Hatutan.com, (10 Dezembru 2024), Díli- Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta hanesan fundadór ida mos ba partidu istóriku Frente Revolucionário do Timor-Leste Independente (FRETILIN), prontu simu sertifikadu rekoñesimentu husi Comité Central FRETILIN (CCF) iha loron 31 fulan-Dezembru 2024.

Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta. Foto/Elio dos Santos da Costa
Deklarasaun ne’e Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hato’o hodi hatán ba deklarasaun husi Sekretáriu Jerál Partidu FRETILIN, Mari Bin Amude Alkatiri ne’ebé hateten iha salaun Três de Março Maubai CCLN Eis Arte Moris, Comoro, Sábadu (07/12) katak partidu FRETILIN liu husi CCF sei atribui mos sertifikadu rekoñesimentu ba atuál Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hanesan fundadór ida ba partidu istóriku FRETILIN.
“Ha’u iha loron 27 fulan-Dezembru sei ba liur no sei fila fali iha loron 31 fulan-Dezembru lokraik, no bainhira ha’u simu konvite ofisiál husi CCF ha’u sempre ba, klaru ha’u laiha problema ho ida-ne’e. Ha’u sempre la haluha, ha’u bele fundadór fraku, ha’u nia kontribuisaun bele fraku, maibé ha’u fundadór duni. Pelumenus ha’u bele hatete ASDT ne’e ha’u fundadór, ne’e ha’u ho avó Francisco Xavier do Amaral, agora Fretilin ha’u fundadór bele fraku uitoan karik, maibé fundadór duni,” José Ramos-Horta hateten ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál, Tersa (10/12/2024).
Ramos-Horta sempre respeita memória hotu-hotu iha FRETELIN ne’ebé mate iha tempu luta. Antes ne’e, Sekretáriu Jerál Partidu FRETILIN, Mari Bin Amude Alkatiri iha ámbitu reflesaun memória Invazaun Militár Indonesia mai Timor-Leste iha loron 07 fulan-Dezembru no ezisténsia tinan 50 FRETELIN halo ona deklarasaun katak sei atribui mos sertifikadu rekoñesimentu ba atuál Prezidente Republika José Ramos-Horta.
“Ramos-Horta, iha 31 Dezembru sei simu sertifikadu, ha’u nia liafuan ikus mak ida né’e Ramos-Horta sei simu sertifikadu, nia la mai la buat ida, maibé nia sei simu sertifikadu iha 31 Dezembru,” Mari Alkatiri hateten.
Iha ámbitu reflesaun memória 07 Dezembru, CCF mós atribui sertifikadu rekoñesimentu ba eis-Falintil, Veteranu, Falintil ativu iha F-FDTL no mós saudozu sira, ne’ebe kontribui ba independénsia TL nian.
Tempu ona tur hamutuk ba Timor-Leste nia Futuru
Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hateten tempu ona atu líder sira hotu-hotu tur hamutuk, tau hanoin no iha hanoin ida ba Timor-Leste nia Futuru.
“Ha’u konkorda, ita tenke tur hamutuk ko’alia atu haree ba oin 2027-2028 iha eleisaun foun mai ne’e, ita atu tama ASEAN tinan 2025 karik depois signifika saida, tinan rua liu tiha eleisaun prezidensiál depois tinan ida liu tan eleisaun parlamentár tenke haree. Depois ita tama ASEAN ne’e rabat loos periódu tranzisaun ba jerasaun.” Hateten Prezidente Repúblika José Ramos-Horta.
Xefe Estadu hatutan Klaru, jerasaun 1975 ami na’in rua de’it, Prezidente Repúblika mak ha’u, maun Xanana mak iha governu, maibé iha liur Marí Alkatiri jerasaun 1975 laiha tan seluk, sira ne’ebé iha estadu nia laran.
Maibé iha seluk Abílio Araújo nia la envolvidu iha polítika partidária Timorense, maibé mós papél importante tebe-tebes iha 1974-1975 no seluk tan.
Maibé iha lideransa agora daudaun ne’e iha estadu ha’u, ho Primeiru Ministru maun Xanana, fora ida ne’e Marí Alkatiri, Lú Olo la’ós halo parte jerasaun 1975 nia mós la’ós joven ona maibé komu nu’udar eis Prezidente Repúblika, Prezidente Fretilin ema ida ha’u respeitu istima.
“Ha’u prontu sempre ami tur ko’alia halo balansu ba rai ne’e nia tinan 23 ona saida tan mak halo ba oin, oinsá prepara hand over iha 2027-2028, ha’u laiha problema liu 2012 ha’u sai tiha ona servisu iha liur tinan 10 ho nasaun unidas, setór privadu internasionál depois fila tanba maun Xanana bolu. Ne’e-duni ha’u la’ós ema ida ne’ebé kaer rabat kadeira ain la husik, tanis ema atu hadau tiha kadeira ne’e.” Ramos-Horta hakotu.
Jornalista: Vito Salvadór