Defeza & Seguransa
Militár Sira Tenke iha Koñesimentu Kona-bá Krime Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu
Published
3 years agoon

Hatutan.com, (15 Dezembru 2022), Díli-Xefe Estadu Maiór FALINTIL Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Comodoro Donanciano Costa Gomes Pedro “Klamar Fuik” hateten, militár sira hotu presiza iha koñesimentu kona-bá krime Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu.

Palestra nasionál hosi Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL-Sigla Portugés), liuhosi Unidade Informasaun Finanseira (UIF) ho tema “Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu” iha auditóriu Kuartél Jenerál F-FDTL, Fatuhada, Díli, Kinta (15/12/2022).
Comodoro Donanciano Costa Gomes Pedro “Klamar Fuik” hateten bainhira partisipa iha palestra nasionál ida hosi Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL-Sigla Portugés), liuhosi Unidade Informasaun Finanseira (UIF) ho tema “Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu” iha auditóriu Kuartél Jenerál F-FDTL, Fatuhada, Díli, Kinta (15/12/2022).
Lee Mós : UIF Sosializa Lei Anti Brankamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu
Pedro “Klamar Fuik’ esplika, objetivu loloos hosi diseminasaun informasaun ne’e, atu bele informa bá militár sira, kona-bá mekanizmu, sistema jurídika sira, nune’e mós sistema sira bá kontrolu nian, ne’ebé mak eziste iha Timor-Leste, liu-liu iha banku sentrál, espesífikamente UIF, ne’ebé maka ko’alia kona-bá tema prinsipál ida, Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu.
“Iha sesaun informasaun ne’ebé maka UIF atu partilla ho F-FDTL, importante tebetebes, tanba F-FDTL para alende hanesan militares, sira mós sidadaun, no para atu bele evita kualkér partisipasaun ou envolvimentu diretu ou indiretu hosi sira nian, sira tenke hatene saida mak di’ak no saida mak ladi’ak, liu-liu kona-bá tema ne’ebé maka ita ko’alia, Brankeamentu de Kapitál, no Finansiamentu de Terrorizmu,” Xefe Estadu Maiór F-FDTL, Comodoro Donanciano Costa Gomes Pedro “Klamar Fuik”, hateten bá jornalista sira iha Kuartel Jenerál Fatuhada, Dili, kinta (15/12/2022).
Xefe Estadu Maiór F-FDTL ne’e, konsidera matéria ne’ebé mak fahe hosi UIF ne’e importante tebetebes bá iha sidadaun hothotu, bá servidór sira estadu nian hothotu, membru F-FDTL, PNTL, no ema hothotu tenke hatene, tanba estadu tenke iha kredibilidade ida atu oinsá mak bele kontrola didi’ak orsamentu, finansiamentu ne’ebé mak sirkula iha rai-laran.
“Hanesan ita-boot sira hatene, ita-nia rain foin mak hahú, tendénsia ida ne’ebé maka mai hosi rai-li’ur ne’e, barak. Balu bele lori osan moos, balu bele lori osan ne’ebé mak la-moos, no mós kuandu sira mai, sira bele uza fila-fali ita nia ema, para hodi bele alkansa objetivu ne’ebé mak sira hakarak,” Comodoro Donanciano Costa Gomes Pedro “Klamar Fuik”, hateten.
Iha fatin hanesan, diretora ezekutiva Unidade Informasaun Finanseira (UIF) iha Banku Sentrál Timor-Leste, Maria José Sarmento, hateten, programa sensibilizasaun ka diseminasaun ida-ne’e, nu’udár programa planu asaun annual, unidade informasaun finanseira nian.
Atividade ida-ne’e, UIF hahú tiha ona iha tinan hirak liubá, no kada tinan sempre iha programa divulgasaun, informasaun, bá Anti Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu, liu-liu kona-bá regra jerál sira ne’ebé mak en-vigór iha Timor-Lesete.
UIF kontinua habelar programa ida-ne’e bá iha Ofisiál F-FDTL sira, tanba kna’ar boot ne’ebé mak instituisaun ida ne’e hala’o mak, sai lutu bá nasaun, garante seguransa, no mós nu’udár rekursu ida ikus liu, uainhira iha ameasa ka kontaktu ruma hosi parte externa nian bá soberania Timor-Leste.
“UIF haree iha nesesidade ka importante tebes bá membru ofisiál F-FDTL, atu bele iha mós koñesimentu báziku, kona-bá rekizitu jerál sira ne’ebé mak ein-vigór, no mós nu’udár, para alende hanesan forsa defeza, no mós hanesan sidadaun, tenke hatene rekizitu jerál sira ne’e, hanesan devér jerál bá sidadaun hothotu nian,” Maria José Sarmento, hateten.
Identifika Ona Krime Balu Mosu
Iha okaziaun ne’e, diretora ezekutiva UIF, Maria José Sarmento, informa katak, durante ne’e sira konsege deteta ka identifika ona mós krime balu mak akontese, liu-liu atividade ilísitu sira ne’ebé mak bele sai hanesan orijen bá iha brankeamentu kapitál.
“IUIF deteta duni ezisténsia atividade ilísita, liu-liu brankeamentu kapitál ka krime sira ne’ebé mak fó orijen bá brankeamentu kapitál. Ha’u fó ezemplu, krime sira hanesan korrupsaun, fraude fiskál, tráfiku umanus, tráfiku droga, ita hasees aan hosi atu selu impostu, ida-ne’e mós konstitui krime ida, ida-ne’e nia fó orijen bá brankeamentu kapitál. Ami nia prosesu análize sira, identifika duni ezisténsia krime orijen sira ho krime brankeamentu kapitál,” diretora Maria José Sarmento informa.
Nia hateten, la’ós UIF mak atu determina ida-ne’e sai hanesan evidénsia, tanba sira fornese de’it informasaun inisiál ida bá iha autoridade judisiáriu, liu-liu bá iha Ministériu Públiku ka Prokuradoria Jerál Repúblika, atu fasilita sira-nia prosesu, só sira maka deside loke investigasaun bá informasaun inisiál ne’ebé mak UIF submete bá sira.
“Sé ida ne’e maka sira rekolla evidénsia, deskobre duni katak, atividade sira ne’e, hanesan krime bá Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu, ida ne’e, kabe ona bá kompeténsia autoridade judisiál nia investigasaun, no mós Tribunál, atu deside bazeia bá evidénsia sira ne’ebé mak hetan,” diretora Maria José Sarmento esplika.
Unidade Informasaun Finanseira, unidade ne’ebé mak estabelese liuhosi Lei Anti Brankeamentu Kapitál, númeru 17/2011, ne’ebé mak kria no hatuur UIF iha BCTL nia laran.
Jestaun operasionál UIF nian, liu-liu intermu atu halo desizaun ruma kona-bá komunikasaun atu halo análize bá autoridade judisiária sira, ne’e tipu jestaun ida ne’ebé mak independente no desizaun sira autónomu.
“Durante ami nia kna’ar, kontribui hamriik ofisiálmente entre funsaun, dezde setembru 2014, no ami kna’ar prinsipál hodi simu relatóriu informasaun, suspeita hosi baze informasaun finanseira sira, ami halo análize bá informasaun finanseira ida ne’e, no mós ami komunika nia rezultadu autoridade judisiária,” Maria José Sarmento esplika.
Jornalista: Rogério Pereira Cárceres
You may like
Defeza & Seguransa
Governu Suspende Tempráriu Rekrutamentu Ajente PNTL 2025
Published
6 days agoon
11/02/2026
Hatutan.com, (11 Fevereiru 2026), Díli-Reuniaun Konsellu Ministru (KM), Kuarta (11/02/2026), iha Palásiu Governu, deside suspende rekrutamentu ajente Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) foun ba tinan 2025 tanba deskonfia iha pratika favoritizmu no familiarizmu iha prosesu selesaun.
Defeza & Seguransa
FM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL
Published
1 week agoon
10/02/2026
Hatutan.com, (10 Fevereiru 2026), Díli-Polémika iha rekrutamentu kadete Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ne’ebé deskonfia hamosu pratika favoritizmu no familiarizmu, lori Fundasaun Mahein to’o iha konkluzaun ida katak Ministru Interiór (MI), Francisco da Costa Gusterres, laiha kapasidade atu organiza no foti desizaun. Nune’e, tenke lori fali to’o Konsellu Ministru mak tenke foti desizaun.
Defeza & Seguransa
Membru PNTL Na’in-tolu Kanek iha Ainaro, Na’in-ida Kilat-Musan Sei iha Ulun
Published
1 month agoon
06/01/2026
Hatutan.com, (06 Janeiru 2026), Díli-Kazu membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) na’in-tolu ne’ebé sofre kanek tanba hetan tiru husi arma branka iha Munisípiu Ainaro, foin lalais ne’e, na’in-ida sei kontinua halo operasuan faze segundu tanba kilat-musan husi kilat-anin sei iha nia ulun laran.

PNTL Detein Suspeita HRA Sona Nia Laen

PNTL Sei Atua Minoridade Utiliza Motór Elétriku

Prezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL

Estradisaun Fujitvu Kalumban Mali Depende Desizaun PGR

Polísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Justisa & Krime1 week agoPDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun
Defeza & Seguransa1 week agoFM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL
Nasionál1 week agoArmazén Sentrál INFPM Rejista Total Reajente Atinje 88%
Nasionál1 week agoKandidatu Ajente PNTL Sei Koordena ho Universitáriu Sira Organiza Manifestasaun
Desportu1 week agoEzekutivu FFTL 2026-2030 Kompromete Konsentra Servisu iha Atividade Juvinil no Dezenvolvimentu Infraestrutura
Nasionál5 days agoGovernu Rekoñese Irregularidade iha Rekrutamentu Kadete PNTL
Justisa & Krime1 week agoSuspeitu Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál iha Hera Aumenta Ba Na’in-Haat
Dili5 days agoPolísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu







