Connect with us

Polítika

PGR Avoka Inkéritu Kazu Korrupsaun Sira iha CAC, Xanana Gusmão: Baze Bá Reforma Justisa

Published

on

Hatutan.com, (16 Abríl 2026), Díli– Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hateten dezintendimentu  Komisáriu Komisaun Anti Korrupsaun (CAC-sigla portugés), Rui Pereira dos Santos ho Prokuradór Jerál Repúblika (PGR)  Nelson de Carvalho, baze  bá atu reforma setór Justisa.

Lee Mós: Deputadu sira Preokupa PGR Avoka Inkéritu Kazu Korupsaun sira iha CAC

PM Xanana Gusmão. Foto/Marcelino Tomae

“Nune’e maka ita presiza reforma setór justisa, tanba kestaun ida-ne’e baze no importante tebetebes,” Primeiru Ministru Kay Rala Xanana hateten ba jornalista sira  hafoin  enkontru semanál ho Prezidente Repúblika José Ramos Horta iha palásiu Prezidensiál, Díli, Kinta (16/04/2026).

Xefe  ezekutivu   ne’e hatutan, dezintendimentu ne’e i fó ezemplu konkretu ida  katak, frajilidade sistema maka kazu ema ida ne’ebé moris iha Kupang iha tinan 1999, tuir mai mate ona iha 2008, maibé iha tinan 2014 família sei bele reklama no hasai nia kartaun eleitórál.

Advertisement

“Tribunál konsidera  ida-ne’e loos, maske  ema ne’e mate iha 2008, nunka mai vota iha Timor-Leste, maibé nia  kartaun  Eleitóral mosu iha 2014, tanba  ida-ne’e maka ita nia setór Justisa ne’e falla,” Xanana hateten.

Nia afirma problema sira ne’ebé mosu entre instituisaun sira hanesan Ministériu Públiku no Komisaun Anti Korrupsaun la’ós de’it kona-bá diferénsia opiniaun, maibé reflete problema  setoriál ne’ebé boot iha sistema justisa rasik

PM  Xanana  hatete  problema iha sistema judisiáriu, liu-liu relasiona ho kapasidade no kompeténsia instituisaun sira, la’ós problema foun, maibé akumuladu husi tempu naruk ona.

Nia  dehan iha tempu uluk  sei ho asesor portugés,  sira refere kona-bá istória Tribunal de Contas iha Portugál ne’ebé hahú ona husi tinan 1740,  hanesan ne’e kontinua adopta mai to’o Timor-Leste iha períodu independénsia. Maibé,   iha Timor-Leste, liuliu iha fulan Jullu tinan 1976 , implementasaun sistema ne’e la’o ho dezafiu boot, tanba kapasidade rekursu umanu limitadu.

“Ha’u uluk  mós ha’u ko’alia ona,  ho asesor portugezes kapás tebetebes, tanba sira ko’alia Portugés ida ne’ebé,  klaru atu mate,  temi husi 1740  iha ona camra de contas iha Portugál,  mai to’o iha ne’e,  to’o iha fulan Jullu tinan 1976, cambra de contas iha ne’e, ha’u  dehan kuitadu , ita mate iha ne’ebá Cambra de contas halo saída. Ne’ebé komu ita nia Juiz sira  la hatene lee, no la komprende Portugés,  dokumentu mahar tama bá tokon boot sira asina de’it,” dehan PM Xanana

Advertisement

Kona-bá prosesu bá oin CAC laiha ona kompeténsia hodi halo prosesu inkéritu  PM Xanana  fundamenta,  la’ós problema foun, maibé problema ne’ebé akontese ona husi tempu uluk.

“Ida-ne’e la’ós problema agora, maibé problema kleur, mais ha’u rona agora, ha’u la  bele dehan katak  ida ne’e maka iha razaun, mais loos duni iha Problema iha autoridade Judisiariu sira,” dehan PM Xanana.

PM Xanana  fundamenta,  la’ós problema foun, maibé problema ne’ebé akontese ona husi tempu uluk,  liubá, kazu sira barak ne’ebé pendente iha tribunál lakon progresu, balu to’o mate tiha, no balu seluk bele envolve governu sira uluk, inklui IV no V Governu.

Maske nune’e, PM  Xanana la fó konkluzaun klaru kona-bá sé desizaun atu limita kompeténsia CAC ne’e loos ka sala, maibé nia rekoñese katak iha duni problema iha autoridade judisiáriu sira.

“Ida-ne’e hotu tanba uluk kedas buat ne’e taka matan de’it, ne’ebé Ida-ne’e la’ós problema agora, maibé problema kleur, mais ha’u rona agora, ha’u la  bele dehan katak  ida ne’e maka iha razaun, mais loos duni iha Problema iha autoridade Judisiariu sira,” nia dehan.

Advertisement

Jornalista:Marcelino Tomae

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Buka Dalan Rezolve Dezentendimentu Komisáriu CAC ho PGR

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Abríl 2026), Díli – Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, hatete katak sei buka dalan atu rezolve dezentendimentu ne’ebé mosu entre Komisáriu Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC-sigla Protugés)  Rui dos Santos Pereira ho Prokuradór Jerál Repúblika (PGR)  Nelson de Carvalho.

(more…)

Continue Reading

Polítika

Deputadu sira Preokupa PGR Avoka Inkéritu Kazu Korupsaun sira iha CAC

Published

on

By

Hatutan.com (15 Abríl 2026), Díli–Membru  Parlamentu Nasionál (PN)  sira preokupa ho  ho desizaun ka despaixu  Prokuradór Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés), Nelson de Carvalho hodi avoka (foti fila-fali) prosesu inkéritu hotu ba kazu korupsaun ne’ebé delega ba Komisaun Anti Korrupsaun (CAC-sigla portugés).

(more…)

Continue Reading

Polítika

Xanana Alega Na’in Bá Empreza Lighthouse Fraude Boot Iha Austrália

Published

on

By

Hatutan.com, (09 Abríl 2026), Díli– Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, alega na’in ba empreza internasionál Lighthouse Corporation Pty Ltd, maka halo fraude boot iha Austrália hodi afeta mós Timor-Leste. 

(more…)

Continue Reading

Trending