Connect with us

Polítika

FRETILIN Halo Enkontru Reflesaun Maratona no Rekoñese Derrota iha ElPar 2023

Published

on

Hatutan.com, (04 Juñu 2023), Díli-Partidu Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (FRETILIN), Domingu (04/6/2023), halo enkontru reflesaun maratona iha fatin enkontru Tower-Fatuhada, Díli, hodi ko’alia no análize kauza hosi FRETILIN nia “derrota” iha eleisaun parlamentár (ElPar), 21 fulan-Maiu 2023.

Lee Mós : Deskobre Estratéjia sira Kontribui bá Vitória CNRT iha Eleisaun 2022-2023

Enkontru ne’ebé hala’o durante oras-10, hosi tuku 09:00 to’o tuku  18:00 kalan. prezide hosi lideransa Troika FRETILIN, Marí Alkatiri, Francisco Guterres “Lú Olo” ho  Tito da Costa “Lere Anan Timur”,  no pastisipa hosi membru Komité Sentrál FRETILIN (CCF) ativu sira, inklui delegadu balun hosi Munisípiu, hodi  halo mós  avalisaun ida kle’an para  deskobre fukun ka lakuna sira ne’ebé kontribui bá FRETILIN nia derrota ne’e.

Advertisement

Membru CCF, José Manuel “Nakfilak”. Foto/Elio dos Santos da Costa

Enkontru reflesaun ko’alia mós estratéjia partidu FRETILIN nian bá eleisaun prezidensiál 2027 ho eleisaun parlamentár 2028. Iha ámbitu enkontru ne’e, jornalista hosi mídia nasionál halo tentativa oioin atu bele halo entrevista direita ho Sekretáriu Jerál partidu FRETILIN, Marí Alkatiri,   maibé laiha biban. Nune’e, CCF delega hikas José Manuel “Nakfilak” hodi fó entrevista ho jornalista liga hosi rezultadu ElPar nian.

“Reuniaun traballu ho objetivu atu hala’o avaliasaun bá rezultadu eleisaun nian ne’e. Laiha tán buat seluk! Avaliasaun kona-bá rezultadu. FRETILIN dezde uluk kedas simu rezultadu,” membru CCF ativu, José Manuel “Nakfolak” lia tun bá jornalista sira.

Hatán kona-bá, dalan saida mak FRETILIN sei halo fali hodi manán konfiansa povu Timor-Leste nian, José Manuel Nakfilak dehan, povu seidauk lakon konfiansa totál bá partidu FRETILIN no nia konsidera derrota ida agora FRETILIN enfrenta ne’e normal

“Eleisaun iha fatin hothotu, sempre iha ema mak derrota, sempre iha ema mak manán. Ha’u la fiar katak, imi haree eleisaun ne’e, ho nia evolusaun rasik. Ha’u la fiar katak, ami sei bele hela de’it ho kadeira ida ne’e,” Manuel Nakfilak argumenta.

Ho derrota ida-ne’e, FRETILIN tenke halo preparativus ida di’ak bá oin no servisu maka’as iha baze.

José Manuel Nakfilak husu bá kuadru sira, militante, apoiante no simpatizante sira tomak katak, hafoin eleisaun ida-ne’e, sira hotu agora tenke konsentra no dedika sira-nia aan tomak atu hametin estadu, lori nasaun, harii nasaun ne’e didi’ak bá oin.

Advertisement

“FRETILIN nia esperansa bá futuru, liu-liu 2028, FRETILIN  tenke fila bá ukun. Ami hatene katak, vontade povu ne’e sei muda hosi momentu bá momentu. Será-ke, promesas ne’ebé ita halo ne’e, ita bele kumpri ka lae,” Nakfilak hateten.

Atu Koopera ho CNRT Desizaun iha Prezidente Repúblika

Maske rezultadu kona-bá eleisaun parlamentár 2023, Tribunál Rekursu (TR) seidauk fó sai nia rezultadu ofisial, maibé, rezultadu provizóriu hosi apuramentu nasionál STAE ho akta hodi CNE  hatudu katak partidu Congresso Nacional Reconstrução Timorese (CNRT) nu’udár partidu vensedór ka primeiru mais vitadu, ho totál votu válidu hamutuk 288.289 (kadeira 31), no FRETILIN okupa iha segundu mais votadu ho  votu 178.338 (kadeira 19).

Haree bá rezultadu ne’e, tuir lei, partidu ne’ebé votu barak liu (mais votadu) mak hakat bá forma Governu foun dala-IX (9). Maibé, bá FRETILIN, atu atu koopera ka la koopera ho CNRT bá formasaun Governu foun ne’e, sei hein desizaun ruma hosi Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta.

Hatán kona-bá karik, CNRT konvida FRETILIN atu bele ukun hamutuk ka apoiu malu iha manaiera insidénsia parlamentár, Nakfilak dehan, jornalista sira hatene bainhira mak CNRT atu husu mai ho FRETILIN atu ukun hamutuk.

Advertisement

Tuir akta kona-bá rezultadu provizóriu apuramentu nasionál CNE nian, bá Eleisaun Parlamentár, 21 Maiu 2023 foin lalais, ho rezultadu sira mak hanesan: Totál akta sira ne’ebé apura ona iha 1472 (100,00%).

Totál eleitór sira ne’ebé rejistadu 890.145. Totál eleitór sira ne’ebé partisipa iha eleisaun 705.693, mai hosi feto 343.278 (48,64%), mane 362.415 (51,36%). Taxa partisipasaun 79%. Totál votu sira ne’ebé válidu 692.521 (98,13).

Totál boletin sira ne’ebé abandonadu 26. Totál votu sira ne’ebé Nulu 10.387 (1,47%). Totál votu sira ne’ebé branku 2.698 (0,38%). Totál votu sira ne’ebé reklamadu 0 (0,00%). Totál votu sira ne’ebé rejeitadu 61 (0,01%).

Hosi rezultadu provizóriu apuramentu nasionál ne’e, atribui votu bá kada partidu sira mak hanesan tuir mai ne’e; PDN 597 (0,1%), PLPA 3.272 (0,5%), PLP 40.720 (5,9%), PD 64.517 (9,3%), KHUNTO 52.031 (7,5%), PVT 25.106 (3,6%), UDT 1.256 (0,2%), PUDD 21.647 (3,1%), PR 1.558 (0,2%), UNDERTIM 1.023 (0,1%), FRETILIN 178.338 (25,8%), CNRT 288.289 (41,6%), CASDT 3.170 (0,5%), MLPM 642 (0,1%), PST 2.415 (0,3%), PDC 1.261 (0,2%), no APMT 6.678 (1,0%).

Maske nune’e, partidu neen (6) de’it mak liu barreira 4%, hodi hetan asentu Parlamentár iha Paralementu Nasionál (PN), CNRT 288.289 (kadeira 31), FRETILIN 178.338 (kadeira 19), PD 64.517 (kadeira 6), KHUNTO 52.031 (kadeira 5), no PLP 40.720 (kadeira 4).

Advertisement

Iha Kinta, 01 fulan-Juñu ne’e, Comissão Nacional de Eleições (CNE), remete ona rezutadu provizóriu apuramentu nasionál bá Tribunál Rekursu (TR  no tuir kalendáriu iiha kuarta,  (07/06/2023) Tribunál Supremu Justisa ka Tribunál Rekursu sei deklara rezultadu ofisiál.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending