Hatutan.com, (27 Outubru 2025), Díli-Sekretáriu Jerál Partidu FRETILIN, Mari Alkatiri, haksolok Timor-Leste tama ona ASEAN, mais labele halo fali   ida-ne’e sai razaun para atu halo festa, maibé razaun para atu prepara an, atu hatudu katak Timor-Leste iha kbiit duni no susesu ne’e sura ema hotu.

Lee Mós: Timor-Leste Ofisiál Sai Membru ASEAN Ba Dala-11

Sekrétariu Jerál Partidu FRETILIN Mari Alkatiri to’o fali iha Timor-Leste hafoin halo vijita ba Portugál no Reinu Unidu. Foto/Juvinal Cabral dos Santos

 “Ita tama ASEAN ne’e atu hatama tan ita-nia kapasidade valor, prinsipiu iha ASEAN atu ajuda halo ASEAN tomak sai fali plataforma rejionál ida, ita mós bele iha funsaun ida. Balun iha duvida, to’o horseik no ohin, balun sei iha duvida ba aban mós iha nafatin duvida. Ita hotu kontenti ka haksolok tama ona mais labele halo fali   ida ne’e sai razaun para atu halo festa, maibé razaun para ita atu prepara an atu hatudu katak ita iha kbiit duni, ita hotu la’ós ema ida ka rua,” lider opozisaun ne’e hateten ba jornalista iha sala VIP Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Segunda (27/10/2025).

Alkatiri dehan, agora labele hanoin uluk direitu, maibé kapasidade Timor-Leste sai membru ASEAN ne’e mak saida, iha Timor ne’e dalabarak hanoin liu mak direitu dever la hanoin.

“Ha’u fila para tiha iha Kuala Lumpur, mais la sai husi Aeroportu, ha’u rona katak festa boot, ha’u hakarak de’it husi ne’e ba oin, festa ne’e sai festa ita nian hotu, labele balun nian de’it, tanba mehi ne’e hahú ho FRETILIN duni festa ne’e tenke festa ita nian hotu, ita agora bolu Sudeste Aziátiku, bolu Aziatiku no agora ita rai 10 mai sanulu 11 ho ita. Se ita la’o ba kotuk uituan buat sira ne’e hotu halibur rai grupu rua importante tebes ida bele ita bolu Indonézia ida seluk naran primeiru Insulindia, signifika saida liga hotu ba Indu ne’e saida, mai husi India tun mai Pásifiku ne’e istória,”  Mari Alkatiri haktuir.

Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN ne’e tenik agora halibur rai 11 ida-idak ho ninia kultura no relijiaun, ida-idak ho nia lingua ka lian, nune’e mós hanoin fali ba kotuk katak buat sira ne’e mai husi ne’ebé Insulindia hasai tiha Timor-Leste illa barak liu ne’e mak halo parte ba Indonézia agora mais tama mos Malázia, Singapura no Filipina.

“Realidade ne’e mak geopolitika ba ohin loron ita bolu ASEAN hanesan bloku ida atu afirma nia an iha mundu rai klaran, ita tama ona ba ASEAN, horseik ha’u labele halo festa tanba ha’u iha Aeroportu hela ha’u hein de’it aviaun, mais aviaun keta halo festa karik atraza tiha,” Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN Mari Alkatiri  dehan.

Mari  Alkatiri haktuir, uluk hahú luta ema balun dehan Timor-Leste rai ki’ik, povu ida ki’k, ki’ak la iha edukasaun ensinu superior nune’e Timor sei la manan.

“Ita halo funu ne’e la’ós ita sei la manan, mais ita manan tanba ita hamutuk halo sai kauza komun ne’e mak importante. Ohin mosu iha opiniaun oi-oin Timor-Leste seidauk preparadu seidauk hatene xa tan halo saida iha ASEAN? Ha’u dehan fila-fali ne’e uluk ita manan ba kauza ida ita hotu hamutuk, agora ita atu manan ita hotu tenke hamutuk, ne’e mak ha’u dehan se hahu ida-idak atu sente katak ninia kauza rasik nia mesak entaun ita sei la manan ne’e dezafiu boot ida”, eis Primeiru Ministru afirma.

Antes ne’e iha opiniaun oi-oin kona-bá tama ASEAN, tuia Alkatiri ne’e normal balun dehan seidauk iha preparadu no balun dehan preparadu ona, balun dehan simu fali krime multinasioná buat sira ne’e hotu rai seluk iha duvida, maibé objetivu mak ba futuru fó an ba dezenvolvimentu ho onestidade.

Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos