Connect with us

Edukasaun

Japaun Apoia US$72,922 Hodi Harii Edifísiu EBC 3 Maubara

Published

on

Hatutan.com, (16 Fevereiru 2024), Díli-Governu Japaun liuhosi nia embaixada iha Timor-Leste apoia fundu asisténsia ho montante US$72.922 hodi harii edifísiu Eskola EBC 3 Maubara iha Suku Vaviquinia, Postu Administrativu Maubara, Munisipiu Liquiça.

Lee Mós: Japaun-TL Hametin Relasaun Bilaterál Atu Hatán bá Dezafiu Rejionál no Internasionál

Embaixadór Japaun mai Timor-Leste, Kimura Tetsuya, selebra kontratu ho NGO HADER hodi halo kontrusaun bá EBC 3 Maubara. Foto/Tome da Silva

Fundu asisténsia ne’e Governu Japaun fó liuhosi Projetu Komunitária no Seguransa Umana ka Grassroots Human Security Project (GGP).

Programa GGP ho objetivu atu atinje dezenvolvimentu sósiu-ekonómiku bazeadu bá konseitu seguransa umanitária hodi hasa’e moris di’ak populasaun nian iha nível área remota ne’ebé durante ne’e implementa ona projetu hamutuk 138 iha territóriu Timor-Leste.

Advertisement

Bá dala-ida ne’e, projetu konstrusaun edifísiu eskola EBC Maubara implementa hosi NGO HADER ne’ebé eskollidu ona no kontratu bá nia implementasaun  asina ofisial, Sesta (16/02/2024).

Embaixadór Japaun mai Timor-Leste, Kimura Tetsuya, hateten  ónra ida bá nia hodi realiza seremónia asinatura kontratu bá projetu foun GGP bá konstrusaun edifísiu eskola EBC Maubara.

Embaixadór Kimuza Tetsuya, dehan hanesan saida mak nia koalia ona iha fatin seluk no okaziaun barak, katak, nia iha ligasaun ho Timor-Leste, hahú kedas iha 2000 liubá. Hela iha Díli, tinan 20 liubá, servisu iha eskritóriu ne’ebé reprezenta Japaun iha momentu ne’ebá.

Japaun apoia ona dezenvolvimentu infra-estrutura no kapasitasaun rekursu umanu Timor-Leste, liu ona tinan  20 molok no depois  restaurasaun independénsia RDTL iha 20 fulan-Maiu 2002.

“Ami apoia ona projetu eskala ki’ik hamutuk 138 iha Timor-Leste hodi solusiona nesesidade bázika umana iha Timor-Leste laran tomak ne’ebé fó benefísiu direta bá komunidade sira,” Embaixadór Kimuza Tetsuya, hateten iha nia diskursu.

Advertisement

Programa ida ne’e, Governu Japaun hanaran GGP, Asisténsia Finansiamentu Projetu Komunitária no Seguransa Umana. Finanseiramente, sira apoia konstrusaun edifísiu eskola, postu saúde, sistema abastesimentu bee-moos iha kada munisipiu sira.

Dau-daun ne’e Japónes na’in-21 servisu iha Timor-Leste iha programa voluntáriu bá kooperasaun exterior Japaun nian (JOCV), na’in-13 servisu hanesan mestre no asistente manorin, sira hanoin iha eskola primária, pre-sekundária no sekundária no universidade.

Voluntáriu hirak ne’e kontribui bá kualidade edukasaun hodi utiliza sira-nian abilidade espesiál iha eduksaun fíziku, saúde, no matemátika.

Iha biban ne’e, Prezidente Autóridade Munisipiu Liquiça, Paulino Ribeiro, lori povu Liquiça nia naran, liu-liu povu Maubara hato’o sira-nian agradesimentu kle’an bá embaixadór Kimura Tetsuya, no povu Japaun  tanba bele suporta Timor-Leste iha setór edukasaun, liu-liu atu harii eskola bá ensinu báziku iha Maubara.

“Ami hanesan Governu lokál apoiu 100% hosi inisiativa ne’ebé mak mai hosi sosiedade sívil, liu-liu bá iha NGO lokál sira hotu ne’ebé mak hakarak dezenvolve ita-nian rain,”  nia hateten.

Advertisement

PAM Liquiça  ne’e dehan, Governu iha limitasaun orsamentu, maibé sosiedade sívil, tenke buka hamutuk ho sira, hadi’a Timor, tanba atu dezenvolve rai ida ne’e, la’ós Governu lokál no sentrál mesak, mas sosiedade sívil sira mós ninia papál importanta iha prosesu konstrusaun estadu.

Problema atuál ne’ebé eskola EBC 3 Maubara enfrenta maka, kondisaun gráve tebtebes, tanba maioria harii hosi Governu Indonézia, hodi fó amesa bá estudante no professór sira-nia vida iha tempu hala’o hela atividade aprendizájen.

Totál sala bá hanorin ni’an hamutuk 16, sala 12 uza bá aula aprendizájen, sala 2 uza bá armájen, sala 1 uza bá bibliotéka, no sala 1 uza bá professór sira.

Totál professór permanente 19, kompostu hosi feto na’in-3, mane 16. Totál estudante periódu anu-letivu 2023 iha na’in-522, feto 266 no mane 258.

Iha periódu anu-letivu 2024, totál estudante 480 kompostu hosi feto 234 no mane 246. Kada aula aprendiájen bele akumula estudante na’in-50 to’o 60.

Advertisement

Fundu ne’ebé apoia ona hosi Governu Japaun liuhosi nia embaixada iha Timor-Leste, sei konstrui eskola foun rua, no sala aula 3. Tempu konstrusaun bá edifísiu eskola ne’e, durante fulan-12, hahú hosi loron 16 fulan-Fevereiru 2024 to’o kontratu remata.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending