Hatutan.com, (02 Jullu 2025), Díli— Komisaun B Parlamentu Nasionál ne’ebé trtata asuntu Defeza, Seguransa no Negósiu Estranjeiru, husu autoridade kompetente sira atu investiga fujitivu Kalumban Mali bá prosesu kazu falsifikasaun dokumentu sidadania Timor-Leste nian.
Lee Mós: PGR Nelson de Carvalho Sidauk iha Koñesimentu Bá Prosesu Kazu Fujitivu Kalumban Mali

Membru PN hosi Bankada CNRT, Natalino dos Santos. Foto/Zita Menezes.
Prova sira inkéritu no investigasaun ne’ebé Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál (PCIC, sigla portugés) hetan husi kazu falsifikasaun dokumentu fujitivu Kalumban Mali hatudu katak nia iha dupla sidadania ka sidadania rua; ida, nia hanesan sidadania Indonéziu no ida seluk hanesan sidadaun Timor-oan.
Diretór Nasionál PCIC, Vicente Fernandes e Brito, Kinta 27 fulan-Juñu tinan 2024, hateten prova sira ne’ebe PCIC hatene katak Kalumban Mali ne’e faz-parte iha sidadania rua; ida mak sidadania Indonéziu no ida seluk mak sidadania Timoroan.
Vicente Fernandes e Brito infirma prosesu fujitivu Kalumban Mali nian ne’e iha hela Autoridade Judisiál, remete ona ba Tribunál tan ne’e PCIC seidauk simu delegasaun kompeténsia hodi halo investigasaun iha faze enquire, ida ne’e mak faktu sumáriu ne’ebé mak bele fó sai ba públiku.
Ho kestaun ne’e, membru Komisaun B PN, Natalino dos Santos, afirma hateten se ema dehan katak nia fujitivu iteresadu bá Estadu tenke halo buat ruma, agora ema ne’e iha ne’e hela, ema ne’e iha dokumentu kompletu hela, agora atu kontesta buat ne’e foti tiha ona loloos entidade ka autoridade kompetente sira halo investigasaun bá ema ne’e.
“Agora ita husu autoridade kompetente sira atu halo ivestigasaun bá ema ne’e, no halo ivensitgasaun bá ema ne’ebé maka atribui titúlu sidadaun bá ema ne’e, mais agora ita husu sé maka fó dokumentu bá ema ne’e, sé maka distribui titúlu sidadaun ne’e bá fujutivu ne’e,” Deputadu Natalino dos Santos hateten bá Hatutan.com iha resintu PN, Kuarta (02/07/2025).
Membru Komisaun B PN ne’e hatutan, prosesu investigasaun bá fujitivu Kalumban Mali, komptensia Polilísia Sientifiku Investigasaun Kriminál (PCIC-sigla portugés) atu haree no buka análize situasaun ne’e, tamba-sá sé karik iha kauza ruma ka problema.
“Ida ne’e servisu PCIC nian atu haree, buka análize informasaun karik iha problema ruma bá ema ne’e halai husi indonézia hodi mai hetan sidadaun Timor-Leste,” membru PN husi Bankada CNRT ne’e hateten.
Fujitivu Kalumban Mali ne’ebé sai sidadaun Timor-Oan ho naran Leonardo Benigno Tilman ne’e tuir Deputadu Natalino dos Santos katak ne’e bele akontese tanba iha Timor-leste sei falta kontrolu no falta relasaun komunikasaun entre Governu Timor-Leste ho Indonézia.
Nia dehan, sei embaixada Indonézia hato’o ona pedidu bá Governu hodi haruka fila fali fujitivu Kalumban Mali bá nia nasaun orijen, Governu liu-hosi Ministeriu Interiór no Ministériu Justisa tenke hatene prosesu ne’e.
“Servisu Migrasaun, Ministériu Interior ho Ministériu Justiska maka hatene buat ne’e, para depois sei karik ida-ne’e ema ne’e nia fujitivu tenke prosesa,” nia dehan.
Iha segunda loron 01 jullu 2025, haleiu 09:30 OTEL, Hatutan.com tenta komfirma ba parte PCIC kona-bá prosesu imvesitgasaun bá Fujitivu Kalumban Mali, maibé hosi funsionariu balun ne’ebé servisu iha PCIC imforma katak, Diretór Nasionál PCIC, Vicente Fernandes e Brito viajen hela iha nasaun viziñu Indonézia.
Jornalista: Marcelino Tomae