Connect with us

Justisa & Krime

Investiga Prokuradór Titulár Ba Kazu Drogá Kokaína Grama 980,5 Ne’ebé Taka De’it

Published

on

Hatutan.com, (07 Maiu 2026), Díli– Membru opozisaun husi Bankada Parlamentár FRETILIN David Dias Ximenes Mandati, ezije  loke investigasaun bá Prokuradór ne’ebé sai titulár bá kazu  droga tipu kokaína grama 980,5 ne’ebé importa husi Fransa mai Timor-Leste iha loron 21 fulan-Agostu tinan 2025 ne’ebé deskonfia taka de’it tanba parte kompetente sira la aprezenta suspeitu ka argiudu iha kazu importasaun droga ne’e.

Lee Mós: Kazu Droga Kokaína Grama 980,5, Deskonfia Autoridade Sira Taka De’it no Halo Destroisaun Ba Prova sira

Deputadu David Dias Ximenes “Mandati”.

Deputadu David Dias Ximenes Mandati hateten bá Hatutan.com  iha resintu Parlamentu Nasionál, Kinta (07/05/2026) katak, se kazu droga ne’e tama tiha ona bá Ministériu Públiku, ne’e hatudu loloos katak prova iha ona,  tanba Timor-Leste ne’e la produs droga ho tipu Kokaína, agora mai husi  nasaun ne’ebé,  Polísia Sientífiku Ivestigasaun Kriminál (PCIC- sigla-portugés), mak tenke buka tuir iha ema ne’ebé hatama mai husi ema nia rai mai  to’o Timor-Leste.

“Loloos ne’e Ministériu Públiku ho Autoridade Polísial Kriminál  hanesan  PCIC, buka tuir tanba kaer ona autór sira, tanbasá sira la kontinua prosesu investigasaun, la bele  taka de’it, ida-ne’e sala, hahalok sira ne’e, maka dala ruma ema avontade importa sasán  hanesan ne’e. Ne’e mentalidade ida  la di’ak tenke buka tuir Prokuradór  titulár ne’e sé, investiga  Prokuradór ne’e tanbasá   nia  taka,”  Deputadu Mandati ezije.

Advertisement

Deputadu ne’e mós deskonfia, autoridade polísial liu-husi PCIC nia maka    aprezenta  autos falsu bá Ministériu Públiku, tanba ne’e maka sira deside taka de’it  kazu droga ne’e, ida ne’e krime.

“Sé Ministériu Públiku hatene karik, katak  PCIC maka aprezenta   autos falsu ida-ne’e  falsifikasaun dokumentu, ne’e krime, tenke kriminaliza, ida ne’e  aktu prosesuál  ida-ne’ebé  halo  manipulasaun iha laran,”  nia dehan

Ministériu Públiku mós tenke halo investigasaun aprofundadu ba kazu droga ne’e, hodi haree no buka klarifika perkursu perseguisaun kona-bá faktu verídiku sira iha kazu refere. Tanba, bainhira prosesu judisiál seidauk remata maibé derepente de’it Ministériu Públiku halo destrusaun bá prova material, ida-ne’e konsidera sala no loloos la bele akontese. Aktu hanesan ne’e bele konsidera nu’udar obstrusaun bá justisa no tenke responsabiliza tuir lei.

Husi Sorin seluk, Diretór Ezekutivu  FOUNGTIL Inocêncio de Jesus Xavier  mós   kestiona  bá Ministériu Públiku (MP) relasiona ho tratamentu bá kazu droga ho kuantidade grama 980,5.

Inocêcio  afirma,  Estadu presiza fortifika lei no mekanizmu kombate droga, tanba situasaun atual bele lori Timor-Leste tama ba influénsia krime organizadu.

Advertisement

“Ha’u  hateten devia halo lei fortefika drogadu sira ne’e, agora ita nia rai ta’uk liu,” nia dehan.

Nia  subliña, sé ema boot balu envolve iha kazu droga, ne’e bele sai ameasa boot bá nasaun no soberania Estadu. Tanba ne’e, Ministériu Públiku labele ta’uk  atu prosesa ema sira ne’ebé suspeitu envolve iha trafiku droga.

Deretór Ezekutivu FONGTIL, Inocencio de Jesus Xavier. Foto/Marcelino Tomae

“Sé Prokuradór ta’uk la bele sai Prokuradór. Lei ne’e vale ba ema hotu, sé Prokuradór  ne’ebé maka  kaer kazu dorga ne’e maka  ta’uk atu lori bá prosesu, di’ak liu sai fa’an sigaru,” hateten nia.

Nia konsidera Prokuradór titulár ne’ebé kaer kazu droga refere,  lakohi lori kazu ne’e ba prosesu judisiál to’o tribunál. Maibé, se suspeitu sira mak povu babain, lalika droga, kaer  de’it fatuk tuda sala ema, Ministériu Públiku akuza to’o lori bá tribunál. Agora ida hatama droga ho grama 980,5, Prokuradór titulár lakohi prosesa,” nia preokupa.

Maske nune’e nia  esplika, Prokuradór iha dever atu reprezenta Estadu no proteje integridade Estadu direitu demokrátiku tuir lei, la’ós ta’uk hasoru ema influente ka autoridade sira. Tanba  ema kriminozu la bele domina  iha Estudu ida-ne’e.

Reprezenta sosiedade sivíl husu bá Prokuradór titulár ne’ebé kaer kazu  dorga refere atu loke fila  investigasaun no kontinua prosesu legál tuir lei vigora iha Timor-Leste.

Advertisement

Kronolojia   ne’ebé konta husi vitíma Eurico Belo, ne’ebé  PCIC suspeita sala, informa bá Hatutan.com  liu-husi mensajen WhatsApp  Kuarta (06/05/2026),  katak nia sai duni vitíma kazu  droga  ne’e  iha tinan 2025,  tanba PCIC suspeita fali  nia hodi  halo  prosesu inkéritu, tamba ne’e nia  deskonfia  autoridade sira sala identifika suspeitu iha kazu suspeita hatama droga mai Timor-Leste liu husi aeroportu internasionál Prezidente Nicolau Lobato iha fulan-Agostu 2025.

“Kazu  droga ida-ne’e  ha’u mós  sai vitíma hotu ne’e  tanba  PCIC sira buka tuir ha’u, ha’u bá hatan ona iha tinan kotuk, tanba sira buka tuir númeru telefone ne’e iha kompañia telekomunikasaun Telemor, no  verifika mak hatudu  númeru ne’e rejista ho ha’u nia kartaun eleitorál.  Maibé, ha’u rasik la hatene oinsá dokumentu ha’u nian bele uza bá rejistu numeru ne’e,”  Eurico Belo haktuir. 

Nia afirma,  depois autoridade sira buka tuir númeru telefone ida ne’ebé alegadamente uza iha prosesu simu sasán mai husi Fransa. Bainhira halo rastreamentu ba númeru telefone refere iha kompañia telekomunikasaun Telemor deskobre katak SIM Card ne’e rejista ho kartaun eleitorál ninian duni.

“Ne’ebé sira husu dehan keta ita kaer númeru barak karik, hau dehan, ha’u nia númeru  Timor Telecom dezde 2009 no telemor ne’e ha’u hola iha 2022.  Ne’ebé ha’u husu fali, sira dehan númeru ne’e foin hola fulan rua bá kotuk iha tinan 2025 nia laran,” Eurico Belo  konta tuir.

Iha loron 24 Agostu, tuku 4:00 lokraik, bainhira nia  hala’o hela servisu iha terrenu, membru PCIC   kontaktu nia no husu atu bá hamutuk ho sira, tuku 5:00 lokraik, membru PCIC sira mai foti nia ho karreta mini bus no lori bá  edifisiu  PCIC.

Advertisement

To’o iha edifisiu PCIC, Auotoridade  hatudu  dorga  tau iha  dos falun iha plastiku laran hodi husu  bá nia, “o hatene sasán sira ne’e?”. Nune’e, vitímak Eurico lia-tun dehan,  “ha’u dehan ha’u la hatene loke tiha ha’u haree”.

Bainhira  autotoridade komptente sira hatudu  droga bá vitíma Eurico,  hodi dehan katak  droga ne’e mai husi Fransa.

“Sira husu ha’u atu bá hamutuk ho sira bá kantor atu  esplika bá sira. Ha’u tuir sira bá ho karreta mini bus no durante iha dalan sira husu  ha’u koñese ema balu ne’ebé involve iha kazu ne’e. Ha’u hatán katak ha’u la koñese.”

Membru investigadór sira mós  hadau  sidadaun ne’e nia telefone  tanba  alegadamente dehan katak nia mak “broker” ne’ebé trata dokumentu bá hatama sasán hosi liur.

Tuir informasaun ne’ebé hato’o iha xamada refere, sira marka atu hasoru malu tuku 5:00 lokraik iha área Fatuhada. Investigadór sira ba buka naran ne’ebé temi iha lista ho naran inisiál SdCA no hela fatin Fatuhada, Postu Administrativu  Dom. Aleixo, Díli, maibé la hetan identidade ne’ebé konfirma informasaun refere.

Advertisement

Nia dehan maske presaun  iha pergunta naruk, sidadaun vitíma afirma katak nia koopera ho autoridade sira no fó esplikasaun katak nia moris lorloron dedika de’it ba servisu no família, no la iha tempu ka ligasaun ho atividade ilegal. Nia insiste katak nia la koñese ema sira ne’ebé liga ba kazu ne’e, no la iha envolvimentu iha hatama droga mai Timor-Leste.

Depois to’o iha edifisiu PCIC, sira halo pergunta kro’at bá hau to’o kalan tuku 11:00 Otl, Pergunta prinsipal mak sé ha’u iha ligasaun ho ema ne’ebé uza númeru telefone ne’e ka se ha’u envolve iha prosesu hatama sasán kontrabandu mai Timor-Leste. Ha’u hatán nafatin katak ha’u la envolve no la iha koñesimentu kona-bá atividade ne’e. Ha’u esplika mós kona-bá ha’u nia moris lorloron, katak ha’u bá servisu dadeer, fila foti ha’u nia oan, no kontinua servisu to’o lokraik. Ha’u la iha tempu ka envolve iha atividade ilegal ruma,” vitíma Eurico  konta.

Nia afirma, prosesu inkéritu ne’e  remata, PCIC  liberta sidadaun ne’e fila ba uma no hato’o katak sé iha prosesu investigasaun, sira sei kontaktu nia fali. To’o agora seidauk   iha kontaktu foun hosi autoridade sira.

“Ne’ebé hotu liu tiha loron rua hanesan ne’e ha’u bá husu hela de’it oinsa autór, sira hetan ona katak  seidauk, sira dehan hein ami nia fó info, no liután semana ida mós ha’u husu  tan, maibé  sira dehan nune’e de’it to’o ha’u baruk tiha de’it,” nia dehan.

Tuir informasuna ne’ebé Hatutan.com halibur husi fontes sira katak tanba kazu ne’e parte sira, liuliu autoridade polisiál sira la aprezenta suspeitu ka argiudu iha kazu importasaun droga ne’e, maka parte Ministériu Públiku  deside taka kazu ne’e no halo destroisaun ba prova material droga ho tipu kokaína grama 980,5.

Advertisement

Tuir iha relatóriu Autoridade Aduaneira, Diresaun Nasionál Operasaun, Departametu Alfándega Aeroportu Internasionál Preizdente Nicolau Lobato ne’ebé Hatutan.com asesa, haktuir  nia kronolojia katak  droga tipu kokaína ne’e orijen husi Fransa ho númeri tracking 391202546897 ho nia rute: Fransa-  Singapura -Denpasar-Bali -Díli.

Dokumentus: Air waybill, Tracking number 391202546897, preforma invoice, DAU ho numeru C. 1921 kanal mean, data rejisto DAU, loron  21fulan-Agostu  tinan 2025.

Fulan-Jullu tinan 2025 data submete DAU mai ekipa kargu loron 25 fulan-Agostu tinan2025.

Relatóriu husi  Autoridade Aduaneira, Diresaun Nasionál Operasaun, Departametu Alfándega Aeroportu Internasionál Preizdente Nicolau Lobato revela mós matéria droga ho tipu kokáina ne’e exportador husi FUJIGANG, 13 RUE DE LA GARE FONTENAY-SOUS-BOIS, 9494120 FR-FRANCE no nia destináriu/Consignee ba Timoroan ida ho naran inisiál SdCA, hela fatin Fatuhada, Postu Administrativu  Dom. Aleixo, Díli, no TIN 3959358, Expedisi FEDEX, Declarante Everise Warehousing and Transport, Finansiál  ho indeitade inisiál DO  ho  SAdC.

Kronolojia

Advertisement

Haktuir husi Relatóriu   Autoridade Aduaneira, Diresaun Nasionál Operasaun, Departametu Alfándega Aeroportu Internasionál Preizdente Nicolau Lobato, hanesan tuir mai ne’e;

Iha Segunda-feira, 25 fulan-Agostu  tinan 2025, oras 10:09 Ekipa kargu AA Aeroportu IPNL halo scan ba merkaduria refere, rezultadu husi scan hatudu figura balu ne’ebe presiza halo inspesaun fiziku mais de tallu.

Komissariu AA halo kordenasaun ho Policia Cientifika Investigasaun Criminal (PCIC), iha tuku 12:00 pm, ekipa PCIC to’o iha edifício kargo AA Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato (AIPNL) hodi halo koordenasaun entre Komisáriu AA,Diretór Nasional Operasaun (DNO), Diretór Jestaun de Risku, Xefe departamento AA Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolao Lobato (AIPNL), Xefe Anti Fraude no PCIC.

Ekipa AA, Agencia FEDEX hamutuk ho PCIC hodi merkaduria refere ba edificiu PCIC. Iha oras 13:02 Otl,  ekipa AA ho PCIC molok atu halao teste ba merkaduria refere, premeiru sei tetu hodi hatene nia todan ingeral ho nia rezultadu;

-Todan kaixa   1 =   483,0 gram kakaina

Advertisement

-Todan kaixa No. 2 =  497,5 gram kokaina

-Total kaixa rua ne`e hetan  980,5 gram kokaína

Depois halo teste no tetu hotu merkaduria refere halo termu de entrega ba PCIC.

To’o notísia ne’e pública, Hatutan.com tenta beibeik ona halo konfirmasaun ho Diretór Nasionál PCIC, Vicente Fernandes e Brito, maibé okupadu ho servisu no seidauk iha tempu atu bele halo entrevista.

Jornalista: Marcelino Tomae

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Kazu Droga Kokaína Grama 980,5, PCIC Inkéritu Sala Suspeitu

Published

on

By

Hatutan.com, (06 Maiu 2026),Díli –Kazu droga tipu kokaína grama 980,5 ne’ebé importa husi Fransa mai Timor-Leste tuir data rejistu DAU (Dokumentu Administrativu Úniku)  loron 21 fulan- Agostu tinan 2025, deskonfia  Polísia Sientífiku Ivestigasaun Kriminál PCIC- sigla-portugés)  identifika sala suspeita iha tempu ne’ebá.

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Kazu Droga Kokaína Grama 980,5, Deskonfia Autoridade Sira Taka De’it no Halo Destroisaun Ba Prova sira

Published

on

By

Hatutan.com, (06 Maiu 2026), Díli–Kazu droga tipu kokaína grama 980,5 ne’ebé importa husi Fransa mai Timor-Leste tuir data rejistu DAU (Dokumentu Administrativu Úniku)  loron 21 fulan- Agostu tinan 2025, deskonfia autoridade kompetente sira deside taka de’it tanba tuir infomrasuna katak parte kompetente sira la indika suspeitu ka argiudi isra ba kazu importasaun material droga ho tipu kokaína ne’e.

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Avoka Inkéritu Kazu Korurpsaun, Komisáriu CAC Alega PGR Nelson de Carvalho Prátika Abuzu Podér

Published

on

By

Hatutan.com, (05 Maiu 2026), Díli –Komisáriu Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC-sigla portugés), Rui Pereira dos Santos, alega Prokuradór Jerál Repúblika Nelson de Carvalho, prátika abuzu Podér, tanba   hatun despaixu hodi avoka hotu prosesu inkéritu sira iha CAC laiha  fundamentasaun klaru.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending