Connect with us

Edukasaun

Presiza Valoriza Eransa no Konserva Kualidade Tais Tradisionál

Published

on

Hatutan.com, (14 Maiu 2022), Díli- Ministériu Turizmu, Komérsiu no Indústria (MTKI) hamutuk ho USAID organiza kompetisaun soru-tais nasionál ho objetivu atu valoriza eransa kulturál Timor-Leste hodi prezerva no diversifika kualidade tais orijinál Timor-Leste bá mundu.

Prezerva no diversifika kualidade tais orijinál Timor-Leste bá mundu. Foto/Hatutan.com

Kompetisaun soru-tais nasionál ne’ebé hala’o iha Sentru Konvensaun Díli (CCD) ne’e realiza durante loron-neen  (6), hahú loron 14  to’o loron 19 fulan-Maiu 2022 ho esperansa katak liuhusi soru-tais tradisionál bele hamoris hikas espíritu foin-sa’e sira-nian bá tradisaun ne’ebé durante ne’e hanesan eransa ka legalidade husi bei’ala sira husik hela.

Ministru MTKI, José Lucas do Carmo da Silva hateten, Governu konsiente katak presiza dunik atu dezenvolve setór produtivu sira no iha responsabilidade atu asegura no fó valor bá tais ne’e rasik hodi halo promosaun, tamba oras ne’e, Timor-Leste no mundu iha ona faze glotalizasaun no modernasaun no presiza adapta bá evolusaun ne’ebé lao.

 “Ita iha responsabilidade oinsá mantein ita-nia tais nia orijinalidade hodi hametin ita-nia identidade kulturál hodi promove mós turizmu Timor-Leste bá mundu,” Ministru José Lucas do Carmo da Silva hateten.

Advertisement

Iha fatin hanesan prezidente komisaun nasionál Patrimóniu Kulturál no Immaterial, Manuel Ximenes Smith hateten atividade kompetisaun soru-tais nasionál tama mós iha planu salva guarda bá iha tais ne’e rasik, atu nune’e, kualidade no orijinalidade husi tais labele lakon no nafatin eziste husi liman badaen tradisionál sira ne’ebé sei lalakon husi otas bá otas.

“ita iha ona hanoin atu ba futuru sei prodús mós farda ba estudante sira no funsionáriu públiku hotu husi tais, atu nune’e, ita-nia tais ne’ebé sai hanesan patrimóniu kulturál nafatin eziste no hatudu ita-nia identidade rasik bá mundu internasionál,” Manuel Ximenes Smith hateten.

Kompetisaun soru-tais nasionál ne’ebé hala’o iha Sentru Konvensaun Dili (CCD), Sábadu (14/05/2022). Foto/Hatutan.com

Diretór USAID ba programa Turizmu bá ema hotu, Peter Simone hateten kontente tebes hamutuk ho partisipante soru-tais sira husi kada munisípiu iha eventu nasionál kompetisaun soru-tais nian.

Iha programa USAID nian kona-bá Turizmu Bá Ema Hotu mai ho objetivu oinsá atu promove turizmu Timor-Leste bá mundu no tais hola parte iha promosaun ne’ebé USAID halo tamba USAID haree katak tais reprezenta identidade timoroan nian.

“Ha’u hanesan sidadaun estranjeiru haree katak tais mak hatudu identidade kulturál loloos husi timoroan sira,” Peter Simone hateten.

Peter Simone hatutan, atu prezerva kualidade tais iha Timor-Leste presiza parte hotu nia servisu hamutuk, atu nune’e, orijinalidade no kualidade tais labele lakon.

Advertisement

Partisipante ba eventu kompetisaun soru-tais nasionál ne’e mai husi grupu 13 ne’ebé reprezenta kada munisípiu hanesan Munisípiu Ermera ho grupu Kultura Hamrik Metin, Aileu grupu Tais Larahetu, Liquiça grupu Tais Nain, Ainaro grupu Hadomi Kultura Ainaro, Covalima grupu Makerek Badae, Manufahi grupu Hadomi Kultura Manufahi, Bobonaro grupu Buka Rasik, Lautem grupu Buka Rasik,  Baucau grupu Fitun Mate Leste, RAEOA grupu Rosly ho Sery,  Díli grupu Hadadin,  Manatuto grupu Buka Dalan Rasik no Viqueque grupu Welerak.

Kompetisaun soru-tais nasionál ne’ebé hala’o iha Sentru Konvensaun Dili (CCD), Sábadu (14/05/2022). Foto/Hatutan.com

Orsamentu ba realizasaun kompetisaun soru-tais nasionál ne’e mai husi Governu liu husi MTKI hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu USAID ho total orsamentu $10.000 no tuir planu manan na’in dahuluk sei hetan prémiu ho total valor $500, segundu lugar $400, terseiru lugar $300, quatro lugar $ 00. Quinto lugar $150 no sexto lugar $100.

Iha feira ne’e partisipante sira hotu sei hetan sertifikadu apresiasaun husi Governu liu husi MTKI.

UNESCO Paris atribui sertifikadu rekoñesimentu tais hanesan patrimóniu Timor-Leste nian no hetan aprovasaun iha loron 14 fulan-Dezembru 2021 hanesan identidade Timor-Leste nian.

Jornalista: Vito Salvador

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending