Connect with us

Polítika

SEKOMS Nia Knaar La’ós Tenke Tuituir PM Xanana Nia Viajen Sira

Published

on

Hatutan.com, (27 Abril 2026), Díli– Membru Parlamentu Nasionál husi Bankada FRETILIN,  Antoninho Doutel Sarmento, hateten Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) Expedito  Dias Ximenes nia servisu ka nia knaar importante mak halo revizaun ba lei komunikasaun sosiál, apoia dezenvolve mídia sira  no fasilita formasaun ba jornalista, la’ós tenke tuituir hela de’it Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão nia viajen sira iha rai laran no rai-li’ur.

Lee Mós: SEKOMS Expedito La Akompaña Ona PM Xanana Ba Singapura, Iha Malázia Deskonfia Xanana “Duni” Expedito

SEKOMS Expedito Dias Ximenes hamutuk ho Korpu Seguransa Pesoál sira hi’it-sai ai bainhira akompaña PM Xanana ba vizita kondisaun estrada aat iha área Praia dos Coqueiros, 23 Februari 2026. Foto/Xanana Ba Ema Hotu

Liuhusi plenária iha Parlamentu Nasionál, Segunda (27/04/2026), Deputadu Antoninho Doutel Sarmento, esklarese katak iha plenariu Uma-Fukun ida-ne’e, nia hakarak reiteira  fila-fali asuntu SEKOMS nian ne’ebé nia parte  kestiona iha semana kotuk, no SEKOMS  rasik halo ona esplikasaun liu husi entrevista ida iha programa 7Munutus iha  Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika  (RTTL,E.P) inklu iha entrevista eskluzivu iha ajénsia Notisioza TATOLI,I.P, maibé la komvensidu.

SEKOMS  nia esplikasaun  kona-bá funsaun no knaar husi programa Diresaun  Disimimasaun  informasaun  iha SEKOMS ne’e laloos. Diresaun Disiminasaun Informasaun ne’e nia sentidu no funsaun la’os harii para Sekretáriu Estadu mak atu la’o tutuir fali Primeiru-Ministru, lae, ne’e sala.

Advertisement

Diresaun ne’e nia funsaun mak SEKOMS atu oinsá distribui informasaun liu husi meus komunikasaun sosiál sira husi nivel baze no área rurál sira.

“Fasilta jornalista sira akompaña kobertura ba atividade membru órgaun sobernu sira-nian, inklui organiza konferénsia imprensa no komunikadu imprensa ne’e, pesoál sira mídia ofisiál iha kada gabinete Primeiru-Ministru, Prezidente Repúblika no seluk-seluk tan, la’ós  SEKOMS  mak tenke  tuir fali Primeiru-Ministru tanba Primeiru-Ministru mós iha gabinete mídia ofisiál,” Deputadu Antoninho Doutel Sarmento afirma.

Reprezentante povu ne’e hateten saida mak públiku haree SEKOMS nia servisu mak la’o tuir fali Primeiru-Ministru, depois abandona hela servisu importante sira ne’ebé loloos SEKOMS tenke halo mak hanesan revizaun ba Lei Komunikasaun Sosial (KOMSOS) ne’ebé mak sai hanesan projetu prioridade husi SEKOMS hodi bele regulla mídia Timor-Leste tomak.

“Ami akomapaña entrevista iha RTTL,E.P liuhosi segimentu 7minutu Sekretaria Estadu dehan Deputadu  presiza  crosscheck, ne’e Sr. SEKOMS ko’alia sala, realidade mak ne’e, tanbasá maka PM vizita munisipíu só iha de’it transmisaun direta ba parte balun no balun lae,” Deputadu Antoninho Doutel kestionsa.

Karik tanba, SEKOMS ko’a osan  ne’ebé tinan-tinan  koloka ba RTTL.E.P hodi difikulta RTTL.E.P nia funsaun sira hanesan fasilita ekipa sira  atu ba munisipíu hamenus tamba osan perdiam laiha, ekipa ba munisipíu la simu perdiam fila maka foin simu, ikus kualidade notisia kestionavél.

Advertisement

Deputadu ne’e afirma mós katak faktu balu tan mak ne’e, deskonfia katak, iha Komite Revizaun Orsamental 2026 nian, deside fó US$300,000.00 atu halo transimisaun direta ba COPA Mundiál 2026, maibé SEKOMS koloká de’it US$200,000.00 ba transmisaun, no hasai US$100,000.00 rai hotu iha SEKOMS  hodi tau ba Sekretaria Estadu nia vizita estranjeiru atu tuir ajenda Primeiru-Ministru nian.

Tuir organika ne’ebé iha, SEKOMS  tenke tuir no rona husi Presidensia Conselho Ministru (PCM) maské iha independente finanseira maibé intermu birókrasia tenke tuir irarkia maka PCM maibé ami haree buat hotu SEKOMS hakat liu de’it ba Primeiru-Ministru.

“Ami mós rona katak dehan, loron-kalan SEKOMS  telefone tuituir de’it mak ema sira ne’ebé servisu hamutuk ho Primeiru-Ministru  hodi husu tuir paradeiru no atividade Primeiru-Ministru nian, nune’e SEKOMS  bele la’o tuir, seim orientasaun husi PCM,” nia hateten.

Tuir polítika no programa IX Konstitusionál nian ne’ebé atribui ba SEKOMS mak; Apoia no reforsa TATOLI – Ajénsia Notísia Timor-Leste, IP,  Apoia no reforsa Konsellu Imprensa, hanesan órgaun reguladór iha setór komunikasaun sosiál, kontinua apoia programa diseminasaun asaun governu nian, hodi promove koñesimentu públiku kona-bá asaun governu no aumenta transparénsia governasaun, kontinua apoia RTTL, E.P., inklui mellora infraestrutura fízika no atualiza ekipamentu tékniku, no implementa Planu Estratéjiku Empreza nian atu mellora kualidade no kuantidade informasaun ne’ebé fó sai, propoze ba Parlamentu Nasionál aprovasaun lejislasaun atu regula setór komunikasaun audiovisual iha Timor-Leste, estabelese Institutu Formasaun Jornalísta no kontinua investe iha formasaun jornalísta sira atu dezenvolve no diversifika setor ne’e, dezenvolve mekanizmu kooperasaun intersetoriál atu promove uza lian ofisiál sira ho loos husi jornalísta sira, dezenvolve mekanizmu kooperasaun intersetoriál atu promove no divulga lian ofisiál sira ba populasaun tomak;,  Apoia konsellu Rádiu Komunitária no kria estasaun rádiu komunitária foun,  apoia Asosiasaun Jornalísta Nasionál sira,  Enkoraja asesu no partisipasaun feto sira iha média komunikasaun sosiál, Aumenta perspetiva jéneru iha média komunikasaun sosiál no enkoraja kampaña no programa sira ne’ebé promove uza lian ofisiál, identidade nasionál, edukasaun sidadaun, papél feto sira iha sosiedade no koñesimentu tékniku no sientífiku, Promove diversifikasaun média komunikasaun sosiál iha nivel muniSipál, Kria, ho kolaborasaun Ministériu Administrasaun Estatál programa diseminasaun polítika deSentralizasaun municipal,  Kria programa apoiu ba média komunikasaun sosiál privadu atu kontribui ba dezenvolvimentu setor ne’e, Kria Sentru Informasaun iha kada Suku atu promove koñesimentu kona-ba notísia atualidade, internasional no nasionál, Kria programa formasaun profisionál atu kapasitasaun “media officers” iha ministériu no Munisípiu sira atu aumenta efikásia komunikasaun ofisiál instituisaun sira nian no  dezenvolve planu diseminasaun atu promove Timor-Leste liu hus plataforma dijitál.

Jornalista : Zita Menezes

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending