Justisa & Krime
TDD Responde Keixa ‘Timor Maubere’, Ministra Adaljiza Rezeita Fó Komentáriu
Published
3 years agoon

Hatutan.com, (28 Outubru 2022), Díli—Tribunál Distritál Díli (TDD) iha Segunda (24/10/2022), responde ona keixa hosi eis konsuladu jerál Timor-Leste iha Sidney Austrália, Luciano Valentim da Conceição “Timor Maubere”, hasoru atuál Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Adljiza Magno tanba ‘duun’ Timor Maubere halo mudansa ka troka númeru konta bankária Estadu nian.

Denfensór Públiku Sérgio Quintas. Foto/Hatutan.com.
TDD nia konkluzaun bá keixa hosi ‘Timor Maubere’ ne’e ho Númeru Crime (NUC) 0205/22.CVTDD, ne’ebé mak elabora hosi Ofisiál Justisa, Maria dos Rosário de Fátima ho konteúdu katak “Cite o Estado RDTL na pessoa do Digno Magistrado do Ministerio Público para querendo, no prazo de 30 dias deduzir contestação-artigo 195, 198, 359, e 365, do Lei Código do Processo Cívil (CPC) Timor-Leste”.
Lee Mós: Eis-Konsul Jerál bá Sidney Timor Maubere Halo Keixa Hasoru Ministra Adaljiza Magno
Defensoria Públika liuhosi Defensór Sérgio Paulo Dias Quintas esplika, keixa sivíl ne’ebé mak hatama hosi eis konsúl jerál iha Sidney sai nu’udár autór bá prosesu ida-ne’e.
Tanba ne’e, hanesan mandatáriu bá Luciano iha Segunda (24/10/2022), nia simu tiha ona sitasaun hosi Tribunál Distritál Díli atu sita parte kontráriu, sobre tudu bá iha Ministériu Públiku.
Sitasaun ida-ne’e, TDD dirize ona bá iha ema ne’ebé mak hún bá problema ne’e no konserteza, Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) Adaljiza Magno, nia mós obrigatóriu sai hanesan partisipante prosesuál bá iha prosesu ida-ne’e.
“Sitasaun ne’e signifika sei obriga pesoál ida atu sai hanesan partisipante prosesuál iha prosesu ida-ne’e. Ne’ebé, sitasaun ne’e ami simu horisehik, entaun konserteza parte kontráriu mós simu tiha sitasaun ne’e hahú loron 30 ne’e sira tenke responde petisaun inisiál ne’e iha loron 30 nia laran. Sé sira la responde petisaun inisiál ne’e, tuir kódigu prosesu sivíl, sira sei rekoñese faktus ne’ebé mak autór elabora iha nia petisaun inisiál,” Defensór Sérgio Paulo Dias Quintas hateten bá jornalista sira iha kna’ar fatin Kintál-boot, Díli.
Tuir Lei Kódigu Prosesu Sivíl, artigu 195 númeru 1 dehan katak, sitasaun pesoál ne’e autoridade kompetente mak sei kontakta bá ema ne’ebé mak sai hanesan reo ka sitandu.
Entaun, Tribunál nia sitasaun ne’e fó prazu loron 30 bá parte kontráriu ka reo atu kontesta petisaun inisiál ne’e.
“Ne’e mak ohin ha’u dehan karik nia la konfesa, nia implikasaun ne’e iha, nia sei konfesa faktus sira ne’ebé mak autór elabora iha nia petisaun inisiál. Ne’ebé, ha’u fiar katak, reo liu-liu Ministériu Públiku no Ministra Negósiu Estranjeiru, sei bele responde petisaun inisiál ne’ebé mak autór hatama,” Sérgio Quintas, hateten.
Bainhira iha ona sitasaun, signifika prosesu ne’e la’o ona no liuhosi sitasaun ida-ne’e sei obriga parte ne’ebé kontráriu sai hanesan parstipante prosesuál. Hakarak ka lakohi Ministra ne’e sai hanesan partisipante prosesuál.
Maibé, sé nia la tama iha prosesu nia laran, implikasaun tenke konfesa faktu sira ne’ebé mak imputa bá nia, iha petisaun inisiál nia laran.
Tanba ne’e, Defensór ne’e fiar katak durante loron 30 nia laran, ministra Adaljiza hamutuk ho MP bele responde petisaun inisiál autór nian.
Bainhira parte kontráriu ka reo la responde petisaun inisiál autór nian iha loron 30 nia laran, ida ne’e sira nia problema no tuir Kódigu Prosesu Sivíl katak, sira sei lakon prosesu ne’e, tanba sira konsidera konfesa faktu sira ne’ebé mak autór elabora iha nia petisaun inisiál, no Tribunál sei konsidera katak, buat ida ne’ebé mak autór Luciano hakerek iha nia petisaun inisiál ne’e, loos hotu no Tribunál sei deside saida mak autór husu bá parte kontráriu.
“Ne’e, lei mak dehan. Ne’ebé, ha’u fiar katak, parte kontráriu bele responde. Sé karik sira responde, depois to’o iha julgamentu mak ita haree. Tanba iha artigu 510 hosi Kódigu Prosesu Penál dehan katak, sé mak ezije nia direitu ruma iha Tribunál, tenke aprezenta prova. Ne’ebé, ha’u fiar katak, di’ak liu, hosi parte kontráriu responde, para to’o tempu ida, to’o iha faze julgamentu ne’e, publiku bele hatene katak, sé maka sala iha prosesu ida ne’e,” Quintas esplika.
Sitasaun hosi TDD ne’e, iha kontestu Kódigu Sívil, Luciano Timor Maubere nia kualidade hanesan autór no parte kontráriu, tanba prosesu ne’e hatama kontra Estadu.
Entaun, tuir Kódigu Prosesu Sivíl Ministériu Públiku mak sei reprezenta Estadu, inklui Ministra Adaljiza.
Defensór Quintas fiar katak, bainhira prosesu ne’e to’o iha julgamentu, MNEK Adaljiza mós sei la sees hosi nia responsábilidade, tanba MP sei husu bá nia atu nia mós tenke esklarese aktu sira saida mak nia halo, hodi fó prejuizu bá ema seluk, liu-liu bá autór.
“Entaun, ha’u fiar katak kuandu julgamentu ne’e la’o iha Tribunál, MP sei husu bá Ministra, atu esklarese kona-bá nia aktu ne’e iha públiku,” Defensór Sérgio Quintas, hateten.
MNEK Adaljiza Rejeita Komentáriu
Hatán bá keixa ne’ebé hatama hosi eis konsuladu jerál TL nian iha Sidney Australia bá TDD ne’e, Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Adaljiza Magno rejeita ka lakohi fó ninia komentáriu, tanba prosesu ne’e la’o ona iha Tribunál.
“Ha’u la halo komentáriu bá buat ne’e. Ne’e ka! Ha’u la halo komentáriu,” Adaljiza Magno, hateten hafoin partisipa iha retiru kona-bá OJE 2023 iha Ministériu Finansas (MF), Ai-tarak Laran, Díli (28/10/2022).
La’ós ne’e de’it, hatán kona-bá karik simu ona Notifikasaun ka Sitasaun ruma hosi TDD ligadu ho keixa hosi Timor Maubere, MNEK Adaljiza Magno nafatin lakohi fó nia komentáriu.
“Ha’u labele koalia buat ne’e. Ha’u dehan ona, ha’u lakohi halo komentáriu. Deskulpa!,” Adaljiza Magno, rezeita.
Eis Konsul Jerál Timor-Leste bá Estadu Nova Gales do Súl, Sidney-Australia, Luciano Valentim da Conceição “Timor Maubere”, akompaña hosi Defensór Públiku Sergio Quintas, Tersa (04/10/2022), haleu tuku 09:00 dadeer Otl, hatama keixa bá Tribunál Distritál Díli (TDD) kontra Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Adazija dos Reis Magno, tanba iha tinan 2021 la transfere osan iha konta bankária Estadu nian bá TL nia konsul jerál iha Austrália.
Timor Maubere hateten, razaun nia hatama keixa ne’e, relasiona ho akontesimentu ne’ebé ligadu no deklarasaun hosi Ministra Adaljiza dos Reis Magno, iha fulan-Marsu 2021 bainhira osan operasionalidade ne’ebé durante fulan-lima la halo transferénsia hosi Díli bá iha Sidney-Austrália.
Jornalista: Rogério Pereira Cárceres
You may like
Justisa & Krime
Estradisaun Fujitvu Kalumban Mali Depende Desizaun PGR
Published
1 day agoon
13/02/2026
Hatutan.com, (13 Fevereiru 2026), Díli– Atu halo estradisaun bá Kalumban Mali nu’udár fujitvu husi Prokuradoria Timor Osidentál ka Nusa Tenggara Timur (NTT)-Indonézia, depende bá desizaun bá Prokuradoria Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés) ka Ministériu Públiku, tanba Kulumban Mali alias Leonardo Benigno Tilman, halai husi justisa hodi mai haksumik tinan barak ona iha Timor-Leste no dezde tinan 2023 hetan ona nasionalidade Timorense.
Justisa & Krime
Suspeitu Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál iha Hera Aumenta Ba Na’in-Haat
Published
4 days agoon
10/02/2026
Hatutan.com, (10 Fevereiru 2026), Díli-Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Díli kontinua hakle’an investigasaun ba kazu violasaun no koasaun seksuál ne’ebé akontese iha Hera iha loron 28 fulan-Dezembru tinan 2025.
Justisa & Krime
PDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun
Published
5 days agoon
09/02/2026
Hatutan.com, (09 Fevereiru 2026), Díli- Provedór Direitu Umanu no Justisa (PDHJ), Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, Segunda (09/02/2026), informa PDHJ submete ona karta ba Ministériu Interiór husu anula no suspende prosesu rekrutamentu kadetas Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hodi hein prosesu investigasaun relasiona ho diskriminasaun sira ne’ebé akontese iha prosesu rekrutamentu nian laran.

Prezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL

Estradisaun Fujitvu Kalumban Mali Depende Desizaun PGR

Polísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu

Índise Korrupsaun Timor-Leste iha Klasifikasaun 73, FONGTIL Konsidera Prevensaun Korrupsaun Seidauk La’o Di’ak

Governu Rekoñese Irregularidade iha Rekrutamentu Kadete PNTL

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Nasionál1 week agoHahalok Ofisiál Mídia SEKOMS Bele Fó Impaktu Ba Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste
Nasionál1 week agoImpede Jornalista Hatutan.com, Conselho de Imprensa Konsidera Ofisiál Mídia SEKOMS Komete Violasaun Grave Ba Konstutisaun RDTL
Nasionál1 week agoDeskonfia, Familiarizmu iha Rekrutamentu Kadetes Foun PNTL
Justisa & Krime1 week agoKandidatu Ajente PNTL Na’in-50 Submete Keixa Ba PDHJ
Justisa & Krime1 week agoPNTL Kaptura Suspeitu JG ho UF Ba Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál
Justisa & Krime5 days agoPDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun
Defeza & Seguransa4 days agoFM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL
Nasionál1 week agoRekrutamentu Kadetes PNTL Diskriminativu, Ministériu Interiór ho Komandu PNTL Dezobediénsia Ba Desizaun Tribunál







