Connect with us

Nasionál

Deskonfia, PGR Alfonso Lopez ho Nia Asesór Jurídiku Óscar Tavares Uza Osan Estadu Halo “Viajen Privadu” iha Portugal

Published

on

Hatutan.com, (19 Maiu 2023), Díli—Deskonfia, Prokuradór Jerál Repúblika (PGR),  Alfonso Lopez ho nia asesór jurídiku,  Óscar Silva dos Reis Tavares, uza osan Estadu nian durante “viajen privadu” iha Lizboa-Portugál, foin lalais ne’e.

Lee Mós : PGR Sira Membru CPLP Diskute Hametin Autonómia Ministériu Públiku 

Dokumentu ajudu kustu diária (Per diem) PGR Alfonso Lopez nian durante iha Guinea-Bissau ho Portugal. Foto/Repro.dok PGR

Dokumentu ne’ebé Hatutan.com asesu nota katak PGR Alfonso Lopez ho nia asesór internasionál ho nasionalidade Kabuverdianu, Óscar Silva dos Reis Tavares, aproveita momentu viajen bá  Guinea-Bissau molok fila mai Timor-Leste liubá  Portugál.

Tiketi aviaun nian hodi halo viajen hosi Guinea-Bissau  bá Portugal  ho alojamentu sira durante loron-haat (4) estadia iha sidade Lizboa-Portugal utiliza  osan Estadu nian. Maibé, informasaun ne’ebé Hatutan.com asesu katak viajen refere la refleta bá atividade ofisial no laiha konvite ofisial ida ka laiha enkontru ofisial mak PGR Alfonso Lopez ho nia asesór jurídiku  Óscar Silva dos Reis Tavares halo iha Lizboa-Portugal.

Advertisement

Durante loron-haat (4) iha Portugal, PGR Alfonso Lopez uza osan Estadu nian bá per diem (ajudu kustu diária) kada loron $239.00 no durante loron-haat uza osan per diem ho montante $956.00. Nune’e, Asesór Jurídiku Óscar Silva dos Reis Tavares uza osan per diem Estadu nian kada loron $119.60 durante loron-haat hamutuk $478.40.

PGR Alfonso Lopez ho nia asesór jurídiku  estadia iha sidade Lizboa-Portugal hosi loron 29 fulan-Abríl to’o loron 04  fulan-Maiu 2023. 

Iha dokumentu refere hatudu mós  per diem Estadu nian ne’ebé aloka bá viajen PGR Alfonso Lopez ho nia Asesór Jurídiku Óscar Silva dos Reis Tavares ne’e aprova iha loron 17 fulan-Abríl 2023 ne’ebé prepara hosi Ofisial Seksaun Kontabilidade-PGR, Agripina Ximenes Pereira, verifika hosi Xefe Seksaun Kontabilidade-PGR, Barbara Sarmento Baptista no aprova hosi Sekretáriu Jerál-PGR, Gil da Conceição Savio.

Lee Mós : Estadu Timor-Leste Emite Pasaporte Servisu bá Sidadaun Estranjeiru Ida ho Nasionalidade Caboverdiano

Iha loron 27 fulan-Marsu 2023, Prokuradór Jerál Repúblika (PGR), Alfonso Lopez, hatún despaxu ho númeru 39/PGR/2023 (XX Encontro dos Procuradores-Gerais da CPLP)  atu partisipa iha enkontru entre Prokuradór Jerál Repúblika nasaun sira membru CPLP nian iha Guinea-Bissau hosi loron 26, 27 ho loron 28  fulan-Abríl 2023, ho asuntu atu partilla esperiénsia iha enkontru bá dala-XX ne’e.

Advertisement

Ajenda servisu  bazeia bá despaxu PGR nian ne’e refleta iha artigu 24, 27 númeru 1 alínea b) hosi EMP no nune’e delegasaun PGR Timor-Leste nian ho nia kompozisaun mak hanesan;

  • Alfonso Lopez, PGR Timor-Leste nu’udár Xefe Delegasaun
  • Alfeu da Costa Moreira, Prokuradór da Repúblika
  • Óscar Silva dos Reis Tavares, Prokuradór da Repúblika no Asesór Jurídiku iha PGR
  • Paulina Correia, sekretária Superior bá Ministériu Públiku nian

Dokumentu ajudu kustu diária (Per diem) bá Asesór Juridiku PGR, Óscar Silva dos Reis Tavares Alfonso Lopez nian durante iha Guinea-Bissau ho Portugal ho Paulina de Araújo, Sekretaria Superior MP. Foto/Repro.dok PGR

Delegasaun Timor-Leste nian bá partisipa iha enkontru PGR sira nasaun CPLP nian iha Guinea-Bissau ne’e sai hosi Díli iha loron 23 fulan-Abríl 2023 to’o iha Guinea-Bissau iha loron 25 fulan-Abríl 2023.

Hosi loron 26 to’o loron 28 fulan-Abríl 2023, delegasaun Timor-Leste nian ne’ebé lidera hosi Prokuradór Jerál Repúblika, Alfonso Lopez partisipa iha enkontru PGR sira nasaun membru CPLP nian iha sidade Guinea, no iha loron tuir mai, 29 fulan-Abríl, membru delegasaun na’in-rua (2) kompostu hosi Prokuradór Alfeu da Costa Moreira ho Sekretária Superior Ministériu Públiku nian fila-uluk tiha mai Timor-Leste.

Iha loron hanesan PGR Alfonso Lopez ho nia asesór jurídiku  Óscar Silva dos Reis Tavares, liu no hela iha Lizboa-Portugal bá atividade ne’ebé la mensiona iha ajenda ofisial no la komprova konvite ofisial ruma atu atende durante estadia iha Lizboa-Portugal.

Hatutan.com halo ona esforsu hodi konfirma direta asuntu ne’e ho Prokuradór Jerál Repúblika, Alfonso Lopez, maibé seidauk iha oportunidade tanba PGR Alfonso Lopez okupadu ho servisu Estadu nian.

Iha loron 08 fulan-Maiu 2023, jornalista Hatutan.com bá direita edifísiu PGR iha Colmera, Díli, hodi husu halo entrevista ho PGR Alfonso  Lopez, maibé parte sira iha resepsaun edifísiu PGR  nian haruka Hatutan.com prienxe formuláriu pedidu entrevista.  Nune’e, parte sira resepsionista PGR nian haruka jornalista Hatutan.com fila hodi he’in de’it kontaktu via telefone mak bele bá fali tanba tenke hetan despaxu hosi PGR Alfonso Lopez.

Advertisement

Hatutan.com prienxe formuláriu pedidu entrevista. Foto/Repro

Iha Segunda, 15 fulan-Maiu 2023, jornalista Hatutan.com bá hikas edifísiu PGR hodi follow-up kona-bá pedidu entrevista ho PGR Alfonso Lopez, maibé parte resepsionista lia-tuun dehan, to’o agora seidauk iha despaxu bá autorizasaun entrevista ho PGR tanba ne’e sira hosu atu jornalista Hatutan.com fila fali no hein de’it despaxu tuun ona mak  telefone mai Hatutan.com atu bele halo entrevista konfirmasaun, maibé to’o ohin loron seidauk hetan kontaktu atu bele halo entevista.  

Prezidente Repúblika períodu 2017-2022, Francisco Guterres “Lú Olo”,  nomeia Alfonso Lopez nu’udár Prokuradór Jerál Repúblika (PGR) iha loron 28 fulan-Abríl  2021, hodi substitui eis Prokuradór Jerál Repúblika, José da Costa Ximenes ne’ebé mandatu remata ona.  

Nomeiasaun PGR Alfonso Lopez nian ne’e  bazeia bá Dekretu Prezidente Repúblika númeru 22/2021, 28 abril, hafoin rona Governu, tuir artigu 86, alínea k) husi artigu 133, númeru 3, Konstituisaun Repúblika, konjuga ho artigu 12, númeru 1, númeru 2 husi Lei númeru 14/2005, 16 Setembru, altera hosi Lei númeru 11/2011, 28 Setembru (Estatutu Ministériu Públiku) dekreta hodi nomea Alfonso Lopez nu’udár Prokuradór Jerál Repúblika.

Tuir Estatutu Ministériu Públiku nian, posse ne’ e aktu obrigatóriu ida ne’ebé marka loron dahuluk emposadu hahú nia knaar. Haree ba alínea k) artigu 86° no n° 3 artigu 133° hosi Konstituisaun RDTL , no mós bá artigu 12°, n°1 no n°2 husi Lei n°14 /2005, ho data 16 Setembru, altera ho Lei n°11/2011 ho data 28 Setembru, kona-ba bá Estatutu Ministériu Públiku, kompete bá Prezidente Repúblika nomeia Prokurador-Jeral Repúblika, hafoin rona Governu.

Jornalista : Rogério Pereira Cárceres

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Nasionál

CAC Halo Sensibilizasaun ba PNTL Atu Prevene no Kombate Krime, Korupsaun Iha Timor-Leste

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli – Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC) hala’o atividade sensibilizasaun no formasaun ba membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), iha Sentru Formasaun Polísia, Comoro, Díli, ho objetivu atu hametin kooperasaun entre instituisaun rua ne’e, iha esforsu prevensaun no kombate krime komún no korupsaun iha Timor-Leste.

Komisáriu Adjuntu ba Prevensaun no Sensibilizasaun CAC, Rosario Salsinha Araújo, hatete, formasaun ne’e importante atu hametin kooperasaun entre CAC no PNTL, liu-liu iha komprensaun kona-ba krime no korupsaun, no oinsá atu hadi’a sistema servisu polísia nian.

“Formasaun ida ne’e atu aproxima tan Polísia, liu-liu komandante sira, atu bele komprende oinsá servisu sira liga ho asuntu kriminál no korupsaun. Ita hare’e mós oinsá atu hadi’a sistema servisu polísia nian, tanba nasaun enfrenta problema oi-oin ne’ebé polísia tenke hasoru, iha servisu balun ne’ebé liga ho korupsaun no balun seluk liga ho krime komún. Tanba ne’e, presiza kooperasaun no vontade tomak atu prevene no kombate krime sira ne’e,” dehan Komisáriu Adjuntu ba Prevensaun no Sensibilizasaun CAC, Rosario Salsinha Araújo ba jornalista sira iha Akademia Polísia, Comoro, Kinta-feira (15/10/2026).

Nia mós subliña katak PNTL iha responsabilidade importante atu mantein fiar públiku, tanba komunidade konsidera polísia hanesan instituisaun ne’ebé iha kna’ar atu garante seguransa no kumprimentu lei.

Advertisement

Tanba ne’e, nia apela atu membru PNTL hotu-hotu evita hahalok koruptu no komprende di’ak lei penál sira ne’ebé liga ho krime korupsaun.

“Ita tenke fó hanoin ba ema hotu, liu-liu instituisaun PNTL ne’ebé povu fiar, atu labele iha tendénsia komete aktu korupsaun. Instituisaun PNTL, ho nia estrutura tomak, tenke hola parte, koopera no komprende asuntu sira lei penál nian ne’ebé liga ho korupsaun,” nia hatutan.

Iha parte seluk, Segundu Komandante Institutu Superior Sentru Polísia, Superintendente Xefe, Joni Viana, hatete formasaun ne’e importante tanba iha relasaun ho Lei Nú. 17/2020 kona-ba medida prevensaun no kombate korupsaun.

Nia esplika, hanesan ajente seguransa no parte husi aparellu Estadu, membru PNTL presiza iha koñesimentu sufisiente kona-ba lei sira ne’e, atu hala’o kna’ar no misaun iha terrenu tuir prosedimentu no padraun ne’ebé lo’os.

“Formasaun ida ne’e importante tebes tanba liga ho Lei Nú. 17/2020 kona-ba medida prevensaun no kombate korupsaun, hanesan ajente seguransa no parte husi aparellu Estadu, PNTL tenke iha koñesimentu kona-ba lei sira ne’e, atu iha ezekusaun no misaun iha terrenu labele sala, maibé tenke tuir padraun ne’ebé loos,” Joni Viana afirma.

Advertisement

Atividade sensibilizasaun no formasaun ne’e sai hanesan parte husi esforsu atu hasa’e koñesimentu membru PNTL kona-ba prevensaun korupsaun, kumprimentu lei no hadi’a kualidade servisu polísia nian iha Timor-Leste.

Jornalista: Felix Fernandes

Continue Reading

Justisa & Krime

PM Xanana Husu Juri Halo Avaliasaun ho Di’ak Atu Hetan Juízes Kualifikadu ba Supremu Tribunál Justisa

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli– Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão husu ba membru juri internasionál sira atu hala’o prosesu avaliasaun ba kandidatu juízes sira ho di’ak, independente no imparsiál, hodi asegura katak kandidatu sira ne’ebé sei tuur iha Supremu Tribunál Justisa (STJ) iha kualifikasaun no kapasidade adekuada.

Pedidu ne’e Primeiru-Ministru hato’o durante enkontru ho membru juri internasionál sira, ne’ebé responsavel ba prosesu seleksaun juízes, hafoin prosesu teste eskrita remata ona no prepara atu tama ba faze entrevista.

Iha enkontru ne’e, Xanana apresia servisu ne’ebé juri sira hala’o to’o agora, no husu atu kontinua hala’o knaar ho responsabilidade, tuir padraun no espetativa Estadu nian.

“Enkontru ida ne’e atu fó esperansa ba malu, Primeiru-Ministru hakarak juri sira halo servisu ho di’ak tuir prespetiva ne’ebé mak ita no estadu nia hakarak,” Dehan, membru Komisaun rekrutamentu Juiz STJ, Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta, 15/10/2026.

Advertisement

Primeiru Ministru konfia tebes juri sira nia integridade, imparsialidade, independensia no juri sira nian esperiensia ne’ebé mak bo’ot tebes.
Primeiru-Ministru mós hato’o konfiansa ba integridade, imparsiálidade, independénsia no esperiénsia profisionál membru juri sira nian. Nia subliña katak avaliasaun ne’ebé hala’o ho di’ak sei ajuda identifika kandidatu Timoroan sira ne’ebé iha kualifikasaun atu hala’o knaar nu’udar juízes iha Supremu Tribunál Justisa.

“Primeiru Ministru konfia tebes juri sira nia integridade, imparsialidade, independensia no juri sira nian esperiensia ne’ebé mak bo’ot tebes. Tanba ne’e Primeiru-Ministru husu atu ho kapasidade ne’ebé juri sira iha atu halo avaliasaun teste ida ne’ebé di’ak hodi hetan ita nia Timor oan sira ne’ebé kualifikadu hodi ba tu’ur iha Supremu Tribunál Justisa, ida ne’e mak PM husu tanba hakarak hari’i Supremu Tribunál Justisa ho juízes sira ne’ebé mak kualifikadu no juri sira mós komprometidu katak sei halo servisu ida ne’ebé mak di’ak ba rai ida ne’e,” Informa Komisária Carmelita.

Juri sira mós lori sira nia naran no instituisaun ne’ebé sira servisu antigamente dehan sira sei halo forma hotu-hotu ho di’ak atu hetan rezultadu ne’ebé di’ak.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement
Continue Reading
Advertisement

Trending