konsidera ofisiál mídia Sektretáriu  Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Tito Livio ne’ebé impede ka limita jornalista Hatutan.com, Marcelino Tomae, halo kobertura iha espasu públiku hanesan iha Rádiu Televizaun Timor-Leste (RTTL,E.P), ne’e krime no fó impaktu ba índise liberdade imprensa.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Kandidatu Ajente PNTL Sei Koordena ho Universitáriu Sira Organiza Manifestasaun

Published

on

Hatutan.com, (09 Fevereiru 2026), Díli-Kandidatu Ajente Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) kompromete atu koordena ho universitáriu sira atu organiza asaun pasifiku bianhira laiha rezultadu ba sira-nia petisaun ne’ebé sira submete ba Primeiru-Ministru Xanana Gusmão ho Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, Segunda (09/02/2026).

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Rekrutamentu Kadetes PNTL Diskriminativu, Ministériu Interiór ho Komandu PNTL Dezobediénsia Ba Desizaun Tribunál

Published

on

Hatutan.com, (06 Fevereiru 2026), Díli– Forum Organizasaun Noun Governamentál Timor-Leste (FONGTIL) konsidera Ministériu Interiór ho Komandu Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) dezobediénsia ba desizaun Tribunál Rekursu ne’ébe dekreta ona inkonstitusionalidade no ilegalidade iha norma iha diploma ministeriálba regulamentu konkursu públiku iha vaga PNTL tinan 2025.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending