Ekonomia
Proposta OJE 2026 Billaun $2,291 Sei Prevé Hela Millaun $5 Ba Pensaun Vitalísia
Published
4 months agoon

Hatutan.com, (30 Setembru 2025), Díli– Ministra Finansa, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, Tersa (30/09/2025), informa Governu prevé hela orsamentu bá pensaun vitalísia millaun $5 iha Orsamentu Jeral Estadu (OJE) tinan fiskal 2026, nune’e bainhira halo diskusaun OJE iha PN maka sei deside atu hasai ka koloká fali bá setór seluk, tanba lei revogasaun pensaun mensal vitalísia promulga tiha ona.
Governu liuhosi Reniaun Estradináriu Konsellu Ministru (KM), Tersa-ne’e, aprova ona Porposta Orsamentu Jerál Estadu (OGE-sigla portugés) ba tinan fiskál 2026 ho montante billiaun $2,291.
Lee Mós: Governu Prevee Billaun $1,85 Bá OJE 2026

Ministra Finansas (MF), Santina José Rodriguês F. Viégas Cardoso. Foto/Zita Menezes
“Ha’u hanoin, horiseik, maka Prezidente Repúblika Jose Ramos-Horta promulga lei revogasaun pensaun mensál vitalísia, maibé orsamentu ita-boot hatene katak orsamentu ne’ebé ami hodi ami tenke hakerek ho livru sira ne’e hotu, entaun ami mós hato’o ona bá Konsellu Ministru katak orsamentu ne’ebé maka prevé bá pensaun vitalísia eziste hela,” Ministra Finansa Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso bá jornalista sira iha Palásiu Governu.
Ministra Finansa afirma iha dalan ida fali maka depois OJE 2026 tama iha Parlamentu Nasionál, halo diskusaun maka bele halo proposta ka oinsá para haree asunu ida-ne’e.
Membru Governu ne’e afirma tanba kestaun tempu Minstériu Finansa la konsegé altera lei, no tenke altera fali livru orsamentu sira ne’e, tanba livru orsamentu balu komesa bá imprime ona.
Ministériu Finansa hodi ona orsamentu mai Konsellu Ministru no mós informa bá Konsellu Ministru katak orsamentu alokadu bá pensaun vitalísia sei mantein hela iha orsamentu jeral estadu OJE 2026.
“Ha’u hanoin depois bá iha Parlamentu Nasionál maka sei deside orsamentu ne’e atu bá iha ida ne’ebé, atu hasai ka atu koloka fila-fali ka atu redúz tetu ne’e kompeténsia Parlamentu Nasionál. Otomatikamente kuandu lei vigór ona, Ministériu Finansa la iha bazé atu selu sein baze legal,” Ministra Finansa Santina Viegas Cardoso hateten.
Governu Aprova Proposta OGE 2026 Billaun $2,291
Governu liuhosi Reniaun Estradináriu Konsellu Ministru (KM), Tersa-ne’e, aprova Porposta Orsamentu Jerál Estadu (OGE-sigla portugés) ba tinan fiskál 2026 ho montante billiaun $2,291.
Ministra Finansas (MF), Santina José Rodriguês F. Viégas Cardoso Ministériu Finansas ho ekipa tomak hosi diresaun jerál planu ornsamentu hato’o Orsamentu Jerál Estadu 2026 iha Konsellu Ministru, tanba tuir lei ekuadramentu jestaun finanseira Públika katak data Governu atu submete orsamentu kadak tinan ne’e tenke mosu iha 01 fulan Outburu nia laran.
“Ha’u hanoin hakarak esplika bá ita boot sira katak antes hanesan ita boot sira akompañia ona maka tetu indikativu ne’ebé maka konsellu Ministru aprova hosi komite revijaun orsamentu aprova billaun $1,850, depois haree bá setór sira seluk tollu totál konsilidadu ne’ebé konsellu Ministru aprova atu submeter bá Parlemntu Nasionál billiaun $2,291” Ministra Finansas (MF), Santina José Rodriguês F. Viégas Cardoso hateten.
Konsellu Ministrus aprova ona Proposta Osamentu Jerál Estadu (OJE) bá tinan 2026 nian, ne’ebé mak aprezenta hosi Ministra Finansas (MF), Santina José Rodriguês F. Viégas Cardoso, ho montante globál konsolidadu billaun $2,291.
Orsamentu ne’e prevee dolar amerikanu biliaun 2,215 ba Administrasaun Sentrál no dolar amerikanu millaun 60 ba Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-cusse Ambenu (RAEOA), ne’ebé dolar amerikanu millaun 30 mai hosi reseita rasik. Seguransa Sosiál iha orsamentu dolar amerikanu millaun 170, ne’ebé dolar amerikanu millaun 46 mai hosi reseita rasik.
Proposta OGE 2026 tuir estratéjia Governu Konstitusionál IX no Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu 2011-2030, hodi kanaliza rekursus atu hametin kapitál sosiál, investe iha infraestrutura, diversifika ekonomia no hametin governasaun-di’ak.
Kona-bá perspetiva makro-ekonómiku bá tinan 2026, Governu projeta kreximentu Produtu Internu Brutu ((PIB) nian ho 4,5%, ne’ebé sustenta hosi aumentu iha konsumu privádu no investimentu públiku, no inflasaun média anuál ne’ebé estabiliza besik 1,2%, hafoin tuun ba 0,5% iha tinan 2025.
Medida orsamentál prinsipál sira mak:
- Setór sosiál: millaun $74,2 bá saúde (inklui millaun $55,9 bá kuidadu saúde primáriu no millaun $4,5 ba reabilitasaun no konstrusaun ospitál sira), millaun $35,8 ba edukasaun (ho reforsu bá Programa Merenda Eskolár, konstrusaun no reabilitasaun ba sala-de-aula, reforma kurrikulár no formasaun profesores) no millaun $180,4 ba protesaun sosiál (ne’ebé millaun $170 ba Seguransa Sosiál no millaun $10,4 ba programa Bolsa da Mãe hodi apoia primeira infánsia);
- Setór infraestruturas: millaun $436 ba kapitál dezenvolvimentu, ho millaun $300 aloka bá fundu infraestruturas, millaun $107 ba liñas ministeriais no millaun $29 bá munisípiu sira. Inklui mós millaun $223,4 bá enérjia (hodi habelar no moderniza rede elétrika nasionál, estudus kona-bá infraestruturas petrolíferas no dezenvolvimentu projetu Tasi Mane) no millaun $20,2 ba agrikultura (hodi reabilitasistema irrigasaun no medidas atu promove aumentu produtividade agríkola no mekanizasaun nian);
- Setór ekonómiku: millaun $32,1 bá apoiu emprézas mikro, ki’ik no média no kooperativas no mós promove esportasaun ho produtu ne’ebé kualidade; millaun $4,3 hodi apoia medidas iha área komérsiu no indústria, liu-liu bá hametin lojístika, promove investimentu estranjeiru no sustentábilidade industriál; millaun $104,7 bá setór petrolíferu, inklui esplorasaun bá bloku foun petrolíferus no minerais, estudus bá projetu Tasi-Mane, no dezenvolvimentu petrolíferu; millaun $5,2 bá kriasaun sentrus turístikus hodi apoia Programa Nasionál Promosaun;
- Setór Institusionál no Governasaun-Di’ak: Prevee millaun $12,7 atu hametin diplomasia no garante kumprimentu rekizitu adezaun bá ASEAN; millaun $16,2 atu reforsa setór justisa; millaun $37,1 atu apoia prosesu desentralizasaun no modernizasaun jestaun finanseira públika; no millaun $6,2 ba reforma funsaun públika no formasaun funsionárius.
Ho propósta ida-ne’e, Governu buka atu asegura ezekusaun sustentável husi ninia polítikas públikas, atu konsolida integrasaun rejionál no promove dezenvolvimentu ida ne’ebé inkluzivu, hodi prepara país ne’e hasoru dezafius ekonómikus no sosiais tinan lima oin mai.
Jornalista : Zita Menezes/ Marcelino Tomae
You may like
Ekonomia
Governu Hasai Millaun US$4.5 Husi OGE 2026 Halo Pagamentu Saláriu Décimo Terceiro 2025
Published
4 weeks agoon
12/01/2026
Hatutan.com (12 Janeiru 2025),Díli— Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, informa Governu hasai kuaze millaun US$4.5 husi Orsamentu Jerál Estadu (OGE, sigla portugés) tinan fiskál 2026 hodi halo pagamentu ba saláriu decimo terceiro 2025 nian.

Hatutan.com, (29 Dezembru 2025), Díli–Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonómia (MCAE- sigla portugés) dúvida ho dadus produsaun hare-kulit iha Sentru Nasionál Lojistika (CLN) tanba la hatudu dadus konkretu.
Ekonomia
BCTL ho BNU Halo Kooperasaun Hametin Indústria Finanseira no Impulsiona Dijitalizasaun Ekonomia TL
Published
2 months agoon
05/12/2025
Hatutan.com, (05 Dezembru 2025), Díli— Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL-sigla portugés) no Banco Nacional Ultramariño (BNU) halo kooperasaun liuhusi atividade Fórum CEO hodi hametin industria finanseira no impulsiona dijitalizasaun ekonómia iha Timor-Leste.

FM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL

Armazén Sentrál INFPM Rejista Total Reajente Atinje 88%

PDHJ: Ofisiál Mídia SEKOMS Impede Hatutan.com Halo Kobertura iha Espasu Públiku RTTL,E.P Ne’e Krime

PDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun

Kandidatu Ajente PNTL Sei Koordena ho Universitáriu Sira Organiza Manifestasaun

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Dili1 week agoOfisiál Mídia SEKOMS Impede Jornalista Hatutan.com Halo Kobertura iha RTTL,E.P
Justisa & Krime7 days agoTribunál Rekursu Deside Estadu Selu Kompensasaun bá Gil da Costa “Puto Naldo Rei”, Antigu Prezidente RTTL,E.P
Dili1 week agoAsidente Tráfiku iha Área Eskola UNAMET, Joven Na’in-rua Lakon Vida
Polítika1 week agoKomisaun A Preokupa Servisu Asesór iha Ministériu Sira
Nasionál5 days agoHahalok Ofisiál Mídia SEKOMS Bele Fó Impaktu Ba Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste
Nasionál6 days agoImpede Jornalista Hatutan.com, AJAR Konsidera SEKOMS ho Nia Subordináriu Prátika Rejime Ditadura Soeharto
Nasionál7 days agoKandidatu PNTL Na’in-10.597 Aprovadu Ba Faze Teste Médiku
Nasionál6 days agoImpede Jornalista Hatutan.com, Conselho de Imprensa Konsidera Ofisiál Mídia SEKOMS Komete Violasaun Grave Ba Konstutisaun RDTL








