Connect with us

Polítika

MOE CPLP Observa Eleisaun Parlamentár Iha TL Livre no Transparente

Published

on

Hatutan.com, (23 maiu 2023), Díli—Missaun Observasaun Eleitorál (MOE) hosi Komunidade País Lian Portugés (CPLP) observa katak, eleisaun Parlamentár tinan 2023 iha Timor-Leste (TL), hala’o ho livre no transparente.

MOE CPLP lidera hosi Embaixadór, José Marcos Barrica, Repúblika Angola kompostu hosi observadór na’in 12 ne’ebé nomeia hosi Estadu-membru no hosi Sekretariadu Ezekutivu organizasaun nian marka prezensa iha Timor-Leste entre loron 15 to’o 24 fulan-maiu, hodi observa eleisaun Parlamentár 2023. Foto/Elio dos Santos da Costa.

Tanba ne’e, MOE CPLP kongratula autoridade sira hosi Repúblika Demokratika Timor-Leste ne’ebé hala’o eleisaun ne’e.

Lee Mós: Rezultadu Final STAE: CNRT Hetan Kadeira 31 no FRETILIN Kadeira 19

“MOE CPLP deskobre katak, Sentru votasaun sira-ne’e identifika duni no fásil atu assesível ba votante sira. Sira iha materiál no kondisaun ne’ebé apropriadu ba sira-nia funsionamentu hodi assegura segredu ba votasaun,” Embaixadór, José Marcos Barrica hateten liu hosi konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha Otél Novo Turizmu, Tersa (23/05/2023).

Advertisement

Tuir nia, prosedimentu abertura ne’e hala’o ho loloos, hanesan hatudu kaixa votasaun ne’ebé mamuk no sira-nia sinál, nune’e mós prosedimentu taka no sura ho inísiu no tempu taka votasaun nian ne’ebé nia marka hela iha fatin votasaun.

CPLP hala’o missaun observasaun ba Eleisaun Parlamentár iha Republika Demokratika Timor-Leste, ne’ebé hala’o iha loron 21 fulan-maiu tinan 2023.

MOE CPLP lidera hosi Embaixadór, José Marcos Barrica, Repúblika Angola kompostu hosi observadór na’in 12 ne’ebé nomeia hosi Estadu-membru no hosi Sekretariadu Ezekutivu organizasaun nian marka prezensa iha Timor-Leste entre loron 15 to’o 24 fulan-maiu.

Aleinde akompaña enseramentu kampaña hosi partidu polítiku sira, MOE hala’o sorumutu ho órgaun Administrasaun no Jestaun Eleitorál sira, hanesan Komisaun Nasional eleisaun (CNE) no Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) inklui promove sorumutu ho forsa Polítika oin-oin, hanesan sira ne’ebé iha kadeira Parlamentár, ho konfiansa ne’ebé sira hatudu kona-bá organizasaun eleisaun.

Ekipa lima, fahe ba Munisípiu sira iha Dili ekipa 2, Baucau, Ermera no Aileu ho ekipa 1, MOE observa Sentru votasaun 76, ne’ebé korresponde ba votante besik 143.775, besik 16% hosi eleitór ne’ebé rejistadu.

Advertisement

Iha Munisipiu sira iha Dili, Liquiça no Manatuto, MOE CPLP estabelese kolaborasaun ho ekipa observadór g7+, ne’ebé observa totál Sentru votasaun 81, korresponde ba votante 88.223 ne’ebé rejista ona, maizumenus 10% hosi eleitór ne’ebé iha.

Prosesu votasaun ne’e hala’o ho maneira ne’ebé ordenadu no organizadu, iha ambiente ne’ebé hakmatek.

Membru sira hosi kuadru sira-ne’e asegura ho imparsialidade no profisionalizmu, kumprimentu ba prosedimentu votasaun nian, nune’e mós klarifika eleitór sira no fó prioridade ba votante sira ho nesesidade espesiál.

 MOE CPLP haree iha mos númeru joven iha membrus Konsellu, no mós númeru feto ne’ebé aas, ne’ebé persentajen 48% iha fatin observasaun sira. Importante mós atu rejista dezempeñu ne’ebé loos ba forsa seguransa sira iha fatin votasaun.

Prezensa hosi Inspetór sira hosi Sentru votasaun hotu-hotu, ne’ebé tuir eleisaun hosi inisiu to’o ikus, inklui sura votus no dezenvolve minutu sira, ne’ebé hamutuk ho prezensa observadór internasionál no elementu Nasionál sira.

Advertisement

“MOE CPLP konsidera katak kualkér fallansu no omisaun ne’ebé akontese la afeta integridade prosesu eleitorál no sei la iha impaktu ba rezultadu sira. Iha sentidu ida-ne’e, MOE CPLP konsidera katak aktu eleitorál ne’e hala’o tuir prinsípiu demokrátiku no direitu Polítiku ne’ebé hakerek iha Konstituisaun Republika Demokratika Timor-Leste, tuir regra eleitorál nian,” nia subliña.

MOE CPLP kongratula autoridade sira hosi RDTL ne’ebé hala’o eleisaun livre no transparente, bazeia ba prosesu kredivel, ne’ebé permite partisipasaun sidadaun sira-nian iha prosesu Polítiku país nian.

MOE CPLP fó mós parabéns ba povu TL ba maneira Ezekutivu ne’ebé sira ezerse sira-nia direitu ba votasaun, kontribui ba haforsa demokrasia no Estadu direitu iha nasaun ne’e.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending