Connect with us

Polítika

PN Ajenda Ona “Kansela” Subsídiu Saúde-Transporte

Published

on

Hatutan.com, (13 Dezembru 2023), Díli—Parlamentu Nasionál (PN) ajenda ona atu halo fila-fali  diskusaun bá susbsídiu saúde no transporte bá deputadu sira iha loron 22 fulan ne’e no segundu Vise-Prezidente PN, Alexandrino Afonso Nunes dehan desizaun ne’e sei lori ksolok bá ema hotu liuliu públiku ne’ebé durante ne’e preokupa makaas kona-bá ne’e.

Votasaun bá Orsamentu Jeral Estadu (OJE) tinan 2024 iha Parlamentu Nasionál (PN) Jeneralidade, Tersa (12/12/2023). Foto: Tome da Silva.

Alexandrino Afonso Nunes dehan, atu halo diskusaun bá asuntu ne’e ninia ajenda fixu ona, depois de halo aprovasaun finál globál bá proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 nian.

Lee Mós: Tinan Lima Gasta Millaun $8-resin bá De’it Subsídiu Saúde-Transporte Deputadu Sira, FONGTIL Mobiliza Petisaun Públiku

“Pozisaun ne’e depois imi rona tanba iha dia 22 ami sei enkontru kona-bá ida-ne’e. Ne’ebé di’ak hela. Klaru katak rezultadu ne’ebé sei fó-sai ne’e, pelu-menus bele halo orgullu hotu preokupasaun ne’ebé mak sosiedade sivíl hein. Ita tetu hotu ona,” Vise PPN, Alexandrino Afonso Nunes hateten bá Jornalista Hatutan.com, hafoin aprovasaun jeneralidade proposta OJE 2024 iha PN, Kuarta (13/12/2024).

Advertisement

Iha diskusaun ne’e nia dehan, sei involve hosi líder bankada sira hotu nune’e iha desizaun finál ne’e sei bazeia bá desizaun kolektivu tanba buat ne’e kuandu mai sei benefisia deputadu 65 iha PN.

Tanba ne’e, nia husu bá públiku atu akompaña nafatin situasaun ne’e no klaru katak iha loron 22 fulan nee iha ona desizaun.

PR Seidauk Simu Lei Ne’e

Iha sorin seluk, Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta hateten, to’o agora seidauk simu projetu Dekretu Lei bá subsidiu saúde no transporte bá deputadu sira iha Parlamentu Nasionál.

“Ha’u seidauk simu projetu Dekretu Lei ba subsidiu saúde no transporte tanba ne’e sei mai hosi OJE 2024. Atu bá subsidiu ruma mai iha OJE. Ha’u seidauk haree ida-ne’e. Ha’u la hatene bainhira mak OJE 2024 mak mai ha’u nia meza leten,” Ramos-Horta hateten.

Advertisement

Iha projetu Lei Nú. 4/VI (1”), ne’ebé prosede ba qlterasaun datoluk ba Estatutu Deputadu tuir Lei Nú 5/2004, de 5 de Maio, ne’ebé altera pelas Leis nú. 7/2017, de 26 de abil e 4/2023, de 25 de janeiro iha artigu 12 ne’ebé ko’alia kona-bá subsídiu ba deputadu sira.

Bainhira projetu Dekretu-Lei ne’e PN halo tiha aprovasaun finál no lori bá PR Ramos-Horta mak halo promulgasaun, maka tuir kalkulasaun osan ne’ebé deputadu sira sei simu mak hanesan;

Subsídiu bá saúde nian, kada fulan, Deputadu ida sei simu $600, to’o tinan ida deputadu ida sei simu $7.200, tinan-lima deputadu ida sei simu totál $36.000 nune’e Estadu tenke gasta $2.340.000 bá deputadu na’in-65.

Subsidiu bá Transporte nian kada fulan, Deputadu ida sei simu $1.600, to’o tinan ida deputadu ida sei simu $19.200. To’o tinan-lima, deputadu ida sei simu subsídiu ho montante $96.000, nune’e durante tinan-lima nia laran, Estadu tenke gasta $6.240.000 hodi selu deputadu na’in-65.

Haree hosi montante subsídiu hirak ne’e, signifika durante períodu mandate, Estadu sei hasai despeza atu kobre de’it nesesidade partukulár liuhosi subsídiu bá deputadu na’in 65 ho totál $8.580.000. Maske nune’e, ida ne’e foin mak subsídiu bá item rua ne’e deit, seidauk inklui regalias sira seluk tán.

Advertisement

Lee Mós: Prezidente Repúblika Sei Veta Subsídiu Transporte-Saúde bá Deputadu Sira

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres/Vito Salvador

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending