Connect with us

Polítika

Orsamentu Prezidente Repúblika US$12.175.212 Aprova iha Espesialidade

Published

on

Hatutan.com, (13  Novembru  2025), Díli- Parlamentu Nasionál aprová ona Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2026 ne’ebé aloká bá  Prezidente Repúblika ho montante US$12.175.212 iha faze  espesialidade ho votasaun a-favór 44 , abstensaun 20  no kontra zero.

PN aprova orsamentu ne’ebé aloka ba Prezidente Repúblika iha proposta OJE 2026 iha faze espesialidade, Kinta (13/11/2025). Foto/Média G-PM

“Rezultadu votasaun bá orsamentu Prezidente Repúblika  passa,” Prezidente Parlamentu Nasionál Maria Fernanda Lay deklara iha Plenária hafoin hala’o diskusaun no votasaun iha espesialidade, Kinta (13/11/2025).

Membru PN husi Bankada FRETILIN  Antoninho Bianco hateten, programa Repúblika Prezidente  nian iha tinan 2026 ne’e repete fali de’it programa tinan kotuk nian,  hanesan dapur bá povu, maratona, halo uma dignu no PR kuazé halo hotu servisu orgaun ezekutivu nian.

“Hakarak hateten katak estadu ne’e orgaun soberanu ida xefe estadu ne’e labele akumula servisu ezekutivu sira nian, ezekutivu ne’e sé mak lidera mak Primeiru-Ministru ne’e konstituisaun prevé,” Deputadu Antoninho Binaco subliña.

Advertisement

Deputadu ne’e afirma  no fó hanoin katak buat ne’ebé la’ós Prezidente Repúblika nia papél, hirak ne’e hotu mak reprezentante povu preokupa no konsidera hodi  fó hanoin no  apoiu bá Governu no papél bá fali ezekutivu ne’e labele, selae uma dignu mós Prezidente Repúblika halo no  Governu mós halo,  ida-ida halo ninian entaun kualkér asuntu Governante sira nian servisu sira tau hotu kedan.

Xefe Bankada CNRT Deputadu Patrocino Fernandes hateten, Prezidente Repúblika ne’ebé ho inisiativa politiká para dudu dezemvolvimentu tán ida-ne’e mak orsamentu tau iha ne’ebá ne’e.

“Prezidente Repúblika ida agora hakarak servisu bá ninian povu servisu bá nian rai, ne’ebé estadu iha devér para atu tau osan para ajuda ninian atividade ne’ebé mak nia hakarak atu servisu ne’e,” Deputadu Patrocino Fernandes tenik.

Hatán bá preokupasaun proposta husi pronente sira ne’e Vise Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntu  Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komúnitaria, Mariano Assanami Sabino hateten, katák orsamentu  ne’ebé koloká bá Prezidente Repúblika ne’e liu tiha ona husi diskuzaun ida ne’ebé detallu ta’is ona iha komisaun revizaun orsamentu  (KRO) no aprová ona iha konsellu-ministru, nune’e orsamentu ne’e iha fatin para bele fó apoiu bá iha Prezidente Repúblika.

“Ha’u hanoin katak laiha problema ho orsamentu ne’ebé mak koloká iha Prezidente Repúblika, laiha problema ho semi prezidensialista tanba ita hanoin katak Prezidente Repúblika iha elentu direita tanba ne’e mak nia iha responsabilidade atu promové paz sensibilazaun bá populasaun para depois transforma bá sibilizasaun di’ak liu tanba ne’e kompeténsia PR nian,”tenik VPM Mariano Assanami Sabino iha PN.

Advertisement

Vise Primeiru-Ministru Assanami Sabino husu Deputadu proponente sira bá proposta hirak ne’e  bele dada tiha fali proposta sira ne’ebé mak hato’o para atu ko’a prezidente Repúblika nian orsamentu tanba laiha fatin.

Iha diskuzaun bá orsamentu Prezidente Repúblika, iha  proposta hamutuk 10 proposta numeru 67, 88 retira no proposta numeru 48, 49, 50, 51, 52, 53, 76, 85   sira ne’e la passa hotu ho rezultadu  votasaun  a-favór 23 abstensaun 4 kontra 37 nune’e proposta hirak ne’e la passa.

Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2026 ne’ebé Governu aloká bá Prezidente Repúblika hamutuk US$12.175.212, saláriu vensimentu US$5.053.746, bens no servisu US$5.746. 366 , tranferénsia públika US$1,005,100, kapital menór US$320.000 no kapitál dezenvolvimentu zero.

Aprová Mós Orsamentu PN US$19.073.404

Hafoin remata votasaun bá orsamentu Prezidente Repúblika, Prezidente Parlamentu Nasionál (PP, N) Maria Fernanda Lay afirma tanba laiha proposta bá orsamentu Parlamentu Nasionál tanba antes ne’e halo diskusaun nune’e direita bá vota bá orsamentu Parlamentu Nasionál iha faze espesialidade.

Advertisement

“Rezultadu votasaun bá orsamentu Parlamentu Nasionál a-favór 41 Abstensaun 23 kontra zero hodi nune’e orsamentu Parlamentu Nasionál  nia passa ”Dehan Prezidente Parlamentu Nasionál Maria Fernanda Lay iha Plenária.

Orsamentu husi Parlamentu Nasional hamutuk US$19.073.404 ne’e aloka bá  saláriiu vensimentu US$11.217.005, bens no servisu US$6.242.298, transferénsias públika  US$955.180, kapital menor US$ 658.921 no kapital dezenvolvimentu zero.

Jornalista : Zta Menezes

 

 

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending