Hatutan.com, (04 Setembru 2026), Jakarta-Envolvimentu hosi grupu sivíl atu hanesan militár ne’ebé ligadu ho eis-lider ganster Tanah Abang-Jakarta, Hercules do Rosario Marçal, bainhira halo intervensaun ba manifestasaun  sira iha semana kotuk iha Jakarta,  hamosu duvida no sai kestaun boot.

Eis-Gangster Tanah Abang-Jakarta, Hercules do Rosário Marçal.

Parte balu fó hanoin katak Hercules nia prezensa no halo intervensaun ba manifestante  husi estudante no sosiedade sivil sira ne’e hanesan asaun administrasaun Prezidente Prabowo Subianto nian nu’udar rede informál sira hodi mantein orden.

Grupu Gerakan Rakyat Indonesia Bersatu (GRIB) Jaya ne’ebé lidera husi Hercules, mosu iha estrada sira bainhira violénsia entre manifestante sira ho polísia iha Kamára Reprezentante Povu nian ka Gedung Senayan DPR-RI to’o Slipi no Pejompongan Raya, kuaze kilómetru rua hosi kompleku lejislativu, iha Kinta-kalan (27/08/2026).

Vídeo sira ne’ebé virál iha mídia sosiál hatudu grupu mane sira, barak mak uza lensu mutin iha ulun no balu lori mós ai-kabelak to’o uza kamiaun hodi duni no baku ema besik ponte-leten Slipi nian.

Iha vídeo ida, rona ema sasin ida dehan, “Hercules tun ona ba dalan,” bainhira mane ida sai hosi karreta no hakilar, “Fila ba uma!” Nia mós tuir hosi grupu mane sira ne’ebé duni ema sira ne’ebé halibur an iha estrada ninin. 

Sekretáriu Jerál GRIB Jaya, Zulfikar, rekoñese katak Hercules no membru sira hosi grupu ne’e iha duni iha dalan Jakarta nian iha Kinta-kalan, hodi foti asaun hosi sira-nia inisiativa rasik nu’udar parte hosi buat ne’ebé nia bolu “Pam Swakarsa”, termu hosi tempu Ordem Baru nian ba grupu sivíl atu hanesan militár ne’ebé mobiliza hamutuk ho forsa seguransa sira hodi halo intervensaun ba manifestante sira.

Rekoñesimentu ne’e foti preokupasaun boot entre defensór direitus umanus sira kona-bá envolvimentu hosi grupu sivíl sira iha funsaun sira ne’ebé loloos autoridade Estadu nian.

“Falta kbiit polísia nian hodi foti asaun hasoru envolvimentu hosi organizasaun sivíl sira iha manajementu hosi ema-lubun boot ne’e fó mensajen katak estadu la fiar polísia nia kbiit hodi jere manifestasaun sira,” hateten Diretór Ezekutivu Amnistia Internasionál Indonézia, Usman Hamid.

Duke hametin orden públiku, nia dehan, envolvimentu hosi grupu sira hanesan GRIB Jaya iha risku hodi hatun autoridade polísia nian no halo baibain uza forsa sivíl sira nian durante demonstrasaun. Preokupasaun ne’e boot liután tanba violénsia ne’ebé hasoru ema laiha forsa.

Vendedor Bambang Setiawan, tinan 60, moris iha Pejompongan Raya, mate depois  alegadamente hetan  iha Sesta dadeer, hosi ema deskoñesidu sira ne’ebé uza roupa sivíl no lori ai-kabelak.

Membru seluk hosi komunidade, Faturohman, tinan 18, dehan ema rasta nia  sai sai hosi estrada besik nia uma iha bairru hanesan no hetan baku hosi mane ne’ebé nia lakoñese maske nia la hola parte iha manifestasaun ne’e.

Nia dehan mane sira ne’e obriga nia atu konfesa katak nia mak provokadór ida antes lori nia ba kuartél-jerál Polísia Jakarta nian, iha ne’ebé ikus mai nia hetan libertasaun.

Zulfikar nega katak membru GRIB Jaya sira envolve iha violénsia iha Pejompongan Raya

Epizódiu ne’e mós hetan kritika tanba Hercules nia ligasaun kle’an kleur ona ho Prabowo. Eis-líder grupu gangster  ne’ebé moris Timor-Leste ne’ebé koñesidu no forte loos iha merkadu  Tanah Abang Jakarta nian iha tinan 1990 sira depois  harii rede preman (gangster) ida ne’ebé boot no hetan ona prizaun oioin hasoru kazu sira ne’ebé envolve extorsaun, estraga sasán no mós kestaun rai nian.

Hercules, ne’ebé nia naran kompletu Rosario de Marçal, iha relasaun besik ho Prabowo bainhira nia servisu iha Militár Indonézia iha Timor-Leste durante tinan 1980 sira. Nia ikus mai harii GRIB Jaya iha tinan 2011 no hili Prabowo ba nia konsellu konsultivu.

Organizasaun ne’e fó apoiu beibeik ba Prabowo iha eleisaun prezidensiál sira no kontinua sai apoiu boot ba nia administrasaun. Ligasaun sira ne’e kontinua dezde Prabowo simu kargu iha tinan 2024.

Relatóriu Maiu ida hosi Tempo dehan katak Prabowo hahú hasees an hosi Hercules iha tinan 2019, hodi sita fali ema besik Prezidente nian ne’ebé dehan katak nia fiar Hercules bele uza fasil hosi parte oioin.

Iha Marsu, maibé, Sekretáriu Gabinete Teddy Indra Wijaya, ajudante besik Prabowo nian, hasoru Hercules iha nia eskritóriu Jakarta no bolu nia nu’udar “belun di’ak ida”.

Virdika Rizky Utama, peskizadór polítika públika iha Nanyang Technological University, dehan katak insidente iha Kinta-kalan ne’e labele haree de’it nu’udar asaun ketak ida hosi Hercules ka GRIB Jaya, hodi haree ba grupu nia ligasaun polítika kle’an ho Prabowo.

Maske la iha evidénsia katak Prabowo haruka Hercules atu hili parte iha situasaun sira-ne’e, Virdika dehan katak kestaun kona-ba responsabilidade tenke la’o kle’an liu fali se Prezidente fó duni orden pesoál ka lae.

Podér polítiku, nia dehan, bele mós ezerse uza asesu, signál, protesaun no espetativa sira, hodi halo governu sai responsável ba ekosistema boot hosion klásiku sira ne’ebé nia hili atu akomoda.

“Prezidente ida la’ós responsável de’it ba buat ne’ebé nia haruka ho klaru. Nia mós responsável ba ekosistema podér nian ne’ebé nia mantein, ema sira ne’ebé nia fó asesu ba, hahalok hosi apoiante sira ne’ebé nia tolera, no baliza sira ne’ebé nia hili atu hafatin ka la hafatin,” Virdika hateten.

“Se Prabowo hakarak haruka mensajen katak nia governu la depende ba thugs, apoiante informál sira ka grupu forsa nian, entaun nia mak tenke dada lia ho klaru loos,” nia hatutan. Sekretáriu Estadu Prasetyo Hadi la responde kedas ba pedidu komentáriu nian.

(Fontes: The Jakarta Post)