Connect with us

Polítika

Durante Kampaña Eleisaun Prezidensiál, Deputadu Barak Auzénsia iha Plenária PN

Published

on

Hatutan.com, (05 Abríl 2022), Dili-Durante kampaña eleisaun prezidensiál primeira volta to’o segunda volta, iha semana daruak ikus ne’e, deputadu barak mak auzénsia  iha plenária Parlamentu Nasionál (PN) hodi impede tiha debate, votasaun no aprova ba projetu lei ne’ebé tau ona iha ajenda diskusaun.

Plenaria Parlamentu Nasionál. Foto/Hatutan.com

Primeira Vise- Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Angelina Sarmento, hateten, iha eleisaun prezidensiál primeira volta no oras ne’e tama fali iha segunda volta, deputadu sira hala’o nafatin kna’ar hanesan reprezentante povu iha plenária PN hodi halo deliberasaun ba projetu lei ruma, polítika, ka rezolusaun ruma.

Maske iha mós difikuldade balu kona-bá atu prienxe kuorum hodi halo deliberasaun ba rezolusaun ruma ka polítika ruma, maibé deputadu sira mai nafatin, atu hatudu katak, responsabilidade ida deputadu nian, no ba Estadu ho povu ida ne’e, la hetan impedimentu ruma, tanba de’it eleisaun, ka tanba de’it kampaña eleitorál.

“Ita boot sira haree, ami deputadu bankada Governu, sempre hala’o ami nia responsabilidade hodi prienxe kuorum. Mas  koinsidénsia, iha deputadu na’in-rua hosi ami PLP nia bankada, ida mak ba hala’o tratamentu saúde, no deputadu Marçal maka nia kondisaun saúde ladún permite. Maibé, nia mós halo duni servisu balu  fó apoiu ba prosesu kampaña nian, entaun nia la mai diretamente iha ne’e, no deputadu ida tán hosi bankada FRETILIN nian, entaun hamutuk deputadu na’in-tolu,” Primeira Vise Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Angelina Sarmento hateten ba Hatutan.com iha PN, Tersa (05/04/2022).

Advertisement

Maria Angelina Sarmento konsidera, situasaun ida-ne’e la sai hanesan problema boot ida ba sira, tanba númeru deputadu ne’ebé falta ne’e, la’ós ho númeru ne’ebé boot, hanesan hosi 10 to’o 15.

“Deputadu na’in-rua ka tolu de’it, ne’ebé halo duni defisiénsia ka iha kuorum atu halo deliberasaun ruma,” Maria Angelina Sarmento hateten.

Biar nune’e, deputada Angelina afirma, sira-nia responsabilidade no dedikasaun hanesan reprezentante povu ne’ebé povu hili ona, sei kontinua hala’o kna’ar no to’o iha loron  05 fulan-Abríl  ne’e, konsege to’o iha ajenda ida kona-bá deliberasaun ba rezolusaun projetu lei rua. Maibé, projetu lei ida mak sira la konsege halo votasaun, tanba deputadu sira la prienxe kuorum. No tuir regra, atu halo deliberasaun ba projetu lei ruma, másimu tenke prezensa hosi deputadu na’in-33.

Deputada husi PLP ne’e, husu ba konsiénsia hosi deputadu sira bankada seluk nian, atu enkoraja-an katak, buat ne’ebé nia halo ne’e, loos ka lae. Tanba politikamente, deputadu balu bele sente loos. Maibé, dala-ruma ladún di’ak ba nia konsiénsia.

“Entaun, ha’u hanoin, problema ne’e la’ós ita ko’alia kona-bá lei ne’ebé mak tenke kesi ema, maibé ita-nia konsiénsia mak importante liu,” deputada Maria Angelina Sarmento hateten.

Advertisement

Falta, Presiza iha Justifikasaun

Tuir rejimentu Parlamentu Nasionál nian, deputadu sira ne’ebé mak falta iha loron plenária, ne’ebé mak tuir loloos tenke marka prezensa, deputadu sira tenke halo justifikasaun pur-eskrita, kona-bá sira-nia falta ka impedimentu hodi la tuir plenária ne’e, razaun tanba saida.

Ho karta justifikasaun hosi deputadu sira-nian ne’ebé husu atu iha lisensa ne’e, karta ne’e sei halo leitura abertamente iha sala plenária, atu nune’e deputadu sira hotu bele rona, katak, durante tempu ka oráriu hanesan ne’e, deputadu ida ne’e, sei la partisipa iha reuniaun plenária, no reuniaun komisaun sira, ho razaun rasik.

“Durante ne’e halo, ita boot sira akompaña, iha períodu antes da orden do dia, ne’ebé ko’alia kona-bá justifikasaun das falta ba deputadu sira. Balu falta, tanba razaun reuniaun ajenda polítika, balu falta tanba razaun moras, balu tanba razaun lia iha família, ida ne’e normál. Ita servisu iha organizasaun sira fora  sistema Estadu nian mós, buat ida falta, ka lisensa tanba moras, ka buat seluk, ne’e normál,” deputada Maria Angelina Sarmento hateten tán.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending