Hatutan.com, (09 Fevereiru 2026), Díli– Provedór Direitu Umanu no Justisa (PDHJ), Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, konsidera ofisiál mídia Sektretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Tito Livio ne’ebé impede ka limita jornalista Hatutan.com, Marcelino Tomae, halo kobertura iha espasu públiku hanesan iha Rádiu Televizaun Timor-Leste (RTTL,E.P), ne’e krime no fó impaktu ba índise liberdade imprensa.
Lee Mós: Impede Jornalista Hatutan.com, Conselho de Imprensa Konsidera Ofisiál Mídia SEKOMS Komete Violasaun Grave Ba Konstutisaun RDTL

Jornalista sira halo entrevista ho Provedór Virgílio da Silva Guterres. Foto/Juvinal Cabral dos Santos
Tuir Antigu Prezidente Conselho de Imprensa de Timor-Leste ne’e nia hanoin katak lei komunikasaun sosiál, hateten iha ne’ebá katak kualkér esforsu atu obstakuliza meus komunikasaun sosiál no nia ema sira hanesan jornalista ne’e krimé, ne’e lei komunikasaun sosiál hateten momós.
“Ha’u hanoin no husu ba Governante sira, liuliu SEKOMS loloos ninian servisu ne’e atu enkoraja Governante sira atu loke asesu ba jornalista sira, la’ós atu limita fali asesu jornalista nian, ida-ne’e prontu ha’u akompañia iha mídia sosiál, ha’u la hatene razaun saida, maibé buat ida, ita labele aseita mak limita jornalista nia servisu,” Provedór PDHJ Virgílio da Silva Guterres “Lamukan” hateten hodi responde Hatutan.com iha eskritóriu provizóriu PDHJ nian iha Bebonuk, Díli, Segunda (09/02/2026).
Antigu jornalista no editór revista klandestina pro-indepéndensia TALITAKUM ne’e rekoñese Governante balu la gosta jornalista, maibé hanesan Governante servi ba públiku, entaun iha obrigasaun atu klarifiká ka atu espliká ba públiku liuhosi mídia saida mak sai preokupasaun públiku nian.
Tuir nia entendimentu katak meius atu limita jornalista ne’e ema dehan anti demokratika, iha demokrasia garante liberdade esperesaun no liberdade informasaun, entaun profisionál mídia sira ne’e nia servisu atu hakonu públiku nia direitu ba informasaun, entaun kualker entidade labele limita jornalista sira atu halo kobertura ka husu pergunta ba governante sira.
“Klaru katak fó impaktu ba indise liberdade imprensa, ba barametru ne’ebé mak Reporters Without Borders (RSF) ne’e komesa iha limitasaun ida-ne’e tama iha indise ne’ebé negativu ba liberdade imprensa iha Timor-Leste,”nia hateten.
Nia hateten asuntu ida -ne’e importante mais importante liu ne’e mak Timor-Leste ne’e rai ida ne’ebé demokrásia di’ak iha ASEAN kona-bá liberdade imprensa, entaun Governante sira tenke loke mós asesu meius komunikasaun sosiál liuliu ba jornalista, no labele limita no limitasaun ne’e tenke bazeia ba lei, la’ós limitasaun ne’e bazeia ba gosta ka la gosta.
Konolójia Ofisiál Mídia SEKOMS Tito Livio Impede Jornalista Hatutan.com
Baze ba informasaun ka ajenda SEKOMS nian ne’ebé asesor SEKOMS, Augusto Sarmento “Turky Reis” partilla iha grupu WhatsApp, ho nia konteudu orijinál “Agenda – Ohin 3 fevereiru 2026 SECOMS aprezenta Prezidente rttl foun ba iha RTTL Oras 10:00” Nune’e, jornalista Hatutan.com, Marcelino Tomae partilla tutan ba redasaun Hatutan.com hodi hetan autorizasaun halo kobertura ba atividade SEKOMS nian ne’e.
Hale’u tuku 10:25 dadeer, jornalista Hatutan.com, Marcelino Tomae, hakat ba to’o iha resintu RTTL,E.P no bianhira nia hakat tama ba nia haree Jornalista husi média seluk hanesan SMnewes T.L, Media Demokrásia ho Jornalista sira iha RTTL,E.P halo ona kobertura ba atividade ka serimonia Hand Over Prezidente Konsellu Administrasaun Rádiu Televizaun TimorLeste Empreza Públiku (RTTL.E.P) foun, Rosário da Grasa Maia ho prezidente RTTL,E.P sesante Elizeu Isaac Fernandes ne’ebé akompaña husi SEKOMS, Expedito Dias Ximenes, no konvidadu sira seluk tan.
Banhira jornalista Hatutan.com, Marcelino Tomae tama bá no hamriik hela seidauk to’o minutu ida, Ofisiál Mídia SEKOMS, Tito Livio husik kameran hodi mai dereita kedas hasoru Marcelino Tomae lia-tun dehan, “sé maka haruka ó mai.”
Marcelino Tomae nu’udár jornalista Hatutan.com hatán Ofisiál Mídia SEKOMS, Tito Livio hodi dehan, “ha’u mai kobertura eventu ne’e.”
Rona tiha lia hirak ne’e, ofisiál mídia SEKOMS, Tito Livio mós fila-fali bá foti nia kamera hodi kontinua foti video bá serimonia ne’e
Banhira serimonia ne’e remata, Marcelino Tomae hasé ofisiál mídia SEKOMS Tito Livio hodi dehan, “Ita hase ha’u hanesan foin ne’e intensaun saída?”. Nune’e, Tito Livio lia-tun fali dehan, “Sé maka komvida ó mai, sei maka haruka ó mai, SEKOMS la fó ajenda bá ita-boot.”
Ho ida ne’e, jornalista Marcelino Tomae simu malu ka diskuti malu kedas ho ofisiál mídia SEKOMS, Tito Livio iha ema lubun sira nia oin, liuliu iha ema hotu ne’ebé partisipa iha serimonia ne’e, ho nune’e, diretór ezekutivu RTTL,E.P, João Guterres no Xefe Redasaun RTTL,E.P Jeronimo Amaral da Silva, hakat mai hodi hakalma sira dezentendimentu entre jornalista Hatutan.com, Marcelino Tomae ho ofisiál mídia SEKOMS, Tito Livio.
Jornalista: Zita Menezes