Connect with us

Polítika

FRETILIN Kestiona Ezonerasaun Diretór Jerál SNI

Published

on

Hatutan.com, (05 Setembru 2023), Díli—Bankada Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (FRETILIN) iha Parlamentu Nasionál (PN), kestiona maka’as ho desizaun Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão ne’ebé halo karta ezonerasaun bá Koronél Domingos da Câmara “Amico”, hanesan Diretór Jerál iha Serviço Nacional de Inteligência (SNI).

Bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál (PN). Foto/Elio dos Santos da Costa.

Preokupasaun ne’e hato’o liuhosi intervensaun iha plenária PN, Tersa, 05 Setembru 2023, deputadu Dário Madeira fó uluk apresiasaun bá Diretór Jerál sesante SNI nian, Coronel Amico tanba ho fuan boot simu desizaun hosi IX Governu Konstitusionál.

Lee Mós: PM Xanana “Ezonera” Koronél Amico hosi SNI

Dario Madeira apresia mós bá IX Governu tanba durante kampañia eleisaun Parlamentár promessa ida maka repoem órden konstituisionál  no konsege halo. Ida-ne’e, signifika governu repoin duni ona.

Advertisement

“Maibé, ha’u mós iha lamentasaun. Seráke nomeiasaun foun, nia bele garante órden konstitusionál. Nia bele garantia justisa.  Ida ne’e ha’u nia perguntas. Seráke troka komendante Amico ho diretór foun ne’e bele rezolve problema sira ne’ebé akontese,” Deputadu Bankada FRETILIN Dário Madeira foti assuntu ne’e durante intervensaun iha plenária PN.

Nia mós kestiona katak, seráke troka ne’e la partidariza instituisaun SNI nian, tanba iha karta ezenorasaun hateten katak, diretór SNI sesante partidariza tiha SNI.

“Ne’e la’ós ha’u mak ko’alia maibé komandante Amico rasik mak ko’alia no agora daudauk bele akompña ninia gravasaun vídeo ne’ebé virál hela iha média sosiál,” Dario Madeira kestiona.

Deputadu FRETILIN ne’e sente triste tanba veteranus tinan 24 ida-ne’e sei iha kanek, maibé nunka kanek ho justisa, la kanek tanba nia nunka halo injustisa ruma bá Estadu ida-ne’e, maibé troka fali ho ida ne’ebé kanek boot.

“Seráke ida-ne’e mak justisa, ha’u ko’alia ida-ne’e tanba kazu iha Tribunál hela, diretór ida ne’ebé atu troka, Estadu ne’e atu lori ba iha ne’ebé,” nia preokupa.

Advertisement

Iha Segunda (04/09/23) Timoroan tomak komemora hela loron anuniu rezultadu Referendum nian no deputadu sira hotu iha plenária, sai sasin katak, laiha ema ida iha momentu ne’ebá hakmatek. Maibé, ohin loron, ema hotu sei hakmatek iha ida-idak nia fatin, maibé ema barak mós sente preokupadu ho situasaun ida ezonerasaun ne’e.

“Maibé la buat ida. Desizaun órgaun ida-idak nian. Ida ha’u ko’alia ne’e tanba reprezentate povu ninian.  Tanba dala-barak povu ko’alia hela assuntu ida-ne’e. Entaun, ha’u ko’alia iha fatin ida-ne’e,” Dario Madeira afirma.

Nune’e mós, deputada Helena Martins Belo hosi Bankada FRETILIN  reforsa katak, kestaun kona-bá ezonerasaun bá Koronól Amico hosi Diretór Jerál SNI ne’e, tuir loloos nia mandatu hela tinan rua tán.

Maibé, tanba saida mak hetan lalais ezenoresaun no ida-ne’e ema hotu-hotu oinsá mak fó kontribuisaun  bá dezenvolvimentu rai ida-ne’e atu la’o bá oin.

“Labele hodi ódiu vigansa hodi fali ezonerasaun karik. Tuir mai públiku nonok, universitariu mós nonok, akadémiku mós nonok, organizasaun noun-Governamentál sira hotu-hotu nonok. Pena ema ne’e veteranu 24 anus, maibé ita hotu-hotu nonok, ne’e sinál katak injustisa boot mosu iha rai ida-ne’e. Depois saida mak akontese bá oin,” deputada Helena Martins Belo kestiona tán.

Advertisement

Deputada Helena enkoraza Koronél Amico atu ho forsa nafatin hasoru situasaun saida de’it, maibé importante maka presiza hamriik metin nafatin bá rai doben Timor-Leste.  

Kona-bá ne’e, Deputadu Bankada Congresso Nacional de Reconstrucção de Timor-Leste (CNRT), Patrocíno Fernades dos Reis aproveita hato’o CNRT ninia agradessimentu no apresiasaun boot bá desizaun tomak Diretór Jerál Sesante Servisu Nasionál Intelijénsia (SNI) Komandante Amico hanesan veteranu boot ida ne’ebé kontinua hatudu ninia dedikasaun,  kompromísu iha tinan 24 nia laran, kona-bá libertasaun pátria RDTL nian.

“Veteranu sira kontribui nafatin hodi harii, hametin no konsolida nafatin bá Estadu ida ne’e. Agradese bá dedikasaun sira ne’e hotu, au-mezmu tempu parabéns bá novu diretór ne’ebé hetan konfiansa hosi IX Governu konstitusionál. Nafatin ita hanoin katak Timoroan ita hotu nian, laiha ema ida sei hanoin aat bá Estadu ida-ne’e, bá nasaun ida-ne’e,” Deputadu Patrocínio apresia.

Deputadu bankada Governu ne’e hein katak, ho mandatu Diretór Jerál SNI ne’ebé foun bele hadi’a di’ak liután servisu intelijénsia nian, hodi kontribui informasaun sira ne’ebé bele assegura Estadu no nasaun, no kaer metin nafatin prinsípiu nu’udár Estadu diretu demokrátiku no Estadu ida independente.

Lee Mós: Lidera SNI, Longuinhos Monteiro Promete Atua ho Profisionál

Advertisement

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending