Connect with us

Polítika

Adezaun TL bá ASEAN Sai Prioridade IX Governu Konstitusionál

Published

on

Hatutan.com, (08 Agostu 2023), Díli—Mandatu IX Governu Konstitusionál fó prioridade bá Timor Leste (TL) ninia adezaun bá organizasaun rejionál  Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

Vise-Primeiru Ministru no Ministru Koordenadór Assuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay.

“Klaru katak, IX Governu Konstitusionál nia prioridade barak, liu-liu desentralizasaun, nune’e mós ita iha komprimisu dada kadoras mai Timor, maibé fó mós prioridade adezaun bá ASEAN liuliu iha preparasaun rekursu umanu. Ita sei haree mós bá ekonomia pequena no mós médiu,” Vise-Primeiru Ministru no Ministru Koordenadór Assuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay  hateten hafoin enkontru ho Embaixadór Malázia iha Timor-Leste, Amarjit Sarjit Singh  iha edifísiu MT Faról, Tersa (08/08/2023).

Lee Mós: Xanana Berharap Pemimpin ASEAN Mencari Solusi Penyelesaian Konflik di Myanmar

Vise-Primeiru Ministru no Ministru Koordenadór Assuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay simu audiénsia ho Embaixadór Koreia Súl iha Timor-Leste, Shin Mantaek iha edifísiu MT Faról, Tersa (08/08/2023). Foto: Elio dos Santos da Costa.

Kona-bá deklarasaun Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão kona-bá Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN, Francisco Kalbuadi Lay hateten Primeirú Ministru hanesan ema ida desde uluk kedan iha ai-laran, nia luta, nia personalidade importante mak nia programa pró demokrasia no mós nia defende Diretu Umanu.

“Ida-ne’e nia ko’alia hanesan mós avó, maun Xanana, mais ha’u fiar katak intensaun Primeiru-Ministru la’ós ida-ne’e, intensaun ne’e dehan katak, ita tama ba ASEAN sim, mais ita mós tenke haree iha área direitus umanus, ASEAN buat hotu-hotu ne’e konsensu ho koletivu ne’ebé ita mós tenke respeita dehan katak buat hotu-hotu iha ASEAN ne’e hanesan família boot ida buat hotu-hotu consensus,” Francisco Kalbuadi Lay esplika.

Advertisement

Adezaun bá ASEAN importante no simu orientasaun hosi Primeirú Ministru no Prezidente Repúblika rasik dehan katak, Ministru sira hotu-hotu tenke prepara iha área ida-idak nian ho didi’ak, antes tama ba ASEAN nian.

Malázia Hakarak Apoia Seitór Turizmu

Vise-Primeiru Ministru no Ministru Koordenadór Assuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay simu audiénsia ho Embaixadór Malázia iha Timor-Leste, Amarjit Sarjit Singh iha edifísiu MT Faról, Tersa (08/08/2023). Foto: Elio dos Santos da Costa.

Iha loron hanesan, Embaixadór Malázia iha Timor-Leste, Amarjit Sarjit Singh kompromete  atu apoia Timor-Leste iha seitór turizmu no ospitalidade hodi hadi’a ekonomia povu nian.

Amarjit Sarjit Singh konsidera enkontru ho Francisco Kalbuadi Lay ne’e importante hodi ko’alia kona-bá oportunidade sira ba servisu hamutuk iha futuru liuliu oferese kapasitasaun bá foin sa’e sira iha setór turizmu no mós ospitalidade.

Iha área ospitalidade sei sai hanesan área ida ne’ebé parte rua sei tau foku hodi tulun esforsu sira Timor-Leste nian, atu hetan rendimentu liuhosi otelaria.

“Ami mós ko’alia kona-ba maneira sira oinsá dada investór sira mai investe iha Timor-Leste, liu-liu investór sira hosi Malázia no ohin ha’u hateten katak seitór turizmu no ospitalidade mak sei sai foku importante atu hadi’a kresimentu ekonómiku povu nian,” Amarjit Sarjit Singh esplika.

Advertisement

Diplomata ne’e hato’o ona komitmentu ba Vise-Primeiru Ministru katak Malázia sei nafatin apoia esforsu sira Timor-Leste nian hodi lori investór sira mai duni iha ne’e atu halo investimentu iha área Turizmu no ospitalidade.

Malázia ajuda TL barak  ona dezde  ukun rasik aan hahú tinan 2002 to’o agora, no agora daudaun emprezáriu hosi Malázia lubuk ida mak iha vontade  boot tebe-tebes atu  mai kontribui liu-liu  iha área ekonómiku, Turizmu, ambiente ho buat sira seluk tán.

Koreia Súl mós Hakarak Kapasita Joven TL

Vise-Primeiru Ministru no Ministru Koordenadór Assuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay simu audiénsia ho Embaixadór Koreia Súl iha Timor-Leste, Shin Mantaek iha edifísiu MT Faról, Tersa (08/08/2023). Foto: Elio dos Santos da Costa.

Embaixadór Koreia Súl, Shin Mantaek mós hala’o enkontru ho Francisco Kalbuadi Lay hodi atualiza vontade bá IX Governu Konstitusionál ne’ebé hakarak estabelese kooperasaun atu transforma illa Ataúro bele sai hanesan illa Jeju iha Koreia Súl.

“Ita seidauk iha kooperasaun ida espesífiku iha seitór Turizmu maibé ita iha hela kooperasaun atu transforma illa Ataúro bele sai hanesan illa Jeju iha Koreia Súl,” Embaixadór Shin Mantaek hateten.

Iha fulan Maiu liu bá, Prezidente Repúblika José Ramos-Horta vizita ona illa Jeju no hasoru-malu ona ho maior Jeju nian no iha tempu besik sei mai Timor-Leste atu bele realiza kompromisu ne’ebé iha.

Advertisement

Koreia Súl nafatin iha komitmentu apoia formasaun ba joven Timoroan sira atu bele iha oportunidade hodi ba servisu iha Koreia Súl.

Lee Mós: BREAKING NEWS: ASEAN Simu Timor-Leste Hanesan Membru Bá Dala-11

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending