Connect with us

Polítika

FONGTIL Husu Prezidente Repúblika Veta Subsídiu Transporte-Saúde bá Deputadu Sira

Published

on

Hatutan.com, (28 Novembru 2023), Díli—Forum Organizasaun Naun Governamentál Timor Leste (FONGTIL) ho Movimentu Estudante Timor-Leste, kontra subsídiu transporte no saúde bá deputadu sira liu hosi aprovasaun projetu Lei primeira alterasaun Lei númeru 5/2004, nune’e husu atu Xefe Estadu José Ramos-Horta veta.

Edifísiu Parlamentu Nasionál. Foto: Média PN.

Ezijénsia ne’e hato’o liu hosi konferénsia imprensa ne’ebé realiza iha edifísiu HAK Faról, Díli (28/11/2024).

Lee Mós: Ramos-Horta Kontra Alterasaun Estatutu Deputadu Ne’ebé Fó Benefísiu Ezazeradu bá Elite Polítiku Sira

Portavoz Esterlita Pereira hateten, kada fulan deputadu no deputada sira simu subsidiu bá saúde ho montante $600 no subsídiu bá transporte ho montante $1.600 ne’e hanesan injustisa boot ida tanba iha funsionáriu baibain ho traballadór barak sei moris hela ho saláriu mínimu, $100-resin, maibé sei bele moris.

Advertisement

Tanba ne’e maka FONGTIL ho Movimentu Estudante sira iha hanoin balun hanesan tuir mai ne’e:

  1. FONGTIL husu bá membru Parlamentu Nasionál tenke tau preokupasaun povu nian labele uza oportunidade ne’ebé povu fó fiar bá imi hodi hariku imi nia-an.
  2. Husu bá PN atu buka solusaun hodi rezolve dezafiu sira ne’ebé joven sira hasoru iha baze, liu-liu joven barak dezempregu hela.
  3. Povu nia situasaun no kondisaun iha baze liga ho seitór saúde, edukasaun, agrikultura no infraestrutura bázika ne’ebé to’o agora seidauk rezolve, parte saude falta medikamentus, falta fasilidade sira, ambulánsia la iha, no parte edukasaun eskola sira kontinua aat, fasilidade la kompletu, menus bee- moos, livru hanorin la sufsiente, hahan merenda eskolar la nutritivu, parte agrikultura nian irrigasaun sira la di’ak halo povu labele halo natar, fini rai laran hahu menus, produsaun rai laran la sufisiente, tratór menus tebes ba komunidade atu uza hodi fila rai, rai produtivu sira barak abandonadu, parte infrastrutura bázika maka estrada iha área rurál barak ho kondisaun aat tebes no seluk tán.
  4. Lia-fuan subsídiu ne’e merese bá povu vulnerável la’ós bá fali deputadu sira ne’ebé fula-fulan simu osan boot, hetan pensaun oi-oin.
  5. PN iha duni kompeténsia tuir artigu 95 Konstituisaun RDTL nian, maibé seidauk tempu hodi aprova osan boot ne’ebé fó benefísiu de’it bá nia an hodi haluhan tiha kompromissu politiku ne’ebé hato’o bá povu kiik sira iha tempu kampaña.
  6. FONGTIL konsidera deputadu sira laiha fuan no neon tanba realidade povu barak sei moris iha terus no susar laran, barak hela iha uma ho kondisaun Ia dignu, balun susar atu han hahan nutritivu, maibé deputadu sira moris di’ak, di’ak bá nafatin, riku no riku bá nafatin.
  7. Tuir loloos PN preokupa bá subsidiu bolsa da mãe jerasaun foun ne’ebé Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) kansela no la tau bá Orsamentu Jerál Estadu 2024.
  8. Husu Prezidente Repúblika atu estuda kle’an Iiu antes halo aprovasaun subsidiu transporte no saúde ba deputadu sira.

Parlamentu Nasionál halo diskusaun Jeneralidade hodi aprova Projetu Lei Nu. 4/VI (primeira alterasaun) ba Lei nu. 5/2004, 5 Maiu, ne’ebé estabelese estatutu Deputadu sira nian hodi atribui subsidiu bá Saúde no Transporte ho votus afavór 50, Kontra 1 no abstensaun 6.

Jornalista Estajiáriu: Lazaro Pereira Quefi

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Trending