Connect with us

Polítika

Entre Horta ho Lú Olo, Desizaun iha Povu

Published

on

Hatutan.com, (10 Abríl 2022), Dili-Oras ne’e,  kampaña eleisaun prezidensiál ba segunda volta, hosi kandidatu Prezidente Repúblika (PR) na’in-rua, José Manuel Ramos-Horta, ho Francisco Guterres “Lú Olo”, la’o namas iha povu nia leet.

Notísia iha Relasaun: Ramos-Horta Promete iha Gariuai, Servisu ho Governu Tau Subsídiu ba Agrikultór sira

Kandidatu Prezidente Repúblika periudu 2022-2027, José Manuel Ramos Horta no Francisco Guterres Lú Olo. Foto/repro.

Maske eleisaun ne’e sei akontese iha loron 19 fulan-Abríl, tinan ne’e, maibé, mosu ona diskusaun iha públiku kona-bá  figura lider nasionál na’in-rua ne’e nian, katak sé loos mak merese povu bele fó fiar, hodi eleitu ba Prezidente Repúblika (PR) períodu 2022-2027.

Iha opiniaun balu katak, Ramos-Horta mak bele, tanba iha kapasidade, matenek, no koñesimentu mundiál. Balun fali dehan, Lú Olo mak di’ak liu, tanba ema ida funu-na’in iha ai-laran, hamutuk ho nia funu-maluk sira seluk to’o ukun-rasik aan.

Advertisement

Balun fali fó hanoin katak, kandidatu na’in-rua ne’e, sira hotu mesak iha vizaun di’ak ba harii Estadu ida-ne’e. Maske nune’e, desizaun iha povu nia liman, atu hili ida ne’ebé mak sai sira nia Prezidente Repúblika.   

Hatán ba ida ne’e, Hatutan.com prepara ona reportajen badak ida, liuhosi halibur opiniaun hosi komunidade sira kona-bá oinsá sira nia espetativa ka hanoin ba Prezidente Repúblika foun ne’ebé atu mai. 

Administradór Postu Administrativu Viqueque Vila, Duarte Soares Brandão hateten, ema sé de’it mak atu bele sa’e ba Prezidente Repúblika, importante mak sira bele tau matan ba nasaun nia di’ak, pás no estabilidade.

“PR foun oinsá atu bele koopera ho Governu, para tau matan ba ita-nia komunidade sira nesesidade, katak, hakarak asesu ba iha eletrisidade, estrada, no bee-moos sira ne’e ho di’ak,” Administradór Postu Administrativu Viqueque Vila, Duarte Soares Brandão hateten ba Hatutan.com iha Viqueque, foin lalais ne’e.

Notísia iha Relasaun: Lú Olo Promete Dezenvolvimentu Integradu ba Povu

Advertisement

Kona-bá figura lider, Duarte Soares Brandão dehan, kandidatu PR na’in-rua ne’e mesak di’ak hotu, depende ba iha ema nia vontade, hakarak serví povu ne’e halo nusá.

 Tuir nia, ema ida labele dehan katak, lider ida ne’e mak di’ak liu, tanba Na’i Maromak de’it mak bele hatene.

“Ita labele hatene katak ema nia karaterístika ne’e halo nusá, ne’e depende. Mais hanoin katak, ema na’in-rua ne’e hotu-hotu iha hanoin ida harii estadu, sei hatene povu nia terus, sempre sira hatene, atu oinsá atu povu ne’e bele moris di’ak. Sira hatene ida. Ita la presiza temi dehan ida ne’e mak di’ak liu, ida ne’e aat liu, laiha. Sira mesak di’ak hotu, tanba sira di’ak mak sira hari’i estadu ne’e, sira la di’ak karik, sira-na’in rua labele hari’i estadu ne’e,” Duarte hateten.

Armindo Soares, nu’udár komunidade ida iha Aldeia Caibira Oan, Suku Caraubalu, Postu Administrativu Viqueque Vila, prefere atu kandidatu PR, José Ramos Horta mak bele sai ukun, tanba haree ba istória iha, Horta mak ‘ maka’as iha asembleia jerál Organizasaun Nasaun Unidas (ONU), kona-bá povu Timor-Leste kauza.    Maibé, Armindo dehan, hanesan povu ki’ik, haree katak, figura líder José Ramos Horta ho Francisco Guterres “Lú Olo”, sira hotu mesak di’ak, tanba timoroan hotu.

“Mais ha’u nia hakarak mak ida Ramos ne’e, tanba uluk 1999 ne’e, hakilar ba nia. Ida ne’e mak ha’u hakarak,” Armindo hateten.

Advertisement

Komunidade Caraubalu ne’e haree katak, durante kampaña, kandidatu PR ho númeru sorteiu 1, promete ona ba sira, dehan atu hadi’a povu nia moris.

“Ami nia hakarak mak ne’e, buat ne’ebé mak prezidente mai koalia dehan atu hadi’a povu nia moris, no povu nia moris mak saida, ami, bee-moos, estrada. Ida ne’e mak povu hakarak,” nia fó hanoin.

Iha sorin seluk, Sekretáriu Administrasaun Munisipál Lautem, Jacinto da Costa konsidera, kandidatu Horta ho Lú Olo mesak di’ak hotu, tanba sira hotu Timoroan. Maibé esperansa povu Lautem nian mak hakarak kandidatu ida ne’ebé maka halo rai hakmatek, koolabora malu iha orgaun soberanu hotu-hotu atu nasaun nia servisu tenke la’o ba oin.

“Prezidente ida ba maka, hakarak sobu tun-sa’e fali ne’e, ida ne’e povu la hakmatek. Kuandu krize politika ne’e mosu fali, nia impaktu ne’e maka ekonómia,” dehan Jacinto.

Jacinto dehan, bainhira mosu ona krize ekonómia, ema funsionáriu ho lider boot sira, dala-ruma sente buat baibain ida, maibé impaktu boot liu ba povu ki’ik ne’ebé fa’an tomate, fa’an modo iha merkadu sira, bele sai dodook de’it, ema la bele hola, tanba krize politika fó impaktu ba ekonómia iha rai-laran hakdasak.

Advertisement

Bainhira mosu krize iha ekonómia rai-laran, sei implika mós bai ha sirkulasaun orsamentu iha Timor ikus mai povu maka susar, liu-liu povu negosiante sira ninia negósiu la la’o.

“Ida ne’e maka, esperansa povu Lautem nian katak, sé de’it mak ba prezidente, halo rai ne’e hakmatek b’a, ida-idak bele hala’o nia servisu, halo nia to’os, halo nia natar, atu buka nia moris. La’os ita boot sira ne’e mak loro-loron fó han ba povu, fahe osan ba povu, lae. Maibé ita asegura situasaun hakmatek, para sira ida-idak halo vida negósiu, halo nia toos ho natar, atu sira bele moris nudár timoroan ne’ebé iha dignidade,” Lautem-oan ne’e fó hanoin.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

 

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading
Advertisement

Trending