Connect with us

Justisa & Krime

Naimori Bucar ho Armanda Berta Sai Arguido bá Kazu Osan Subvensaun bá Partidu KHUNTO

Published

on

Hatutan.com, (05 Abríl 2024), Díli-Polícia Ciêntífica e de Investigação Criminal (PCIC) notifika konselleiru másimu partidu Kmanek Haburas Unidade Nasionál Timor Oan (KHUNTO), José dos Santos “Naimori” Bucar ho prezidente partidu, Armanda Berta dos Santos, nu’udár arguido bá kazu osan subvensaun partidu nian ne’ebé deskonfia gastu ka utiliza fali bá nesesidade privádu.

Konselleiru Masímu partidu KHUNTO, José dos Santos Naimori Bucar halo entrevista ho jornalista sira hafoin presta deklarasaun iha PCIC, Sesta (05/04/2024). Foto/Elio dos Santos da Costa

Informasaun ne’ebé Hatutan.com rekolla hosi fonte sira katak, instituisaun relevante balun halo keixa ka prosesa konselleiru másimu no prezidente KHUNTO bá Ministériu Públiku (MP) tanba iha relasaun ho Rezultadu Verifikasaun Relatóriu Kontas Partidus Polítiku, Orsamentu Subvensaun Públiku tinan 2021 nian ne’ebé la klaru.

Hatán bá keixa ferere, MP hola medida, hodi delega kompeténsia bá PCIC, notifika José dos Santos Naimori Bucar ho Armanda Berta ne’ebé nu’udár feen-laen, rejísta ho Númeru Krime ka NUC: 0021/23.PGCCC.

Iha Sesta (05/04/2024), tuku 09:00 Otl, Prezidente KHUNTO, Armanda Berta dos Santos ho Konselleiru Másimu partidu nian, Naimori Bucar, kumpri notifikasaun ida-ne’e, hodi bá hatán iha PCIC.

Advertisement

Hafoin presta ka fó tiha deklarasaun bá Investigadór sira iha PCIC, Konselleiru másimu KHUNTO José dos Santos Naimori Bucar, informa bá jornalista sira katak, ida-ne’e ligadu ho problema administrasaun ‘la-di’ak’ iha partidu laran. Maibé, ida ne’e depois mak konfirma de’it iha Tribunál Judisial Primeira Instánsia Díli (TJPID).

“Lae, lae, ita-boot sira bá hein de’it iha Tribunál, tanba ne’e administrasaun partidu nian de’it. Mai iha ne’e atu kontribui. Atu kontribui, depois bá iha Tribunál de’it. Ne’e liga bá administrasaun de’it, ne’e advogadu mak hatene ida-ne’e,” José dos Santos Naimori Bucar hateten.

Hatán kona-bá notifikasaun PCIC nian hasoru prezidente ho konselleiru másimu KHUNTO nian ne’e karik liga ho osan partidu nian, Naimori Bucar dehan, “lae, lae, lae. depois mak bá iha Tribunál de’it.”

Hatutan.com mós asesu informasaun balu hosi Jornal da República, Série I, Númeru 14 C, Edisaun  Tersa, 05 fulan-Abríl 2022, fó sai kona-bá Deliberasaun CNE 8/III/2022, kona-bá “Aprovasaun Rezultadu Verifikasaun Relatóriu Kontas Partidus Polítiku, Orsamentu Subvensaun Públiku Tinan 2021 nian”, mak hanesan iha aneksu;         

  1. Kona-bá Konta Bankária, Armanda Berta dos Santos, José Agostinho da Silva, Maria Soi, hetan valór 6.
  2. Prazu Aprezentasaun Relatóriu (45 dias) antes remata anu-fiskál, data limite 17 Novembru 2021 tuir prazu legál. Haree bá prazu legál aprezentasaun relatóriu ne’e, partidu aprezenta iha 19 fulan-Novembru 2021. Nune’e, CNE fó de’it valór 5.
  3. Aprezentasaun Relatóriu hosi fulan-Novembru 2020 to’o Outubru 2021, la kumpre  6.
  4. Organizasaun Kontabilista, la kumpre 7.

Tuir mai kona-bá Análize Reseita bá Kofre sira seluk tuir, (a) Lei, la kumpre 5, (b) Modelu Formuláriu Prestasaun Konta, la kumpre 5, (c) Intensidade Dokumentu sira, la kumpre 5, (d) Prosedimentu bá Transferénsia Kontribuisaun sira, la kumpre 5.

Transparénsia Movimentu Osan, katak osan tama no osan sai, nota bankária no iha kaixa partidu, iha 6 mak la klaru. Rekonsiliasaun entre Nota Bankária no Kaixa Partidu, iha 6 mak la klaru. Informasaun bá Patrimóniu Partidu, kumpre 8. Sede Partidu, kumpre 8. Inklui Análize bá Dokumentu Despeza sira, (a) resibu partidu, (b) resibu komérsiu nian

Advertisement

Kkona-bá Devér Kolaborasaun nian, (a) Meius komunikasaun (telefone, korrespondénsia), (b) Kumprimentu bá ezijénsia klarifikasaun, (c) Kooperasaun ninian, ida ne’ebé hetan nia valór 6 maka Kumprimentu bá ezijénsia klarifikasaun. 

Ho baze bá nota sira iha leten, maka iha publikasaun Jornál da República iha tempu ne’ebá, CNE hato’o ninia rekomendasaun bá Partidu KHUNTO mak hanesan tuir mai;

  • Sujere atu aprezenta relatóriu periódikamente (Trimestrál no Semestrál).
  • Sujere bá partidu KHUNTO bele loke konta bankária iha munisipiu sira hotu, nune’e bele fasilita transferénsia orsamentu atividade hosi nasionál bá munisipiu.
  • Sujere bá partidu KHUNTO, uainhira halo levantamentu, tenke relata resibu atualizadu hosi banku no tenke aneksu iha relatóriu.
  • Sujere atu bele haree didi’ak relatóriu entre saldu inísiu ho saldu finál iha kaixa tenke iha koerénsia.
  • Sujere bá ekipa fiskalizadór finansas partidu KHUNTO tenke avalia nafatin relatóriu hirak ne’e, molok hato’o bá iha CNE.
  • Sujere bá partidu aprezenta relatóriu tenke tuir prazu legál.
  • Sujere bá partidu atu kria Kuota hosi membru sira.
  • Sujere bá partidu atu halo rezumu balansu kona-bá konta reseita no despeza molok submete relatóriu bá CNE.

Advagadu privadu Arnaldo da Costa Lopes

Liga ho notifikasaun hasoru lideransa na’in-rua partidu KHUNTO nian ne’e, no ho baze bá informasaun hotu ne’ebé hato’o tiha ona hosi parte Arguido sira, Investigadór sira PCIC nian halo hela análize, no depois sei elabora autos sira krime nian bá Ministériu Públiku, molok submete bá Prosesu Primeiru Interrogatóriu Judisiál iha Tribunál Dili.

Hosi sorin seluk advagadu privadu Arnaldo da Costa Lopes,  ne’ebé fó asisténsia legal bá Armanda Berta ho José dos Santos Naimori Bucar, klarifika katak hanesan sidadaun, Naimori ho Armanda Berta  koolabora ho justisa ho presta deklarasaun. Mais, intermus de kazu saida, eidauk hatene, tanba ne’e na’in maka Prokuradór.

“Hanesan sidadaun, ita lori sira mai atu presta deklarasaun. Ami seidauk fó hatene, karik, iha Ministériu Públiku denunsia nia akuzasaun bá kazu ruma, oras ida ita-boot sira sei hatene, tanba ne’e segredu justisa. Ne’e prosesu prelemináriu,” nia hateten.

Kona-bá asuntu administrasaun iha partidu, Advogadu ne’e dehan, nu’udár advogadu, mai fó de’it asisténsia bá iha presta deklarasaun, iha prosesu prelemináriu bá identifikasaun bá lider supremu no prezidente mai iha PCIC.

Advertisement

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Komisaun A Husu CAC Servisu ho Instituisaun Intelijénsia Sira iha Luta Kontra Korrupsaun

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Trending