Connect with us

Edukasaun

Ema ho Defisiente Kontinua Enfrenta Dezafiu iha Área Edukasaun

Published

on

Hatutan.com, (30 Juñu 2022), Díli-Peskiza ne’ebé halo husi Asosiasaun Defisiente Timor Leste (ADTL)  deskobre ema ho defisiente kontinua enfrenta dezafiu iha área edukasaun, liu-liu eskola seidauk intende nesesidade ema ho defisiente, tanba ne’e susar tebes ema ho defisiente atu asesu ba edukasaun.

Lee Mós : Estadu Presiza Aselera Ratifikasaun Konvensaun Internasionál Direitu Bá Ema ho Defisiénsia

Lansamentu estudu no peskiza tinan 20222 ne’ebá realiza husi USAID no NGO nasionál ualu iha Hotel Timor, Díli, Kinta (30/06/2022). Foto/Hatutan.com

“Bareira primeiru ne’ebé satan netik ema ho defisiente hodi asesu bá edukasaun maka distánsia eskola ne’ebé dook, kapasidade finanseira família, atitude ema nian, eskola seidauk intende nesesidade ema ho defisiente tanba eskola balun seidauk bele simu,” diretór ADTL, Cesario da Silva, hateten bainhira aprezenta rezultadu peskiza iha lansamentu  peskiza tinan 20222 ne’ebé realiza husi USAID no NGO nasionál ualu iha Hotel Timor,  Díli, Kinta (30/06/2022).

Deskobrimentu seluk maka, estudante defisiente rekorrente hakarak kontinua Estudu maibé iha kontestu TL klase rekorrente foin iha nivel báziku no ensinu sekundáriu seidauk iha. Tanba ne’e, ADTL husu ba Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD) liu-liu iha alokasaun OJE atu asegura implementasaun polítika edukasaun inkluzivu.

Advertisement

Hatán bá difikuldade ne’ebé ema ho defisiente hasoru, xefe edukasaun inkluzivu Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), José Monteiro, promete katak rekomendasaun ne’ebé iha sei kompleta servisu MEJD hodi hatán bá dezafiu ema ho defisiente.

“Durante ne’e Governu fó oportunidade ba ema ho defisiénsia bele eskola iha ne’ebé de’it no hamutuk kualkér kolega ne’ebé ita hanaran inkluzivu ho fasilidade ne’ebé apoia husi inan-aman, tanba ne’e, ami iha ona planu ona atu kria kondisaun di’ak bá ema ho defisiente tantu iha eskola ne’ebé atu reabilita ka eskola foun sira tenke iha asesibilidade atu ema ho defisiente bele asesu ho avontade inklui fasilidade ne’ebé iha,” José Monteiro hateten.

MEJD mós iha ona planu hodi fó formasaun regular bá professor jestuariu sira ne’ebe hetan ona aprovasaun iha konsellu ministru, tanba daudaun ne’e iha de’it professor  jestuariu hamutuk 100.

Tuir dadus MEJD katak iha estudante defisiente hamutuk 4.454 maka hetan ona asesu bá eskola públiku.

Peskiza refere hetan apoiu husi USAID ne’ebé servisu hamutuk ho ONG Nasionál ualu hanesan Asosiasaun Defisiénsia Timor-Leste (ADTL), Belun, Community Based Rehabilitation Network Timor-Leste (CBRNTL), Fundação Hafoun Timor-Leste (FHTL), Programa Monitorizasaun ba Sistema Judisiáriu (ISMP), Many Hands One Nation (MAHON), Mata Dalan Institute (MDI), Programa Espesífiku fó Prioridade ba Ema Kiak (PROSPEK) ne’ebé kobre aspetu asesu bá edukasaun no saúde bá ema ho defisiénsia, mekanizmu rezolusaun disputa profisionál bá joven iha área rurál, monitorizasaun komunitária bá projetu asesu bá bee, protesaun labarik sira husi violénsia seksuál, asesu ba formasaun professional bá joven iha area rural, monitorizasaun komunitáriu bá projetu infrastrutura lokál no asesu ba merkadu ba produtór agríkola rurál.

Advertisement

Jornalista : Carmelita Isaac

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending