Connect with us

Polítika

PM Taur Tenke “Tetu” Governante Uza Osan Estadu Nadodon ba Expo Dubai

Published

on

Hatutan.com, (03 Dezembru 2021), Dili—Parlamentu Nasionál (PN) liu hosi Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokrátiku (PUDD), husu ba Primeiru Ministru (PM) VIII Konstitusionál, Jenerál Taur  Matan Ruak atu fó atensaun no tetu didi’ak kona-bá desizaun hodi delega membru Governu sira utiliza osan Estadu, nadodon ba Expozisaun Dubai tinan 2020.

Membru Governu sira ne’ebé partisipa iha Expo Dubai 2020. Foto/Espesiál Expo Dubai TL.

Prezidente bankada PUDD, António de Sá Benevides lamenta tanba membru Governu na’in-hitu kedan mak  rame-rame ho delegasaun ema na’in atus-ida-rua-nulu (120), ba partisipa iha Expo Dubai lori osan povu nian hosi fundu mina-rai ba gasta ‘saguati de’it’ iha ema nia nasaun. 

Notísia iha Relasaun:Membru Governu Na’in-Hitu Lori Ema Na’in-120 ‘Nadodon tán’ ba Dubai

PUDD aseita ho númeru delegasaun ne’ebé marka psrezensa iha Expo Dubai, liu-liu ho prezensa membru Governu ne’ebé partisipa, sai polémika, no defaktu mosu lamentasaun barak iha komunidade nia leet.

Advertisement

Ho situasaun COVID-19, no inundasaun ne’ebé nasaun TL hasoru, la devia ser Governu haruka ninia delegasaun ne’ebé boot tebes, ba partisipa iha eventu internasional boot hanesan Expo iha Dubai.

PUDD haree katak, ai-moruk vasina, TL hetan doasaun hosi rai seluk, osan ba konstrusaun estrada Governu deve hosi banku, osan ba edukasaun Governu hahú deve hosi banku.

“Maibé, ita nia osan mina-rai, ita hodi ba gasta iha Expo Dubai. Señor Primeiru Ministru, ida-ne’e in-aseitável. Sé ida ne’e ita hotu dehan di’ak hela, entaun ita labele ko’alia kona-bá polítika de poupansa. Politika de poupansa, labele tau de’it iha teória, propaganda, ou retórika, maibé presija tau iha prátika. Espera iha futuu, señor Primeiru Ministru sei tetu didi’ak molok autoriza membru Governu sira rame-rame ba partisipa iha eventu ruma,” António de Sá Benevides, hateten iha intervensaun ikus nivel bankada, iha ámbitu diskusaun jeneralidade OJE 2022, iha plenária PN, Sesta (03/12/21).

Maibé, iha sikun seluk, deputadu PUDD ne’e haree katak, maski Governu hetan kritika barak, hosi sosiedade, maibe realidade iha parte pozitivu ne’ebé mak merese hetan Timoroan hotu nia rekoñesimentu.

Delegasaun Timor-Leste ho Uniaun Emiradu Árabe iha foto hamutuk pavillaun Expo Dubai 2020 iha selebrasaun loron nasionál Timor-Leste nian iha loron 18 Outubru 2021. Foto/Espesiál

Nia hakarak kongratula ba chief, Timoroan na’in-rua mak hanesan, António Sepeda, ne’ebé reprezenta INDMO (Instituto Nacional Dezenvolvimento Mão de Obra), no sentru formasaun sira iha Timor laran, liu-liu hosi sentru treinamentu juventude Komoro, no Cesar Agosto da Costa Lurdes.

“Ne’ebé reprezenta indústria restaurante Timor-Leste, sira na’in-rua konsege promove ita nia hahan lokál hanesan, hahan hakmerik, tukir no saboko, sai ona hahan internasional iha eventu Expo Dubai. Oras ne’e hahan hirak ne’e sai ona hahan ne’e rekoñesidu iha mundu,” Deputadu António de Sá Benevides, apresia.

Advertisement

Kona-bá preokupasaun ne’e, maski Primeiru Ministru (PM), Taur Matan Ruak, la fó resposta direta maibé Xefe Governu ne’e dehan, Governu hatene katak, mudansa hotu-hotu ne’ebé sei akontese iha TL, sei la fásil no sei bele akontese, bainhira iha kontribuisaun hosi Timoroan hotu nian.

Hanesan mudansa sira ne’ebé hala’o daudaun iha finansas públikas, hodi hili modelu orsamentu pur-programa no rezultadu sira sei ajuda tebes Governu atu uza nia rekursu sira ho forma ne’ebé sustentável hodi benefisia povu no nasaun iha tempu naruk.

“Goveru aponta preokupasaun hotu-hotu ne’ebé aprezenta hosi distintas no distintu deputadu sira durante debate no promete atu kontinua hametin parseria  ho Parlamentu Nasionál, sosiedade sivil no parseiru dezenvolvimentu sira hotu, tanba ita hotu partilla preokupasaun hanesan. Hametin pás, haburas dezenvolvimentu umanu, no dudu kresimentu ekonómiku hodi hadi’a padraun moris povu Timor nian,” Primeiru Ministru, Taur Matan Ruak, responde preokupasaun sira.

Iha 14 Outubru 2021, VIII Governu Konstitusionál ne’ebé lidera hosi Primeiru Ministru (PM), Taur Matan Ruak, delega ekipa ida kompostu hosi ema na’in 120, inklui membru Governu na’in-hitu, hodi ba partisipa mós iha expozisaun Dubai.

Membru Govenu sira ne’ebé lidera hosi Ministru MKAE, Joaquim Amaral halo ankontru bilateral iha Dubai. Foto/Espesiál

Expozisaun Dubai hola parte iha expozisaun mundiál ida ne’ebé país-sira halo, no iha  tinan 2021 organiza hosi nasaun Uni Emiradu Árabe, ne’ebé konvida nasaun hotu-hotu.

Membru Governu ne’ebé dezloka ho ekipa mak hanesan, Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku (MKAE), Joaquim Amaral, Ministru Petróleu no Minerais (MPM), Víctor da Conceição Soares,  Ministru Transportes no Komunikasaun (MTK), José Agostinho da Silva, Ministru Agrikultura no Peska (MAP), Pedro dos Reis, Ministru Turízmu Komérsiu no Indústria (MTKI), José Lucas do Carmo da Silva, Vise Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Juliăo da Silva no Vise Ministru Turizmu Komérsiu no Indústria (MTKI), Domingos Lopes Antunes.

Advertisement

Orsamentu no Preparasaun

Iha loron 13 fulan Setembru, Ministériu Turizmu Komérsiu no Indústria (MTKI), hamutuk ho Autoridade Nasionál TL ba Expo Dubai 2020, husik delegasaun hamutuk na’in 14, arranka uluk ba Dubai Emiradu Árabe Unidu, hodi halo preparasaun.

Expozisaun ne’e realiza ona iha loron 01 fulan Outubru 2021 to’o 31 Marsu 2022, no TL partisipa hodi aprezenta produtu 50-resin no komersializa produtu 100-resin kompostu hosi produtu agríkola, artezanatu, minerál no tais.

Iha espozisaun ne’e mós TL hetan espasau espesiál gratuita ba aprezentasaun ho nia luan metru 250. Área ba espozisaun ne’e iha ektare 438 iha Dubai exebition Center  ne’ebé partisipa hosi nasaun 192 hosi mundu tomak.

Orsamentu ba preparasaun expo Dubai mai hosi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2021, ho totál millaun $1-resin (30%) no millaun $2-resin ho nia ekivalénsia 70%  nu’udár apoiu hosi estranjeiru.

Advertisement

Jornalista: Rogério Perei Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending