Connect with us

Justisa & Krime

MAPKOMS Hanesan Suspeitu ba Kazu Instalasaun Set-Top Box RTTL,E.P

Published

on

Hatutan.com, (18 Outubru 2022), Díli—Ministru Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS), Francisco Martins da Costa Pereira Jerónimo hanesan suspeitu ba kazu instalasaun Set-Top Box Rádiu Televizaun Timor Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P), bazeia bá karta mandadu bá buska iha domisiliáriu no prende sasán ho Númeru Úniku Krime (NUK) 0016/21.CACTL.

Karta mandadu bá buska iha domisiliáriu no prende sasán ho Númeru Úniku Krime (NUK) 0016/21.CACTL ba suspeitu Ministru Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS), Francisco Martins da Costa Pereira Jerónimo.

Iha karta ne’e, juiz direitu Albertina da Conceição das Neves fó órden atu halo buska iha domisíliu ho posibilidade ba prende sasan ne’ebé mak bele iha ligasaun ho faktu hirak ne’ebé investiga ona, tuir dispozisaun iha artigu 37 númeru 2 hosi KRTL, iha artigu 226 númeru 1, Alinea c), no artigu 170 hotuhotu hosi K.P.P ba suspeitu ninia hela fatin.

Lee Mós: Kazu Instalasaun Set-Top Box RTTL,E.P, CAC Halo Buska no Apreensaun iha Gabinete MAPKOMS, FFTL ho Rezidénsia Likisá

“Órdem ba halo buska ne’e konsede iha auto inkéritu nian NUC (ic.NUCNo), hosi ne’ebé investiga daudaun hela suspeitu kona-bá autoriza krime, p.p. hosi artigu kódigu penál nian,” refere karta ne’ebé Hatutan.com asesu.

Advertisement

Ba kumprimentu efetivu ba mandadu ida-ne’e iha autorizasaun ba asesu iha dependénsia hotu-hotu, inklui kofre, fatin rai sasan nian, veíkulu hirak ne’ebé uza hosi suspeitu, no bele fera odamatan, hakat sa’e hosi moru no neitraliza animál sira, se presiza duni ho buska ne’e tenke realiza entre 06.00 oras no 20.00 oras.

Bainhira hala’o buska ne’e tenke entrega ba vizadu orijinál mandadu ida-ne’e, hanesan mós kópia despaixu nian, ne’ebé mak autoriza buska iha domisíliu.

Sei tenke elabora auto ida kona-ba buska no prende sasan nian, tuir termu hosi artigu 87 no 88 K.P.P nian.

Prazu loron hosi karta ne’e urjente ho data 16/10/2022 no asina hosi juiz direitu Doutora Albertina da Conceiçao das Neves.

Karta mandadu bá buska iha domisiliáriu no prende sasán ho Númeru Úniku Krime (NUK) 0016/21.CACTL ba suspeitu Ministru Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS), Francisco Martins da Costa Pereira Jerónimo.

Kona-bá ne’e, Hatutan.com konfirma ho fontes kredível iha Comissão Anti Corrupção (CAC) hateten katak, parte investigadór CAC nian ezekuta mandadu hosi Tribunál, ba suspeitu MAPKOMS Francisco Martins da Costa Pereira Jerónimo.

“Dokumentu ida-ne’e hanesan dokumentu orijinál ne’ebé fó-sai hosi Tribunál no MAPKOMS konstituidu ba suspeitu. MAPKOMS lee fila fila despaixu ne’e no nia hatene katak, nia suspeitu,”  fontes ne’e hateten.

Advertisement

MAPKOMS Konsidera Atuasaun CAC Hanesan “Hatudu Forsa”

MAPKOMS, Francisco Martins da Costa Pereira Jerónimo deklara liu hosi live streaming SMNEWS TIMOR iha aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Díli, Tersa (18/10/2022) hateten, konsidera buska no apreensaun bá iha ninia gabinete hosi Komisaun CAC hanesan “hatudu forsa ka show of force” tamba nia seidauk simu notifikasaun ruma antes hosi parte kompetente hanesan suspeitu bá kazu ruma.

Nia ho fiar an deklara katak, dala-barak ona hateten bá públiku hanesan ne’e, husik bá instituisaun ida-idak halo nia servisu, CAC halo nia servisu, Tribunál halo nia servisu, Governu halo nia servisu.

Francisco Jerónimo konsidera CAC hahú hatudu sira-nia knaar, maibé  atu hateten de’it katak dala ruma “show force” ida hanesan ne’e atu hatudu de’it katak sira hakarak halo akrobatiku ruma, atu hateten de’it katak CAC kaer ema, maibé  realidade Ministru dehan nia seidauk suspeitu.

“Ha’u ne’e seidauk buat ida, no laiha ema ruma mai hatete  no fó karta dehan katak mai husu ha’u dehan katak atu bá iha CAC atu bá fó informasaun ruma. Maibé derrepente mosu mai dehan katak lori mandadu Tribunál, maibé ha’u hanesan membru Governu ha’u mós hakfodak oitoan tanba membru Governu mós iha nia regra rasik. Maibé CAC la sente ida-ne’e no bá sira laiha ida ne’e. Entaun sira haluhan tiha lei sira ne’e hotu, sira halo de’it servisu tuir de’it sira-nia hakarak,” Ministru Francisco Jerónimo hateten ho fiar an.

Advertisement

Tuir nia haree ida-ne’e ladún di’ak no presiza sira hadi’a tanba hanesan ne’e beibeik bá futuru nasaun ida-ne’e, ema ne’ebé atu bá kaer knaar públiku sira ne’e ema tauk hotu, tanba bá kaer iha ne’ebá pois bá halo mo’e nia iha públiku, hatún nia dignidade iha públiku.

Ministru MAPKOMS iha CAC. Foto/Elio dos Santos da Costa.

Nia mós dekalra katak, nia mane duni, la tauk ema ida, nein ba se se de’it. Nia klarifika katak nia prezensa Segunda (17/10/2022) iha CAC hanesan saida nia mós la hatene no husu de’it bá CAC nia prezensa hanesan saida tanba to’o oras ne’e nia seidauk hatene nia sala.

Nia afirma tán, asaun ne’ebé CAC halo ne’e hanesan fali nia ne’e ema suspeitu ida, detein nia iha karreta CAC nian atu bá maibé nia mak ne’e hela, laiha buat ruma, la hatene nia estatutu agora saida.

Loloos bele bolu de’it nia bá iha CAC, la presiza halo hanesan horisehik ba nia, tanba se bolu nia mak nia la bá ne’e oin-seluk.

Nia dehan, ema ida nunka hakerek karta no fó notifikasaun ida bá nia oinsá mak derrepente mai hanesan fali hatudu forsa  ka show force iha fali Repúblika ida-ne’e no la respeita tiha ona Palásiu  Governu.

Nia hatetem tan, Palásiu Governu ne’e, membru Governu sira nia Xefe Governu iha, tenke bá fó hatene informasaun bá Primeiru-Ministru dehan CAC atu mai bolu membru Governu ida-ne’e, maibé ida-ne’e laiha hodi halo atu hatudu de’it katak CAC la hatene nia kompeténsia loos ne’e saida atu halo nusa.

Advertisement

“Primeiru Ministru rona no hatene hotu ona, há’u hanoin Governu mós iha nia hanoin oinsá mak bele haree buat ne’e, tanba ita fó nafatin hanesan ne’e, ita atu hatudu bá públiku katak ita ne’e hakarak, halo “show force” hodi hatudu ba publiku katak ami halo ida ne’e, maibé iha realidade mamuk,”  Francisco Jerónimo hateten.

Atuál prezidente FFTL ne’e subliña, CAC halo buska no apreensaun bá dokumentu sira ne’ebé iha relasaun ho projetu sira ne’ebé la’o no nia dehan ida-ne’e bá foti de’it ba tanba ne’e dokumentu públiku  nia la preokupa ida ne’e halo saida.

“Dalaruma sira hanoin há’u subar hela osan iha uma ka iha fatin ruma, maibé ba to’o iha uma la hetan buat ida, ha’u nia uma simples no há’u mak ne’e,” nia hateten tán.

Mensajen ba públiku katak bainhira hare informasaun sira ne’e buka tuir lai atu kompleta referénsia seluk atu bele hatene loos kazu ne’e saida, tanba tuir Ministru Francisco Jerónimo katak kuandu ko’alia kona-bá abuzu de poder, brankamentu kapitál, partisipasaun ekonomika, fraude fiskál no konflitu interese  haree halo didiak lai, husu informasaun bá malu atu nune’e labele komunga buat la loos.

“Há’u nia mensajen de’it katak buat sira ne’ebé horisehik halo ne’e tuir lei, ne’e lalos, asaun sira ne’e “show force” de’it, há’u sempre hateten bá públiku há’u prontu atu responsabiliza há’u nia knar ne’e ba sese deit iha publiku, há’u prontu responsabiliza tanba se há’u halo sala, há’u sala no se ha’u halo loos há’u loos ida ne’e de’it,” nia haktuir.

Advertisement

Nia konsidera atuasaun CAC nian ne’e hanesan perseginsaun polítika ida atu oho nia karakter hanesan ema politiku ne’ebé komesa ema haree katak la’o daudaun di’ak depois balun mai haree katak ho ida ne’e atu hamate nia karákter.

“Há’u laiha problema no ha’u hanesan mane, prontu iha ne’ebé de’it atu ko’alia no esplika ba públiku kona-bá kazu ne’e rasik,” nia tenik.

Lee Mós: Buska no Apreensaun La Haree Bá Kargu Ministru no Palásiu Governu

Jornalista: Vito Salvadór  

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Justisa & Krime

PM Xanana Husu Juri Halo Avaliasaun ho Di’ak Atu Hetan Juízes Kualifikadu ba Supremu Tribunál Justisa

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli– Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão husu ba membru juri internasionál sira atu hala’o prosesu avaliasaun ba kandidatu juízes sira ho di’ak, independente no imparsiál, hodi asegura katak kandidatu sira ne’ebé sei tuur iha Supremu Tribunál Justisa (STJ) iha kualifikasaun no kapasidade adekuada.

Pedidu ne’e Primeiru-Ministru hato’o durante enkontru ho membru juri internasionál sira, ne’ebé responsavel ba prosesu seleksaun juízes, hafoin prosesu teste eskrita remata ona no prepara atu tama ba faze entrevista.

Iha enkontru ne’e, Xanana apresia servisu ne’ebé juri sira hala’o to’o agora, no husu atu kontinua hala’o knaar ho responsabilidade, tuir padraun no espetativa Estadu nian.

“Enkontru ida ne’e atu fó esperansa ba malu, Primeiru-Ministru hakarak juri sira halo servisu ho di’ak tuir prespetiva ne’ebé mak ita no estadu nia hakarak,” Dehan, membru Komisaun rekrutamentu Juiz STJ, Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta, 15/10/2026.

Advertisement

Primeiru Ministru konfia tebes juri sira nia integridade, imparsialidade, independensia no juri sira nian esperiensia ne’ebé mak bo’ot tebes.
Primeiru-Ministru mós hato’o konfiansa ba integridade, imparsiálidade, independénsia no esperiénsia profisionál membru juri sira nian. Nia subliña katak avaliasaun ne’ebé hala’o ho di’ak sei ajuda identifika kandidatu Timoroan sira ne’ebé iha kualifikasaun atu hala’o knaar nu’udar juízes iha Supremu Tribunál Justisa.

“Primeiru Ministru konfia tebes juri sira nia integridade, imparsialidade, independensia no juri sira nian esperiensia ne’ebé mak bo’ot tebes. Tanba ne’e Primeiru-Ministru husu atu ho kapasidade ne’ebé juri sira iha atu halo avaliasaun teste ida ne’ebé di’ak hodi hetan ita nia Timor oan sira ne’ebé kualifikadu hodi ba tu’ur iha Supremu Tribunál Justisa, ida ne’e mak PM husu tanba hakarak hari’i Supremu Tribunál Justisa ho juízes sira ne’ebé mak kualifikadu no juri sira mós komprometidu katak sei halo servisu ida ne’ebé mak di’ak ba rai ida ne’e,” Informa Komisária Carmelita.

Juri sira mós lori sira nia naran no instituisaun ne’ebé sira servisu antigamente dehan sira sei halo forma hotu-hotu ho di’ak atu hetan rezultadu ne’ebé di’ak.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement
Continue Reading
Advertisement

Trending