Connect with us

Polítika

Embaixadór TL ba Indonézia Prioritiza Asuntu Haat Inklui Fronteira Terrestre

Published

on

Hatutan.com, (08 Outubru 2021), Dili—Embaixadór Timor-Leste (TL) ba Repúblika Indonézia (RI), Filomeno Aleixo da Cruz, sei fó prioridade ba asuntu haat, inklui aselera tratadu fonteira marritima no terrestre, durante hala’o serbisu diplomasia iha nasaun viziñu.

Embaixadór Timor-Leste (TL) ba Repúblika Indonézia (RI), Filomeno Aleixo da Cruz. Foto/Hatutan.com.

Asuntu haat ne’e mak hanesan, hametin kooperasaun iha área adukasaun, saúde, ekonomia no esforsu atu buka-tuir restu-mortál saudozu balun ne’ebé to’o agora seidauk hetan, inklui aselera tratadu fronteira rai-maran no tasi-nian.

Notísia iha Relasaun:Diplomasia Tenke Responde ba Nesesidade TL

Filomeno Aleixo da Cruz rekoñese katak, fronteira terreste ho Indonézia iha risku boot ba pasajen illegál tanba ne’e iha futuru sei esforsu atu prevene movimentu illegál ne’e, liuhosi serbisu hamutuk, entre rai rua ho di’ak, rigór no kumpre lei sira ne’ebé vigora.

Advertisement

Oras-ne’e daudaun, peska illegál mós la’o makás iha tasi Timor, tanba ne’e iha mós hanoin atu aselera tratadu fronteira tasi-nian, nune’e evita peska illegál.

Nia konsidera fronteira TL ho Indonézia laiha separasaun, maibé nafatin iha vínkulu jurídiku ida-idak nian no iha vínkulu ne’e mak halo nasaun rua unidu, hodi halo sinerjia ida atu nafatin serbí povu iha nasaun rua ho dalan legál tuir lei ida-idak nian.

“Kuadru jerál seluk ne’ebé presija kaer mak espíritu rekonsiliasaun entre rai rua, hodi kuidadu relasaun amizade no kooperasaun ne’ebé iha, tuir saida mak hakerek nanis ona iha Comissão Verdade no Amizade (CVA) ho Comissão Acolhamento Verdade e Amizade (CAVR). Ita iha hela prosesu rekonsiliasaun no relasaun, hanesan ema ita presija kuidadu nafatin,” Filomeno Aleixo da Cruz, hateten iha Palásiu Prezidensiál, Bairru-Pité, hafoin simu pose, Sesta (08/10/21).

Kooperasaun iha área edukasaun nian, Embaixadór ne’e mós preokupa ho númeru estudante iha Indonézia ne’ebé barak tebes no kuaze rihun-resin mak namkari iha Provínsia-sira iha Indonézia, hodi hala’o sira-nia estudu.

Tanba ne’e, mekanizmu kontrollu, presija iha atualizasaun dadus, nune’e iha futuru fásil atu bele kontrolla no tau-matan ba-sira nia komportamentu, hodi asegura estudante-sira labele hamosu konflitu no estraga imajen TL iha Indonézia.

Advertisement

Embaixadór foun Timor-Leste na’in-lima ne’ebé foin simu pose hamutuk ho Embaixadór TL ba Repúblika Indonézia Filomeno Aleixo da Cruz, mak hanesan, Embaixadór ba Reinu Tailándia, Juvêncio de Jesus Martins, Reino Béljika Jorge Trindade Neves de Camões, Repúblika Mozambike Francisco Miranda Branco no ba Malázia Joana Veneranda Amaral.

Timor-Leste ho Austrália, asina ona akordu delimitasaun fronteira marítima iha Nova Iorke, iha loron 06 marsu 2018 no Parlamentu Australianu Ratifika ona Tratadu ne’e iha segunda (29/07/2018). (bit)

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending