Connect with us

Polítika

PN Aprová ho Unanimidade Rezolusaun Atribuisaun Nasionalidade Onradu bá António Guterres

Published

on

Hatutan.com, (30 Agostu 2024), Díli– Parlamentu Nasionál aprová ho votu unanimidade rezolusaun hodi atribui nasionalidade  onradu bá  Sekretáriu-Jeral  Nasaun Unidas (ONU), António Guterres.

SekJer ONU António Guterres akopaña husi Prezidente José Ramos-Horta marka prezensa iha plenária PN, Sesta (30/08/2024). Foto/Tome da Silva

“Votu a-favór 55, kontra zero, abstensaun zero. Desta maneira a deliverasão  para atribuisão da nacionalidade  Sekretáriu-Jeral ONU António Oliveira Guterres por alto  e relevante serviso dos estado e pais passa,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Frenanda Lay aviza iha plenária PN, Sesta (30/08/2024).

Maria Fernanda Lay iha nia diskursu hateten katák bainhira povu Timor-Leste selebra aniversáriu konsulta populár ba dala-25 ne’ebé loke dalan ba Timor-Leste nia independénsia hanoin hikas loron estraordináriu sira-ne’e ida ne’ebé forma la’ós de’it destinu ema rihun ba rihun nia moris, maibé mós nasaun ida nia moris-hias.

Iha loron 30 fulan-Agostu tinan 1999, povu Timor hamriik ho lian ida de’it. Sira nia hakilar ba liberdade rona iha urna hotu-hotu, iha sentru votasaun hotu-hotu. Ida-ne’e hanesan prova ida ne’ebé labele nega kona-ba aten-barani, determinasaun no domin ba liberdade.

Advertisement

Votu ida-idak iha loron ne’ebá, Maria Fernanda Lay dehan lori ho nia todan hosi dékada sira rezisténsia nian, esperansa hosi moris barak ne’ebé sura labele, no sakrifísiu sira ne’ebé halo hosi ema hotu ne’ebé mehi kona-ba momentu ne’ebá. Iha loron ne’ebé vale moris ida,  iha loron ne’ebé vale nasaun ida.

Nia haktuir tán katák Referendu 1999, maka momentu úniku ida iha istória mundiál. Ida-ne’e maka dala-uluk povu ida vota ba nia independénsia iha prosesu demokrátiku ne’ebé superviziona hosi ONU.

“Sekretáriu-Jerál ONU António Guterres, ami sente onradu atu hamutuk ho ami, mane ida ne’ebé sempre iha ami-nia sorin. Mane ida ne’ebé ninia dedikasaun ba kauza Timoroan hakat liu kargu no fronteira sira. Ita-boot maka parte intrínseku ida hosi ami nia istória, parte ida hosi ami nia luta, parte ida hosi ami nia vitória,”Maria Fernanda Lay hateten.

SekJer ONU, António Guterres prienxe lista prezensa iha PN. Foto/Tome da Silva

Iha fatin hanesan Sekretáriu-Jeral ONU, António Guterres iha nian diskursu hateten, Sekretáriu-Jerál Nasaun  Unida (ONU) ho nia ekipa tomak ne’ebé ohin prezensa iha povu ida-ne’e nia uma fukun Prlamentu Nasonál mak aktu, faktu ida iha istória povu nian iha sira nia marsa bá libertasaun, terminasaun no konsisténsia ba ukun rasik aan iha tinan 25 bá kotuk.

Papél Sekretáriu-Jerál ONU nian iha momentu úniku tebes ida-ne’e, hato’o ONU nia agradesimentu kle’an ba povu tomak no bá luta na’in sira ne’ebé durante ne’e esforsu no ohin loron bele lori povu ida-ne’e moris iha libertasaun dame no paz nian laran.

Iha komemorasaun tinan 25  loron konsulta popular, 30 Agusto 1999-2-24 ne’ebé realiza iha uma fukun Parlamentu Nasionál ne’e partisipa direita husi Prezidenti Repúblika Jose Ramors Horta, Primeiru-Ministru Kayrala Xanana Gusmão, Prezidenti Tribunál Rekursu Alfonso Lopez, Komandante Jerál F-FDTL  Tenente Jenerál Domingos Raúl Falur Rate Laek, no membru Governu sira distintu desputadu inklui konvidadu internasionál sira.

Advertisement

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading
Advertisement

Trending