Connect with us

Polítika

FRETILIN Kestiona ba Xanana kona-bá Vise-Ministru Paulo Remédios Nia Espoza no Oan Fasil Hetan Pasaporte Timor

Published

on

Hatutan.com, (18 Novembru 2025), Díli-Membru Parlamentu Nasionál husi Bankada FRETILIN, Floretino Ximenes Sinarai, kestiona ba Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão kona-ba deskonfia mosu mafia iha Ministériu Justisa  tanba Vise-Ministru ba  Fortalesimentu Instituisionál, Paulo Manuel da S. dos Remédios nia espoza   ho sidadaun estrajeiru ho nasionalidade  Xina, fasil tebes hetan pasaporte Timor.

Lee Mós: TDD Aplika TIR Bá Kazál Ida Falsifika Dokumentu Estadu

Membru Bankada FRETILIN, Floretino Ximenes Sinarai, aprezenta dokumentu ne’ebé Vise-Ministru Paulo Remédios nia kaben hetan pasaporte Timor iha diskusaun no aprovasaun OJE 2026 iha PN, Segunda (17/011/2025). Foto/Repro.

“Primeiru-Ministru, ita-boot hakarak ka lakohi mafia tama iha justisa, ita akompañia populasaun no joven sira barak mak hetan difikuldade  atu hetan Pasaporte no Billete Indentidade, maibé hakfodak de’it ita-nia Vise-Ministru Paulo Remédios nia espoza no sidadaun estranjeiru balun tan fasil hetan pasaporte Timor, ironia liu tan Paulo Remédio nia espoza Brenda Lei Kuansan dehan fali naturalidade Munisípiu Liquiça,” Deputadu Floretino Ximenes Sinarai kestiona iha ámbitu diskusaun no aporizaun OJE 2026 iha faze espesialidade iha Parlamentu Nasionál, Segunada (17/11/2025).

Reprezentante povu ne’e afirma dalaruma dehan blanku mak laiha, dalaruma mós sidadaun sira selu tiha osan trata ho karatér urjente loron ida nian, maibé la hetan tuir nia tempu, balu bá buka servisu,  balu bá eskola ate balu moras bá tratamentu urjente enfrenta difikuldade tanba la hetan pasaporte.

Advertisement

“Maibé Primeiru-Ministru tanbasá mak Vise-Ministru ba Fortalesimentu Instituisionál, Paulo Manuel da S. dos Remédios ho nian ferik-oan ida  naran Brenda Lei Kuansan kuaza ne’e nu’udár sidadaun Xina, maibé hetan fali pasaporte Timor nian, ho moris fatin derepenti tukutur iha fali Munisípiu Liquiça, ami rona mós katak Branda nia oan sira ne’ebé husi Xina mós hetan hotu pasaporte Timor nian. Ne’e mafia Primeiru-Ministru,” Deputadu Sinarai alerta iha plenária PN.

Deputadu ne’e mós kestiona tanbasá mak Vise-Ministru nia feen ho oan ema estranjeiru, maibé fasil loos hetan pasaporte duké populasaun ka joven Timoroan sira. Sé bele Primeiru-Ministru bele husu took hanoin no kestaun ida-ne’e, tanba ne’e mafia.

“Hakarak evidénsia mak ne’e. Ema ne’e husi Xina ida moris derepenti iha Munisípiu Liquiça, maibé Timoroan sira tanbasá mak  susar loos atu hetan de’it pasaporte bá nesesidade bazikú sira nian, balu bá buka servisu, balu ba eskola, maibé laiha fali, tanba ne’e mak ha’u dehan mafia tama ona mai daudaun Ministériu Justisa mós menjalar daudaun ona,”nia tenik.

Iha fatin hanesan Xefe Bankada CNRT Deputadu Patrocino Fernandes hateten, Deputadu sira husi Bankada opozisaun halo proposta atu provoka diskuzaun, maibé atu lori diskuzaun bá asuntu sira ne’ebé loloos ne’e la presiza denúnsia iha ne’e, nu’udár Deputadu iha responsabilidade, hodi hakat bá oin.

“Ha’u hanoin iha debate OJE iha jeneralidade to’o iha debate espesialidade Deputadu aproveita proposta sira para atu ko’alia de’it kona-bá kondena Governu kona-bá mafia, ha’u deskonfia keta Deputadu mós iha mafia ne’e nian laran karik ha’u mós lakomprende rasasino proponent sira nian sé hatene dehan mafia iha Miniseriu Justisa bá foti osan aumenta tán mafia para aumenta tán servisu iha MJ rasasino lojiká ne’e tau iha ne’ebé,” Deputadu Patrocino Fernandes hateten.

Advertisement

Iha fatin hanesan Vise-Ministru ba Fortalesimentu Instituisionál, Paulo Manuel da S. dos Remédios hateten, kona-bá pasaporte nia parte prontu  atu espliká pesoalmente bá Deputadu interesadu,  espliká tiha ona iha enkotru ho Bankada opozisaun iha Minstériu Justisa.

“Ha’u prontu sé mak hakarak haree dokumentu bele haree, asuntu pasaporte asuntu privadu, ha’u la pergunta, la kestiona deputadu nian espoza ka maridu iha pasaporte rua ka lae,  porké tenke kestiona ha’u, ha’u nia ferik-oan iha pasaporte rua ka lae, ne’e ha’u nia direitu, ema barak  iha Parlamentu ne’e iha pasaporte rua ka tolu, agora kestiona ha’u, la’ós iha momentu ida-ne’e ita mai atu ko’alia kona-bá debate orsamentu jeral estadu,” Vise-Ministru Paulo Manuel da S. dos Remédios  hateten.

Vise-Ministru ba Fortalesimentu Instituisionál iha Governu da-sia ne’e, espliká agora daudaun iha rihun 19 kaderneta pasaporte no kada loron  notariadu prodús 250 pasaporte.

“Ita mai atu insulta ha’u la resolve problema, hakarak haree sé mak la koñese ha’u nia luta, sé mak lakoñese favor kontaktu ha’u amostra dokumentu hotu rejista ha’u iha orijianál lalika inventa istória, ha’u halo pasaporte,”Paulo Remédios afirma.

Jornalista : Zita Menezes

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending