Connect with us

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

Jornalista: Felix Fernandes 

Hatutan.com, (17 Outubru 2026), Díli—Timor-Leste, Segunda (19/10/2026), ofisialmente sei hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundiáriu jeral, tekniku vokasionál ho ekivalensia hamutuk na’in-51.188.  

Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus, distribuí matéria ezame nasionál ba kada munisípiu, Sesta (16/10/2026). Foto/Hatutan.com

Iha lansamentu distribuisaun materiál ezame nasionál, Sesta 16 Outubru 2026, foin palais ne’e,  Ministra Edukasaun Dulce de Jesus husu ba Diretór Servisu Edukasaun Munisipál sira, atu halo koordenasaun di’ak ba simu no distribui materiál ezame iha munisípiu ida-idak, no asegura katak prosesu tomak la’o tuir kalendáriu no prosedimentu ne’ebé estabelese ona.

“Ha’u hein katak Diretór Servisu Edukasaun Munisipál, Superintendente Eskolár, Inspetór Eskolár, dirijente eskolár no funsionáriu hotu sei serbisu hamutuk ho koordenasaun neʼebé di’ak, atu etapa preparasaun no ezekusaun ezame la’o tuir responsabilidade ida-idak nian,” Ministra Dulce de Jesus, hateten iha sentru imprensaun Díli.

Advertisement

Nia mós alerta ba direjente sira hotu katak tuir Lei no kalendáriu eskolár, semana ezame ida-ne’e la interfere ho lala’ok pre-eskolár no Ensinu Báziku siklu da-1 no da-2. Semana oin la’ós ferias.

Ba Inspetór Eskolár sira, Ministra husu atu hala’o monitorizasaun ho ativu no objetividade, verifika prontidaun fatin ezame nian no haree se prosedimentu sira implementa tuir regra. Problema, situasaun ne’ebé la tuir regra ka violasaun ruma tenke fó auto se presiza no relata lalais ba autoridade kompetente atu bele halo akompañamentu no rezolve ho apropriadu.

Konteudu ezame nasionál uza prova hakerek ho pergunta eskolla múltipla. Disiplina sira sujeita ba ezame nasional depende ba nivel no modalidade ensinu. Siklu 3.º Ensino Básiku, Matemátika, Inglés, Portugés, Istória no Jeografia, Siénsia Fíziku-Naturál no Tetun.

Ba Programa Nasionál Ekivalénsia ba Ensino Básiku (PNEEB) ne’e Matemátika, Inglés, Portugés, Siénsia Sosiál, Siénsia Naturál no Tetun.

Ensinu Sekundáriu Jerál – Siénsia no Teknolojia (CT) matéria Matemátika, Inglés, Portugés, Kímika, Biolojia, Fízika no Tetun.

Advertisement

Ensino Sekundáriu Jerál – Siénsia Sosiál no Umanidades (CSH), matéria Ekonómia no Métodu Kuantitativu, Inglés, Portugés, Istória, Sosiolojia, Jeografia no Tetun. (*)

 

 

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Edukasaun

UNHAS Atribui Grau Doutor Honoris Causa Ba Xanana Gusmão

Published

on

By

Hatutan.com, (05 Setembru 2026), Makasar— Universidade Hasanuddin (UNHAS), Indonézia, atribui títulu akadémiku Doutor Honoris Causa ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, nu’udár  rekoñesimentu bá nia lideransa no kontribuisaun iha prosesu harii no dezenvolve Timor-Leste, liu-liu hosi períodu konflitu bá faze harii Estadu, demokrasia no estabilidade.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending