Hatutan.com, (02 Jullu 2024), Díli—Durante semana ida nia laran hahú hosi loron 23 to’o 29 Juñu 2024, Autoridade Protesaun Civil (APC) rejista uma lima mak hetan estragus hosi dezastre naturál iha territóriu tomak.

Ahi han mutuk uma 53 iha Merkadu Taibesi no membru família 356 ne’ebé sai vítima, oras-ne’e muda bá hela provizóriu iha eis edifísiu Kuartél Jerál Militár Portugés, hodi hetan apoiu umanitária. Kazu insidente inséndiu ne’e akontese iha Kinta (22/12/2022), maizumenus tuku 23:00 kalan otl.
Iha rejiaun Timor-Leste, normalmente no akontese tipu dezastre maka Centru Nasional Operasaun Protesaun Sivil (CNOPCAPC) rejista kazu tipu dezastre hamutuk 3 hanesan ahi han, anin bo’ot no rai halai no númeru uma estragus hamutuk lima, la tama kategoria 3 hamutuk ho numeru ema afetadu sira 34.
Lee Mós: Dezastre Naturál Hamate Ema Na’in-Rua no Estraga Uma 55
Dezastre ne’ebé akontese no rejistadu hosi munsípiu sira mak hanesan, munisípiu Aileu, postu administrativu Aileu Vila, Suku Liurai, aldeia Rairema, iha loron 21 Juñu 2024 akontesc ahi han komunidade nia uma 1.
Munisípiu Baucau, Postu Administrativu Quelicai, suku Baguia, aldeia Laua liu, iha loron 25 Juñu 2024 akontese ahi han komunidade nia uma 1.
Munisípiu Ermera, postu administrativu Hatulia B, suku Urahou, aldeia Caiturloa, iha loron 21 Juñu 2024 akontese rai halai estraga komunidade nia uma 3.
Iha munisipiu ho parseiru relevante fornese asisténsia emerjénsia bá familia afetadu sira mak hanesan ai-han no la’ós ai-han (food item ho non-food item).
Komandu Operasionál Autoridade Protesaun Sivil (APC) munisipiu sira sei kontinua halo hela levantamentu detallu kona-bá sasan ne’ebé estragus no lakon.
Alertas monitorizasaun atraves previzaun hosi modelu meteorolojiku hosi (WMO, BOM, BMKG no DNMG-TL) no monitoriza bá Earthguake ka rai nakdoko liu hosi GTS, Website, Email, SMS no Regional Tsunami Service Provider (RTSP) Indonesia, Australia no India.
Centro Nasional Operasaun Protesaun Civil (CNOPC-APC) servisu hamutuk ho Diresaun Nasional Meteorologia no Geofisica (DNMG)-MTC, bazeia bá informasaun previzaun tempu hosi DNMG no análize monitorizasaun hosi CNOPC iha semana kotuk 23 Juñu to’o 01 Jullu 2024.
Kondisaun anin, hu’u ho velosidade normal iha rejiaun foho no anin hu’u ho velosidade moderadu iha rejiaun kosteiras liuliu Manatuto, Lautem, Viqueque, Dili, Covalima, Liquiça, Ataúro inklui RAEOA.
Kondisaun Laloran, iha kosta norte nia a’as varia hosi 0.5 -1.0 metru ne’e kategoria normal no iha kosta sul nia a’as varia hosi 0.9-1.1 metru, kategoria normál.
“Autoridade Protesaun Civil hakarak rekomenda bá Komunidade bainhira akontese udan bo’ot ruma husu atu bele hases an hosi fatin risku sira hanesan mota ninin, foho lolon, ai-hun bo’ot, liña eletricidade, rai dokumentus importante iha fatin ne’ebe seguru,” Xefe relasaun externa APC, Nelson Nunes de Orleans hateten iha edifisiu Caicoli, segunda (01/07/2024).
Kazu emerjnsia ruma akontese APC husu atu halo tuir orientasaun autoridade lokal ka pessoal protesaun sivil nian ne’ebé besik no karik presiza halo evakuasaun, mantein kalma nafatin, buka fatin ne’ebé seguru no evita pániku.
Jornalista Estajiáriu: Lázaro Pereira Quefi