Connect with us

Polítika

KM Aprova Konvensaun Internasionál Kona-bá Sistema Armonizasaun, Dezignasaun no Kodifikasaun Merkadoria

Published

on

Hatutan.com, (04 Outubru 2023), Díli—Konsellu Ministru (KM) aprova ona projetu Proposta Rezolusaun Parlamentu Nasionál (PN) nian ida, ne’ebé aprezenta hosi Ministra Finansa (MF), Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso ba ratifikasaun, adezaun ba Konvensaun Internasionál kona-bá Sistema Armonizadu Dezignasaun no Kodifikasaun Merkadorias.

Sorumutu Konsellu Ministru Estraordináriu iha Palásiu Governu-Díli, Segunda (02/10/2023). Foto: Elio dos Santos da Costa.

Konvensaun Internasionál kona-bá Sistema Armonizadu Dezignasaun no Kodifikasaun Merkadorias ne’ebé selebra iha Bruxelas, iha loron 14 fulan-juñu tinan 1983, no ba aseitasaun hosi Protokolu Emenda ba Konvensaun ne’ebé elabora ona hosi Konsellu Kooperasaun Aduaneira iha loron 24 fulan-juñu tinan 1986.

Lee Mós: Estadu Presiza Aselera Ratifikasaun Konvensaun Internasionál Direitu Bá Ema ho Defisiénsia

“Konsidera katak, Konvensaun Internasionál ida-ne’e adota nomenklatura pautál [lista kategorias hosi tarifa sira] ne’ebé hanesan iha nível universál, ne’ebé Timor-Leste tuir ona no ho konsiderasaun katak, Timor-Leste nu’udár membru Organizasaun Mundiál Alfándegas, no iha hela prosesu adezaun ba Organizasaun Mundiál Komérsiu no ba Asosiasaun Nasoins Sudeste Aziátiku, integrasaun Timor-Leste iha sistema komérsiu internasionál sei hametin ho adezaun ba Konvensaun ida-ne’e,” Hatutan.com sita Komunikadu nu’udár rezultadu Reuniaun KM Kuarta (04/10/2023).

Advertisement

Konsellu Ministru Aprova mós projetu Dekretu Governu, ne’ebé aprezenta hosi Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, kona-bá alterasaun dahuluk hosi Dekretu Governu n. 18/2022, loron 11 fulan-maiu, ne’ebé regula programa orsamentál sira.

Esperiénsia implementasaun hosi orsamentasaun tuir programa rekomenda hodi  halo ajusta ki’ik sira ba diploma ne’e, liuliu kona-bá limitasaun hosi númeru programa sira ne’ebé relasiona ho despeza investimentu no estruturasaun programa ne’ebé iha relasaun ho despeza sira funsionamentu nian.

Tanba ne’e, kona-bá konstrusaun programa orsamentál sira, estabelese agora katak kada títulu orsamentál bele inklui, másimu, programa tolu ne’ebé asosia ba despeza investimentu nian.  Programa ne’ebé destina ba despeza funsionamentu ne’e sei subdivide ba sub-programa ne’ebé abranje funsionamentu institusionál no dezenvolvimentu institusionál.

Kona-ba programa sira ne’ebé relasiona ho despeza investimentu, hirak-ne’e sei fahe ba sub-programa ne’ebé korresponde ba área atuasaun servisu oioin no entidade Setór Públiku Administrativu nian,  exetu títulu “Dotasaun Jerál Estadu” no títulu espesiál sira ne’ebé la iha baze orgánika.

Konsellu Ministru mós Aprova projetu Dekretu Governu ne’ebé aprezenta mós hosi Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, ba alterasaun dahuluk hosi Dekretu Governu n. 19/2022, loron 11 fulan-maiu, kona-ba klasifikadores orsamentais.

Advertisement

Atu fasilita kompriensaun hosi klasifikasaun ekonómika foun reseita no despeza públika nian, ho objetivu atu redús kategoria reseita ba ualu no despeza ba lima, ne’ebé mantein, detalle ne’ebé hanesan iha nivel rubrika no sub-rubrika. 

Aproveita mós, hodi ajusta kódigu klasifikasaun ekonómika no klasifikasaun funsionál, atu halo detalla kategoria operasaun estraorsamentál sira, nune’e mós atu halo korresaun ki’ik ba klasifikasaun.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending