Nasionál
Index Liberdade Imprensa iha TL husi Top 10 Tun bá 20, AJTL Konsidera Liberdade Imprensa iha TL Ameasadu
Published
2 years agoon

Hatutan.com, (04 Maiu 2024), Díli–Buat ne’ebé sai orgullu nasionál Timor-Leste nian iha 2023 mak bainhira RSF (Reporter Without Border) ofisialmente anunsia katak Timor-Leste tama iha ranking index liberdade imprensa TOP 10. Ida-ne’e sai orgullu nasionál ida bá povu Timor tomak, liuliu komunidade mídia no jornalista Timoroan tanba Timor-Leste nu’udár país foun ida, maibé kolokadu nu’udár país ne’ebé tama iha ranking index liberdade imprensa TOP 10 hamutuk ho nasaun boot 180 sira iha mundu.
Lee Mós: Prezidente Repúblika La Konkorda SEKOMS Intervein Redasaun RTTL,E.P

Estrutura AJTL hala’o Konferensia Imprensa husu MAPKOMS dada hikas keixa Dununcia Caluniosa kontra Xefe Redasaun Hatutan.com Francisco Belo Simões da Costa, Fatuhada, Kinta (02/06/2022). Foto/Dok
RSF tau Timor-Leste nia index liberdade imprensa iha TOP 10 ne’e bazeia rekizitu ne’ebé organizasaun internasionál ne’e estabelese hanesan, lejislasaun di’ak, laiha kriminalizasaun bá difamasaun no laiha jornalista Timoroan ida mak tama prizaun ka mate tanba nia atividade jornalizmu.
Rekizitu seluk mak RSF rasik estabelese. Maibé, faktu dadauk ne’e hatudu katak pozisaun TOP 10 ne’ebé Timor-Leste hetan iha tinan kotuk (2023) muda ona tanba RSF determina fali ranking index Timor-Leste nian iha 2024 tuun kedas bá iha pozisaun 20.
“Ita nia ranking index hakiduk dala-10. Realidade ida-ne’e mai Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e (AJTL) no jornalista sira nu’udár deteriorasaun (kemunduran) ida tanba esforsu hotu-hutu liuhusi advokasia ne’ebé durante ne’e AJTL halo ho nia parseiru sira hodi luta no kontinua promove liberdade imprensa no liberdade espresaun la konsege manatein Timor-Leste ninia ranking index TOP 10 ne’e,” Hatutan.com sita komunikadu imprensa hosi AJTL, Sábadu (04/05/2024).
Tuir AJTL, Timor-Leste nia ranking ne’e tuun kauza husi notifikasaun sira husi instituisaun judisál sira hasoru jornalista sira liga publikasaun notísia ka produtu Jornalístika, impedimentu bá jornalista nia serbisu iha espasu públiku sira, lider polítiku sira balu fó presaun bá jornalista sira, intervensaun polítika husi governante balu iha sala redasaun mídia públiku sira nian, esbosu lei sibernétika (cyber crime law) no politizasaun bá estrutura mídia publiku sira iha país ida-ne’e.
Buat hirak ne’e hotu, tuir AJTL kontribui bá degradasaun ranking index Timor-Leste nian husi TOP 10 ba TOP 20. Situasaun jornalista sira iha era digital hahú hatudu katak ameasa no intimidasaun.
Iha jornalista nain rua iha tinan ne’e mak hatudu sira nia preokupasaun mak Desy Reis husi radio Liberdade, bainhira halo kobertura iha Merkadu Becora, iha tempu SEATOU ho ekipa halo eviksaun. Tuir video ne’ebe AJTL rekolla, ekipa seguransa hirus no hakilar Desy no duni sai husi fatin. Alende ne’e, jornalista husi Jornal Independent Cristina, hetan hirus husi Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão bainhira husu perguntas konaba Komisaun Anti Korupsaun iha Palásiu Prezidensial. Ida-ne’e hamosu preokupasaun bá AJTL tanba tuir AJTL nia perspetiva jornalista feto sira sei vulneravel liutan hasoru ema sira nebe poder iha tanba relasiona ho kultura ne’ebe sempre iha forsa boot liu husi mane sira.
Situasaun hirak ne’e bele sai ameasaba index liberdade imprensa iha Timor-Leste, no hatauk jornalista sira atu hanoin kritiku liu tan.
Kazu seluk Sekretariu Estadu Komuniksaun Sosial (SEKOMS) halo intervensaun iha sala redasaun mídia estatal RTTL,E.P mós sai sinal ida bá situasaun liberdade imprensa iha Timor-Leste sei ameasadu no bele kontinua hatun index rangking iha global ka mundu.
Atu garante no asegura ranking index liberdade imprensa Timor-Leste nian fila fali ba pozisaun TOP 10 ou liu ida-ne’e, AJTL konsidera parte hotu-hotu, hanesan asosiasaun jornalista sira, Conselho de Imprensa no entidade relevante sira seluk nia komprimisu no kontribuisaun hodi tau iha asaun real la’ós liuhusi komentáriu mamuk hodi kontinua luta no promove liberdade imprensa atu asegura rejime polítika demokrasia iha país ida-ne’e.
Bazeia bá realidade no situasaun liberdade imprensa dadauk ne’e, AJTL husu bá;
- Conselho de Imprensa atu kontinua halo advokasia liuhusi sosializasaun bá Lei Komunikasaun Sosiál ba entidade sira Estadu nian hanesan, Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), PCIC no entidade relevante sira seluk atu sira komprende papél mídia iha país demokátiku ida-ne’e.
- Conselho de Imprensa atu halo akordu kooperasaun ida ho PNTL no Ministériu Públiku atu labele lori kazu sira ne’ebé iha ligasaun ho publikasaun notísia diretamente ba prosesu legál, maibé liuhusi mekanizmu sira ne’ebé hatuur ona iha Lei Komunikasaun Sosiá
- Governante sira, liulius SECOMS atu labele halo intervensaun polítika bá iha sala redasaun (news room) mídia públiku sira , RTTL,E.P ho TATOLI,I.P hodi garante no asegura públiku nia direitu atu asesu informasaun loos no kredivel bazeia faktu no sirkumtánsia ne’ebé
- Instituisaun Estadu nian hotu-hotu atu fó liberdade ba mídia no jornalista sira atu asesu bá informasaun kona-ba serbisu públiku nian, liuliu Hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV), sentru saúde sira no instituisaun hotu-hotu ne’ebé hala’o serbisu públiku nian.
- Husu bá jornalista hotu-hotu ne’ebé hamahan an iha AJTL atu kontinue kumpri Kódigu Étika Jornalístika no prinsípiu sira jornalizmu nian bainhira hala’o knaar jornalizmu nian. Ho ida-ne’e, AJTL sei hamutuk nafatin ho nia membru sira atu kontinua halo advokasia hodi asegura no promove liberdade imprensa no liberdade espresaun iha Timor-Leste tanba liberdade imprensa mak sei hametin demokrasia iha país ida-ne’e, bainhira laiha liberdade imprensa sei laiha demokrasia.
Jornalista: Rogério Pereira Cárceres
You may like
Nasionál
Rekrutamentu Kadetes PNTL Diskriminativu, Ministériu Interiór ho Komandu PNTL Dezobediénsia Ba Desizaun Tribunál
Published
2 days agoon
06/02/2026
Hatutan.com, (06 Fevereiru 2026), Díli– Forum Organizasaun Noun Governamentál Timor-Leste (FONGTIL) konsidera Ministériu Interiór ho Komandu Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) dezobediénsia ba desizaun Tribunál Rekursu ne’ébe dekreta ona inkonstitusionalidade no ilegalidade iha norma iha diploma ministeriálba regulamentu konkursu públiku iha vaga PNTL tinan 2025.
Nasionál
Deskonfia, Familiarizmu iha Rekrutamentu Kadetes Foun PNTL
Published
3 days agoon
05/02/2026
Hatutan.com, (05 Fevereiru 2026),Díli—Deskonfia, rekrutamentu kadetes foun bá Polílisia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ne’ebé tama ona ba faze teste médiku nakonu ho prátika familiarizmu no nepotizmu.
Nasionál
Hahalok Ofisiál Mídia SEKOMS Bele Fó Impaktu Ba Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste
Published
3 days agoon
05/02/2026
Hatutan,com, (05 Fevereiru 2026), Díli– Membru Parlamentu Nasionál husi Bankada CNRT, Cedelizia Faria dos Santos, konsidera hahalok atitude ofisiál mídia Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Tito Livio ne’ebé impede jornalista Hatutan.com halo kobertuta iha resintu Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P) ne’ebé nu’udár mós espasu públiku bele fó impaktu ba índise liberdade imprensa iha Timor-Leste iha nivel global no rejionál.

Rekrutamentu Kadetes PNTL Diskriminativu, Ministériu Interiór ho Komandu PNTL Dezobediénsia Ba Desizaun Tribunál

Komisaun B Sei Buka Faktu Diskriminasaun iha Rekrutamentu Kadetas Foun PNTL

PNTL Kaptura Suspeitu JG ho UF Ba Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál

Kandidatu Ajente PNTL Na’in-50 Submete Keixa Ba PDHJ

Deskonfia, Familiarizmu iha Rekrutamentu Kadetes Foun PNTL

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Dili5 days agoOfisiál Mídia SEKOMS Impede Jornalista Hatutan.com Halo Kobertura iha RTTL,E.P
Justisa & Krime4 days agoTribunál Rekursu Deside Estadu Selu Kompensasaun bá Gil da Costa “Puto Naldo Rei”, Antigu Prezidente RTTL,E.P
Nasionál1 week agoPM Xanana Aprésia Hatutan.com Kestiona Liberdade Imprensa iha SEKOMS Nia Oin
Saúde1 week agoIha HNGV, Família Kous De’it Pasiente Moras Dengue Tuur iha Kadeira Hodi Baixa no Hetan Tratamentu
Dili6 days agoAsidente Tráfiku iha Área Eskola UNAMET, Joven Na’in-rua Lakon Vida
Saúde1 week agoPrezidente Ramos-Horta Dehan Imposivél Evita Kazu Moras Dengue iha Timor-Leste
Saúde1 week agoMS Élia dos Reis Amaral Husu Komunidade Labele Soe Lixu Arbiru
Polítika6 days agoKomisaun A Preokupa Servisu Asesór iha Ministériu Sira








