Connect with us

Polítika

FRETILIN Kestiona Projetu Konstrusaun Edifísiu Sentrál RTTL,E.P Paradu

Published

on

Hatutan.com, (18 Novembru 2025),Díli— Bankada Fretilin  iha Parlamentu Nasionál kestiona projetu konstrusaun Edifísiu Sentrál Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P) ne’ebé foin hala’o servisu fulan-balu deit paradu no faille total.

Lee Mós: Deskonfia, Abuzu Podér no Korrupsaun iha Projetu Konstrusaun Edifísiu Sentral RTTL,E.P

Projetu konstrusaun Edifisiu Sentral foun RTTL,E.P ne’ebé la’o atraza to’o paradu. Foto/Supply

Iha debate orsamentu Jarál Estadu (OGE, sigla portugés) 2026 iha faze espesialidade iha Parlamentu Nasionál, Tersa (18/11/2025), membru PN husi Bankada FRETILIN Antóninho Doutel Sarmento, fó nia observasaun ba projetu ne’e katak prjetu edifísiu sentrál RTTL,E.P la iha mudansa signifikativu iha ezekusaun.

“Projetu konstrusaun edifíu foun RTTL,E.P paradu hela, ha’u la’o liubá hosi ne’ebá ne’e  ha’u haree dezemvolvimentu la funsiona, tanba saída maka buat sira  ne’e halo hanesan ne’e projetu ne’e rasik laiha preparasaun kle’an  ka kompaña halo fali konta foun maka  atraza hela, situasaun sira hanesan ne’e  ha’u  hein esplikasaun,”  Deputadu Antoninho Doutel Sarmento hateten.

Advertisement

Hatan bá preokupasaun ne’e  Sekretáriu Estadu  Komunikasaun Sosiál  (SEKOMS) Expedito Dias Ximenes, esplika katak  tanba rai iha Caicoli nian kompaña PT Aulia Multi Sarana halo konstrusaun  durante fulan-tolu  atu hetan fundasaun ne’ebé di’ak  no  kle’an tanba  Radiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públiku iha andar haat, maibé  to’o fulan-tolu la konsege hetan fundasaun ne’ebé di’ak.

Expedito hateten empreza internasionál husi Indonézia, PT Aulia Multi Sarana halo servisu fulan-tolu hodi hasai bee nalihun iha lokal obra, maibé la konsege hasai tiha, nune’e halo propósta foun bá UNDP   hodi husu  aumenta tan osan adisionál miliiaun US$3 hodi kontínua konstrusaun. Maibé,  UNDP ho Governu Japaun la aseita, tanba ne’e empreza PT Aulia Multi Sarana rejigna aan husi projetu konstrusaun.

Nia afirma,  UNDP hato’o ona relatóriu bá Governu haree katak re-dezeñu  bá fali edifísiu ida-ne’e no UNDP promete katak iha fulan-Dezembru,  tinan ida-ne’e, sei hahú fali tanba sei halo dezeñu  depois  loke fali konkursu foun  bá públiku.

“Loos duni Edifisiiu bá konstrusaun ne’e paradu hela, UNDP ho Governu Japaun  liuhosi Embaixada Japaun iha Díli halo hela preparasaun bá   atu kontínua.  Sira promete konstrusaun ne’e sei hotu iha tinan 2027,” Expedito Dias Ximenes haktuir.

Konstrusaun Edifisiu Sentrál Radiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públiku ne’e apóia husi Governu Japaun ho montante invesitmentu millaun $5.9 ne’ebé fahe bá  formasaun ba jornalista sira   millaun US$4.4 no bá  iha konstrusaun edifisiu RTTL nian bá andar haat.

Advertisement

Expedito hatutan, orsamentu ida-ne’e Governu Japaun fó direita bá  UNDP maka jere  hanesan implementadór bá projeitu.  Governu bele halo lansamentu bá  Primeira Pedra no Governu  hein atu simu edifisiu ida-ne’e, tanba jestaun hotu iha UNDP nia lideransa.

Expedito  haktuir tan, iha fulan Fevereiru 2025,  Governu lansa  Primeira Pedra direita husi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão. Iha aprovizionamentu ne’ebé  UNDP halo konkursu internasionál  husi empreza internasionál  barak ne’ebé tuir, inklui empreza nasionál.

“Empreza PT Aulia Multi  Sarana husi indonézia maka manán iha momentu ne’ebá , konstrusaun ne’e hahú iha fulan-Fevereiru 2025,” Expedito esplika.

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão haktuir,  área  iha  Caicoli bee nakonu, tanba rai ne’e uluk antes atu Indonézia  tama, área ne’e Lagua boot.

“Problema maka iha Estudu sira haree tiha  sukat rai  atu tau ona,  maibé problema  boot iha ita nia rain iha ne’ebá  no mós bee barak  hodi aumeta fali kbiit  husi ninia baze,” Xanana esplika.

Advertisement

Fó hanoin fila fali katak, projetu konstrusaun edifisiu sentrál Radiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P) ho kustu total US$3,760,405.00 neʼebé ezekuta husi kompañia internasionál PT Aulia Multi Sarana husi Indonézia la’o atraza tebetebes.

Projetu ne’ebé sai hanesan legacy husi Governu da-ualu (8) liuhusi Ministériu Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS) no ezersísiu estra-ordináriu husi Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL, E.P altura ne’ebá José António Belo “Taraleu”, konsege hala’o nia lansamentu ka hatuur fatuk-inan, husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão iha loron 19 fulan-Dezembru tinan 2024.

Sura husi loron serimónia hatuur fatuk-inan to’o agora empreza internasionál husi Indonézia, PT Aulia Multi Sarana, seidauk hatuur nia fundasaun ka fondasi no seidauk hatudu esforsu ba mobilizasaun ekipamentu iha terrenu konstrusaun tanba empreza enfrenta difikuldade no prejudika progresu konstrusaun la’o tuir nia kontratu servisu.

Edifísiu sentrál RTTL,E.P nian ne’e tau naran Francisco Borja da Costa iha andar haat (4) kompletu ho estudiu rádiu ho televizaun, fatin servisu ho ezekutivu, ho totál administrasaun no jornalista na’in-600.

Iha andar da-haat leten ne’e fatin sorumutuk ho naran auditóriu Nino Konis Santana ho kapasidade akomula ema na’in-1000.

Advertisement

Iha fulan-Outubru tinan 2023, UNDP lansa konkursu dezeñu ho site assessment no hafoin iha fulan-Jullu tinan 2024 no fulan-Agustu 2024 hetan aprovasaun bá dezeñu husi Ministériu Obras Públika (MOP) depois lansa kedan bá konsursu internasionál hodi hetan kompañia internasionál husi Indonézia PT Aulia Multi Sarana hanesan manan na’in ba konkursu internasionál ne’e ho totál kustu ba projetu ne’e $3,760,405.00.

Iha akordu neʼebé estabelese ho parte sira, liuliu UNDP no Governu Timor-Leste liuhusi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) iha mandatu Governu da-sia (9) nian ne’e, kompañia PT Aulia Multi Sarana kompromete atu hatama nia ekipamentu rasik, modernu no sufisiente, maibé realidade PT Aulia Multi Sarana aluga de’it eskavadora ida ho karreta baskulante rua (2) ka tolu (3) husi empreza nasionál TINOLIN, Lda, maibé to’o agora fasilidade sira ne’e la estasiona ona iha fatin projetu, inklui terrenu projetu nian la hatudu progresu no paradu totál.

Jornalista:Marcelino Tomae

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending