Hatutan.com, (21 Janeiru 2025), Díli–Donald Trump hato’o ninia diskursu dahuluk nu’udár Prezidente Estadus Unidus Amérika (EUA) hafoin simu pose iha Kapitóliu Estadus Unidus iha Segunda (20/01/2025), hale’u tuku 12.00 oras lokál.

Donald Trump halo juramentu durante tomada pose ba prezidente Estadus Unidus Amérika iha Edifísiu Kapitóliu, Washington DC, Segunda (20/1/2025). Foto/AFP/Saul Loeb
Iha nia diskursu, Prezidente Trump fó sai nia programa servisu, vizaun, no misaun ba nia mandatu tinan haat to’o 2029. Tuir mai maka rezumu ida hosi pontu sira hosi diskursu tomada-de-pose Prezidente Donald Trump nian.
- Mudansa Globál
Iha nia diskursu, Trump hatete katak nia promete atu restaura Amérika ba nia tempu osan-mean. Nia promete atu tau uluk Amerikanu sira, reklama fali soberania, kria seguransa, no avansa justisa. Atu alkansa ida-ne’e, Trump hateten, presiza iha konsiénsia kona-bá dezafiu sira hosi mudansa globál ne’ebé maka akontese daudaun.
“Laloran ida mudansa nian hale’u hela nasaun ida-ne’e, loro-matan nabilan iha mundu tomak, no Amérika iha oportunidade ida hodi aproveita oportunidade ida-ne’e hanesan nunka akontese antes. Maibé uluk nanai, ita tenke sai onestu kona-bá dezafiu sira ne’ebé ita hasoru,” Trum hateten hanesan sita hosi Reuters, Tersa-feira.
- Kritika Governu Anteriór
Trump ko’alia badak kona-bá falta sira hosi administrasaun Joe Biden nian iha nia diskursu tomada pose nian. Tuir nia, Biden nia inkapasidade atu rezolve krize doméstika halo governu hetan krize konfiansa públiku nian.
“Agora ita iha administrasaun ida ne’ebé labele jere krize simples ida iha rai-laran, enkuantu iha tempu hanesan sidi iha eventu katastrófiku sira ne’ebé akontese daudaun iha estranjeiru,” Trump hateten.
“Governu la konsege proteje sidadaun Amerikanu sira ne’ebé kumpre lei, maibé envezde ne’e fornese ona fatin seguru ida ba kriminozu perigozu sira, barak hosi sira ne’e mai hosi prizaun no instituisaun mentál sira ilegálmente mai ita-nia rain hosi mundu tomak,” nia kontinua.
Prezidente Trump destaka mós Inséndiu Los Angeles nian ne’ebé estraga ona uma barak no instalasaun públiku sira, no mós furakaun iha Florida ne’ebé akontese iha fulan balun liubá.
Nia dehan governu anteriór gasta osan barak liu ba fronteira estranjeiru. “Ita iha Governu ida ne’ebé fó ona finansiamentu ilimitadu ba defeza hosi ita nia fronteira estranjeiru sira, maibé rekuza atu defende fronteira sira Amérika nian ka importante liu, nia povu rasik,” nia hateten.
- Servisu Saúde no Mudansa Edukasionál sira
Donald Trump konfirma ona katak iha tempu badak sei halo mudansa sira ba sistema saúde públika ne’ebé maka seidauk bele garante kobertura ba sidadaun norte-amerikanu tomak.
“Ita iha sistema saúde públika ida ne’ebé la fó iha tempu dezastre nian, maibé osan barak liu maka gasta ba ida-ne’e duké nasaun sira seluk iha mundu,” nia hateten.
Trump mós hatete katak nia sei kria sistema edukasaun ida ne’ebé bele haburas sentidu nasionalizmu nian entre joven amerikanu sira.
“Ita iha sistema edukasaun ida ne’ebé hanorin labarik sira atu moe ba sira-nia an rasik, no iha kazu barak, atu ódiu sira nia rain, maske ho domin ne’ebé sira tenta ho dezesperadu atu fó ba sira. Buat sira-ne’e hotu sei muda, hahú ohin, no sei muda. Tebes lalais,” nia esplika.
- Salvasaun husi Maromak
Prezidente Trump konta fali tentativa asasinatu sira ne’ebé repete hasoru nia. Tuir nia, durante tinan ualu ikus ne’e nia sai prezidente ne’ebé hetan ameasa barak liu iha tinan 250 ikus ne’e.
Trump hatete katak Maromak salva nia ba Amérika. “Sira ne’ebé hakarak hapara ami nia luta tenta hasai ha’u nia liberdade no ha’u nia moris,” nia tenik.
“Fulan balun liubá, iha kintál furak ida iha Pennsylvania, kilat-musan ida liu ha’u nia tilun, maibé ha’u sente ida-ne’e iha momentu ne’ebá no fiar, ha’u nia moris hetan salvasaun tanba razaun ida. Ha’u hetan salvasaun hosi Maromak atu halo Amérika sai boot fali,” nia kontinua.
- Redús Inflasaun
Trump hateten, nia mobiliza hela membru sira hotu hosi nia Gabinete hodi redús inflasaun no sei hamenus lalais folin sasán no servisu sira nian, “Krize inflasaun nian ne’e kauza hosi gastu maka’as no folin enerjia nian ne’ebé sa’e. Tanba ne’e maka ohin ha’u mós deklara emerjénsia enerjétiku nasionál ida . Ami “Amérika sei sai nasaun manufatura ida dala ida tan, no ami iha buat ruma ne’ebé nasaun manufatura seluk sei iha,” Trump hatete, hanesan sita hosi Global News, Segunda-feira.
- Revitaliza Indústria Automovel
Trump hatutan tan katak nia sei hakotu Green New Dial no revoga mandatu ba veíkulu elétriku, no mós salva indústria automovel no hadi’a traballadór sira nia bem-estar.
“Ho liafuan seluk, ami sei harii fali karreta sira iha Amérika ho ritmu ida ne’ebé ema ida labele mehi iha tinan balun liubá. Ha’u sei hahú kedas halo revizaun ba ami nia sistema komérsiu nian hodi proteje traballadór no família amerikanu sira,” nia hatete.
Envezde impoin impostu ba sidadaun sira, nia kontinua, nia sei impoin tarifa no impostu sira ba nasaun estranjeiru sira hodi enrikese EUA.
“Ba ida-ne’e, ami kria hela Servisu Reseita Esterna ne’ebé halibur tarifa sira hotu, taxa sira no reseita sira. Ida-ne’e sei sai hanesan montante boot ida hosi osan ne’ebé tama iha ami nia tezouru hosi fonte estranjeiru sira,” Trump hatutan tan.
Fontes: Oin-oin/kompas.com