Hatutan.com, (10 Juñu 2024), Díli- Autoridade Protesaun Sivíl (APC-sigla portugés), liuhosi Gabinete Relasaun Esterna, fó-sai dadus hahú husi loron 02 to’o loron 10 fulan-Juñu 2024, katak abitant na’in-ida mate ka lakon vida no uma komunidade nian hamutuk 313 hetan estragu tanba dezastre naturál ne’ebé mosu iha territóriu nasionál.
Lee Mós: Dezastre Naturál Hamate Ema Ida no Estraga Uma Hitu

Ahi han abitante ida nia uma. Foto/APC
APC atualiza informasaun ne’e bazeia ba monitorizasaun ne’ebé APC halo liuhusi previzaun husi Meteorolojia (WMO, BOM. BMKG no DNMG-TL) no monitoriza ba Earthquake ka rai nakdoko liu husi GTS, Website, Email, SMS no Regional Tsunami Service Provider (RTSP) Indonesia, Australia no India.
CNOPPC-APC Servisu hamutuk ho Diresaun Nacional Metcorologia no Geofisica (DNMG)-MTC, bazeia ba Análize modelu meteorologisku halo previzaun tempu ba semana ida ne’e hahú husi loron 03 too loron 10 fulan-Juñu 2024.
Kondisaun tempu iha semana kotuk nia laran atmosfera kuaze instavelka maioria kalohan taka kuaze iha territóriu nasionál hodi hamosu udan ho intensidade husi (Moderadu-Forte) liuliu iha kosta Sul no rejiaun Foho hanesan munisípiu sira iha Covalima, Viguegue, Lautem, Manufahi, Ainaro, Manatuto.
Kondisaun Anin huu ho velosidade normal iha rejiaun foho no anin huu ho velosidade Moderadu-Forte iha rejiaun Kosteiras liuliu Manatuto, Lautem, Viqueque, Covalima, Liquiça, Atauro inklui RAEOA.
Kondisaun Laloran Kosta Norte nia aas varia husi 0.5 -1.0 metru (Kategoria Normal), no iha Kosta Sul nia a’as varia husi 1.3 – 2.0 metru (Kategoria Moderadu).
Portavós APC, João da Sousa Filipe hateten dezastre ne’ebé mak akotontese iha Timor-Leste laran tomak komandu APC servis hamutuk ho CVTL no Prezidente Autoridade Munisípiu sira inklui autoridade lokal responde ona apoiu emerjénsia ba vítima sira hotu.
“APC husu nafatin ba komunidade sira atu hadook an hosi fatin ne’ebé mak risku liuliu ba sira ne’ebé mak iha mota ninin, foho lolon no tenke ses hosi fatin ne’ebé mak risku sira,” João da Sousa Filipe ba jornalista sira iha edifísiu APC, Caicoli Díli, Segunda (10/6/2024).
Atualizasaun Dadus Kompletu

APC evakdua vitíma inundasaun iha Munisípiu Covalima bá fatin seguru. Foto/APC
Relasiona ho Dezastre Naturál ne’ebé halakon ema nia vida no estraga komunidade nia uma 313, APC atualiza informasaun ba dezastre naturál semana ida hahú hosi loron 02 too 9 Juñu 2024 nian ne’ebé akontese iha Timor-Leste.
Dadus ne’ebé mak identifika to’o ohin loron sentru nasional APC rejistu uma kain hamutuk 313 no ema ida lakon vida, enkuantu total ema afetadu husi Dezastre Naturál iha teritóriu laran tomak hamutuk 712.
Iha loron 02 Juñu 2024, iha Munisípiu Aileu, Postu Administrativu Remexio, Suku Tulatagueo, Aldeia Sama leten, akontese anin sobu komunidade nia uma ida (1).
Iha loron 02 fulan-Juñu 2024, iha Munisípiu Ainaro, Postu Administrativu Ainaro, Suku Soru Kraik, Aldeia Sama Riamori, akontese rai halai estraga komunidade nia uma ida (1).
Loron hanesan, Iha Postu Administrativu hatu-udo, Suku Foho Ailiku, Aldeia Raimerlau, akontese inundasaun estraga komunidade nia uma ida (1).
Iha loron, 05 fulan-Juñu 2024, akontese anin sobu komunidade nia uma ida (1) iha Munisípiu Liquiça , Postu Bazartete, Suku Metagou, Aldeia Galema.
Iha loron hanesan, iha Postu Administrativu Bazartete, vítima ida lakon vida kauza husi mout iha tasi. Vítima ne’e hosi Munisípiu Bobonaro, Postu Administrativu Atabae, ho nia kolega na’in-rua husi Munisípiu Baucau tula ai-kameli diresaun Baucau ba Indonesia to’o iha Aldeia Vaupu, Suku Vatuboro, Postu Administrativu Maubara, Munisípiu Liquiça bainhira laloran ka tasi boot halo bero mout no rezulta vítima ida mate no na’in rua seluk konsege salva an.
Iha loron 09 fulan-Juñu 2024, iha Munisípiu Dili, Postu Administrativu Vera Cruz, Suku Mascarinhas, Aldeia 03, Akontese Ahi han Armazén Asian Matress and Furniture unipesosal LDA.
Iha Loron 05 fulan-Juñu 2024, iha Munisípiu Baucau, Postu Baguia, Suku Alaba Kraik, Aldeia Neo Olidae, akontese ahi han komunidade nia uma ida (1).
Iha loron 31 fulan-Maiu, iha Munisípiu Bobonaro, Postu Bobonaro, Suku Maliubu, Aldeia Maliubu, akontese Anin sobu komunidade nia uma ida (1).
Iha loron 07 fulan-Juñu 2024, iha Munisípiu Covalima, Postu Administrativu Suai Vila, Suku Suai Loro, Aldeia Mane iku, Akontese inundasaun estraga komunidade nia uma 112.
Loron hanesan, iha Suku Suai Loro, Aldeia Loro, Akontese inundasaun estraga komunidade nia uma 110. Iha Suku Suai Loro, Aldei La’o, inundasaun estraga komunidade nia uma 16. Iha Suku Veko, Aldeia Maucola, Inundasaun estraga komunidade nia uma 30. Iha Suku Veko, Aldeia Halik, Inundasaun estraga komunidade nia uma tolu (3).
Iha loron 01 Fulan-Juñu 2024, iha Munisípiu Manufahi, Postu Administrativu Same, Suku Betano, Aldeia Loro, akontese inundasaun estraga komunidade nia uma 10. Iha suku Betano parte Aldeia Selihasan, Inundasaun estraga komunidade nia uma 10. Aldeia Bemetan, inundasaun estraga komunidade nia uma tolu (3).
Iha Postu Administrativu Alas, Suku Mahaguida, Aldeia Beremak, Inundasaun estraga komunidade nia uma tolu (3). Aldeia Tahu bein, inundasaun estraga komunidade nia uma ida (1). Iha Suku Taituda, Aldeia Kakeu Laletek, inundasaun estraga komunidade nia uma tolu (3) no iha Suku Uma Berloik, Aldeia Uma-ferik, akontese ahi han komunidade nia uma ida (1).
Iha loron 02 fulan-Juñu 2024, iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (RAEOA), sub-Rejiaun Pante Makasar, suku Cunha, Aldeia Noeninan, akontese anin sobu komunidade nia uma ida (1). Iha Suku Cunha, Aldeia Nafaso, akontese anin sobu komunidade nia uma ida (1).
Iha loron 04 fulan-Juñu 2024, iha Suku Bobometo, Aldeia Oe-baha, akontese rai halai estraga komunidade nia uma ida (1).
Iha loron 04 fulan-Juñu, iha Munisipiu Viqueque, Postu Administrativu Ossu, Suku Uaibabu, Aldeia Laritame, akontese rai halai estraga komunidade nia uma ida (1).
Jornalista: Estajiáriu: Lazaro Pereira Quefi