Hatutan.com, (10 Jullu 2026) Díli-Relasiona atividade ilísitu scam call centre ne’ebé autoridade seguransa sira halo buska no apreensaun iha Tibar, Liquiça, Manleuana, Metiaut no Bebonuk iha Díli, Vise Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Maijor Jenerál Calisto dos Santos ‘Coliati’, kosnidera lutu nasaun kuak ona, nune’e sidadaun estranjeiru sira kontinua prátika atividade ilegál ka krime transnasional buras iha Timor-Leste.
Lee Mós: Pratika Atvidade Ilísitu, PCIC ho SNI Detein Sidadaun Estranjeiru Na’in-99 iha Bebonuk
“Ha’u hanoin povu tomak akompaña situasaun agora dadaun halo iha ita nia rai laran, tanba saida mak krime oi-oin iha ita nia rai, ida ne’e sai reflesaun liuliu ba ukun na’in sira. Tanba independénsia la mai ho bandeza, independénsia ne’e produtu koletivu husi povu ida atu bele konkista ita nia liberdade, atu nune’e nia konstrui nia an hanesan povu ida independente ne’ebé prekuniza ba prinsipiu demokrasia, no prinsipiu valores direitu umanus,” Vise Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Maijór Jenerál Calisto dos Santos ‘Coliati’, haktuir ba jornalista sira iha Kuartel Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) Fatuhada, Sesta (10/07/2026).
Coliati hatutan, maibé iha faze konstrusaun estadu dezafiu oi-oin, dezafiu ida mak ohin loron Timor-Leste enfrenta kona-bá krime oi-oin.
“Krime mosu tanba saida, ha’u fó ezemplu simples ida, ita boot sira ba halo to’os karik fahi ruma tama imi nia to’os tanba saida. Ami Mambae oan ne’e hateten dehan tanba lutu kuak ona iha fahi dalan, sé mak halo lutu kuak fila fali ba ema ne’ebé ukun ita nia rai. Ha’u nu’udar militár, ha’u nu’udar ema ne’ebé mai husi rezisténsia ema ida ne’ebé uituan ka barak kontribui ba libertasaun rai ida-ne’e nian, ha’u sente laran moras wainhira rona no haree ita-nia rai sai tiha hanesan fatin ba merkadu negru,” Coliati hateten.
Maijór Jenerál Calisto dos Santos ‘Coliati’, esplika, saida mak merkadu ne’e buat ida ne’ebé ha’u aprende iha baze de apoiu, ita nia rai sai tiha baze bá atividade ilegais oi-oin ne’e tanba saida ne’e fila fali ba ema ne’ebé ukun ba rai ida ne’e.
“Lahatene Leí mak fraku ou Leí iha maibé ita mak la respeita Leí tanba ne’e mak buat ne’e mosu. Agora saida mak ita tenke halo, povu tomak mak tenke sente atu bele hetan paz estabilidade seguransa iha ita nia rai ne’e la defende de’it ba forsasa armadas ho forsas polísia ne’e povu tomak nia. Tanba ne’e ha’u nia apelu povu tomak ki’ik ka boot ita hotu-hotu matan moris neon na’in hodi haree saida mak akontese iha ita nia rai”, Jeneral Calisto dos Santos ‘Coliati’ informa.
Aleinde ne’e nia husu ba povu sira ajuda forsa seguransa sira atraves informasaun, kuandu haree suspeitu atividade ilegais iha komunidade nia leet informa lalais ba iha autoridade seguransa atu nune’e sira bele atua.
Sira Ne’e Oportunista
“Ita nia ajente do estadu ajente ne’ebé serbí interese nasionál hanesan funsionariu iha setóres sira ne’e sira ne’ebé mak fasilita sira ne’e mak ita bolu kriminozu oportunistas no kriminozu, ita labele husik kriminozu iha ita nia rain”, Vise Xefe Estadu Maior Jeneral Forsa Armada Maijor Jeneral Calisto dos Santos ‘Coliati’, kestiona.
Iha nasaun iha aparelu rua atu kombate kriminozu sira ne’e sé de’it, tanba ne’e mak nasaun iha forsa rua Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) no FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), ida ne’e para atu garante estabilidade, atu garante seguransa.
“Atu nune’e ita nia estadu, ita nia governu bele iha oportunidade atu halo dezenvolvimentu hodi serbí interese nasaun ninian. Ba kriminozu sira ha’u hanoin katak lei tenke funsiona, ba Timoroan sira ne’ebé involve iha aktu kriminozu sira ne’e labele haluha katak Timor-Leste iha aparelu rua forsas armadas ida nia polísia ida, ne’ebé labele hanoin katak Timor-Leste hanesan Jakarta, ka Dili ne’e hanesan aldeia oan ida ne’ebé ita boot sira hala’o atividade ilegais iha bairo subar-subat tuir ita boot sira nia hakarak”, ‘Coliati’ afirma.
Veteranu ne’e salienta tan katak, iha polísia no ajente sekreta sira nune’e nia apelu bá Timoroan sira buka osan no buka moris tuir dalan ne’ebé loos, dalan ida-ne’ebé legál labele liuhusi dalan ilegais sira.
“Tanba tenke respeita, valoriza ba ema sira ne’ebé fó sira-nia vida hodi harii nasaun ida ne’e. Tanba ne’e mak maluk sira ne’ebé mak atu hala’o sira nia moris ne’e iha liberdade tomak maibé dentru da responsabilidade labele halo atividade konforme imi nia hakarak, depois liu-liu atividade ilegais ne’ebé lori Timor-Leste sai fali estadu kriminozu ida, ba sese de’it mak involve atividade kriminozu sira ne’e mak bolu kriminozu sira ne’e sei hasoru aparelu estadu polísia no forsas armadas”, Vise Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Maijór Jenerál Calisto dos Santos ‘Coliati’ informa.
Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos