Connect with us

Polítika

Timor-Leste Nia Índise Liberdade Imprensa Monu Los iha IX Governu Nia Ukun

Published

on

Hatuta.com, ( 03 Maiu 2025), Díli– Eis-Presidente Repúblika nu’udár mós eis-Primeiru Ministru, Taur Matan Ruak, konsidera, índise liberdade imprensa mundiál nian bá tinan 2025 monu iha ukun IX Governu nian.

Lee Mós:  Intervensaun SEKOMS Ba RTTL ho Tatoli Kontribui Hamonu Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste

Eis-Primeiru-Ministru (PM), Taur Matan Ruak. Foto/Dok.Elio dos Santos da Costa

Taur Matan Ruak haree ida-ne’e hatudu Timor nia Liberdade Imprensa iha prekupante nia laran, triste ho situasaun ida ne’e.

Levantamentu  Reporters Without Borders (RSF) nian ba liberdade imprensa mundiál 2025 ne’ebé publika iha loron 03 fulan-Maiu 2025,   hatudu  Timor-Leste nia índise liberdade imprensa tuun husi númeru 20 ba númeru 39 ho pontu 71,79 hosi total nasaun 180.

“Iha VIII Governu Konstitusionál ne’ebé ha’u lidera, ita fó liberdade bá imprensa sira hala’o sira-nia kna’ar ho livremente sem interevensaun ruma iha sira-nia redasaun, ita husu mak sira nia responsabilidade oinsá hato’o notísia ho loloos, imparsial, indepdente, tuir faktus no kode étika Jornalista sira- nian, tanba Jornalista nu’udar pilar importante ida bá ita-nia demokrásia,” Taur Matan Ruak, hateten lia hirak ne’e iha komunikadu ba imprensa ne’ebé divulga Pajina Facebook offisial Eis Primeiro Ministru ne’ebé  Hatutan.com asessu.

Advertisement

Maske índise liberdade imprensa Timor-Leste monu maibé hanesan líder, hakarak apela nafatin bá Jornalista sira,  hato’o nafatin lia-loos no lian hosi povu kbiit-laek sira nian, embora eis Taur Matan Ruak hatene jornalista sira agora iha presaun nia laran hosi ukun nain sira.

Nia enkoraja nafatin Jornalista  sira foti nafatin problema sosial, ekónomia ne’ebé  povu enfrenta  iha ukun ida-ne’e hanesan problema eviksaun forsada sem kria uluk kondisaun, probelma nesesidade baziku, problema saúde, problema edukasaun no seluk tan.

Iha situasaun sira hanesan ne’e, tuir Taur Matan Ruak, jornalista sira-nia papel importante tebes fó kontribuisaun oinsá tulun  populasaun sira iha divulgasaun informasaun ne’ebe loos, justu, kredivel no mais edukativu atu ita-nia ukun na’in sira rona no tau matan sira.

Iha biban  ne’e, Taur Matan Ruak,  hato’o votus felisitasaun bá Jornalista sira hotu iha mundu tomak no partikularmente iha Timor-Leste ne’ebé selebra “LORON MUNDIAL LIBERDADE IMPRENSA NIAN”.

Eis Primeiru Ministru ne’e dehan, loron 03 fulan-Maiu, kada tinan, nu’udar loron espesiál ida bá jornalista sira, loron ne’ebé Nasoins Unidas adopta hanesan Loron Mundiál Liberdade Imprensa nian hodi fó hanoin bá nasaun sira hotu iha mundu tomak atu respeita no valoriza Liberdade Imprensa nian.

Advertisement

“Hakarak hatao’o votus felisitasaun ba Jornalista sira iha mundu tomak no espesialmente ba ba ha’u-nia oan jornalista timoroan sira hotu bá imi-nia loron espesiál ohin.” Eis Gerileiru ne’e hateten

Ikus liu,  Taur Matan Ruak la haluha agradese bá jornalista hotu nia kontribuisaun durante ne’e hato’o ona informasaun ba públiku sira, maské jornalista hasoru difikuldades oioin iha terenu, maibé jornalista nafatin iha vontade, badinas no profisionalizmu.

“Bá ida ne’e, hakuak boot bá imi hotu no dala ida tan Parabens” Taur Matan Ruak hateten.

Jornalista: Elio dos Santos da Costa

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending