Defeza & Seguransa
F-FDTL ho Forsa Amérika Kontinua Fahe Koñesimentu bá Malu Liuhosi Ezersísiu CARAT
Published
3 years agoon

Hatutan.com, (10 Fevereiru 2023), Díli-FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) ho forsa Estadus Unidus Amérika (EUA) kontinua sira-nia treinu konzunta ne’ebé hahú nanis iha tinan 2009 hodi fahe koñesimentu bá malu.
Lee Mós : Militár Hosi EUA Kontinua Hametin Kooperasaun ho F-FDTL

Abertura ezersísiu CARAT (Cooperation Afloat and Readiness Training) entre Forsa F-FDTL ho Forsa EUA, Sesta (10/2/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa
Treinu konjunta ho naran Ezersísiu CARAT (Cooperation Afloat and Readiness Training) ne’ebé prioridade liubá Komponente Naval nasaun rua ne’e ho objetivu atu bele hametin liután kooperasaun bilateral entre País rua.
Vise Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL, Major Jenerál Calisto Santos Coli-Coliati, informa, ezersisiu ne’e hahú iha tinan 2009 ho objetivu, primeiru, atu hametin kooperasaun bilateral entre forsa Timor-Leste nian, ho forsa EUA hodi haree bá saida, liu-liu atu garante seguransa iha Timor-Leste ho rejiaun.
Hafoin abertura Ezersísiu CARAT iha Estádiu Munisipál Díli, Sesta (10/2/2023), Major Jenerál Calisto Santos Coli-Coliati esplika, objetivu segundu hosi ezersíu ne’e maka atu forsa rua ne’e bele transfere ka fahe koñesimentu sira bá malu, la’os de’it téknika, nune’e mós tátika, liu-liu forsa Timoroan sira aprende barak liután hosi forsa EUA.
Forsa Navál Amérika, nu’udár forsa ida ne’ebé ema hotu hatene, forsa ida ne’ebé sofístikadu tebes. Tanba ne’e, sira mai ho sira-nia ekipamentu, mai ho sira-nia meiu rasik, depois lori Timor nian troka sira, bá treina hamutuk ho sira iha tasi.
Ezersísiu ne’e sei hala’o to’o loron 15. Ida ne’e kada tinan halo. Maibé ezersísiu ne’ebé F-FDTL hala’o hamutuk Forsa EUA ne’e, iha oin tolu. Ezersísiu CATAR, Harii Hamutuk no ida fali maka kona-bá Asuntu Lojístika ninian.
Ezersísiu Harii Hamutuk no kona-bá Asuntu Lojistika nian, fó prioridade bá Forsa Enjeñeria sira, ne’ebé mak partsipa hosi Forsa Timoroan sira, EUA, Austrália, Nova Zelandia no Japaun no hala’o iha Timor-Leste.
Totál forsa sira hosi Estadus Unidus Amérika (EUA) nian ne’ebé mak partisipa iha ezersísiu ne’e, kuaje batallaun ida, no hosi F-FDTL hamutuk kompañia ida, espesifikamente hosi Komponente Navál nian.

Forsa EUA. Foto/Elio dos Santos da Costa
Enkarregadu Negósiu EUA nian iha TL, Tom Daley, haktuir iha karta komunikadu katak, ezersisiu militár konjunta CARAT (Cooperation Afloat and Readiness Training) hahú hosi loron 10 to’o loron 15 fulan-Fevereiru, tinan ne’e.
Ezersísiu militár ne’e sei hakle’an liután parseria seguransa entre Estadus Unidus no Timor-Leste liuhusi promove kooperasaun seguransa, manutensaun no hametin parseria maritima, no hasa’e inter-operabilidade marítima.
Ezersísiu ida-ne’e sei hahú ho xegada ró transporte anfibiu ida klase San Antonio, USS John P. Murtha Navy, no jogu tebe-bola amizade ida entre militár Estadus Unidus Amérika no F-FDTL iha Estádiu Nasionál.
Iha ezersísiu ne’e nia laran, membru F-FDTL na’in 100 hamutuk ho membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) sei partisipa iha formasaun oioin iha ró USS John P Murtha nia leten no iha Baze Navál Hera.
Formasaun refere sei promove seguransa marítima rejionál liuhosi hasa’e kapasidade iha área sira hanesan konsensializasaun kona-bá área domíniu maríitima, fahe informasaun, tratamentu médiku kombate, operasaun asaltu ho elikópteru, asisténsia umanitária no auzíliu iha dezastre, no operasaun ba luku nian.
Membru forsa Estadus Unidus Amérika ne’ebé mak partisipa iha ezersísiu ne’e mak ekipa USS John P Murtha no Unidade Expedisaun Navál da-13, ne’ebé iha kapasidade bá hala’o operasaun ho eskala boot komesa hosi misaun kombate too iha fó asisténsia umanitária no apoia iha tempu dezastre.
Partisipante sira seluk tán hosi Estadus Unidus inklui Unidade bá Mergullu ka Luku no Unidade ba Salvamentu númeru 1, Batallaun Konstrusaun Móvel Navál, no Eskuadraun Destruidór númeru 7.

Abertura ezersisiu CARAT ho jogu amizade entre forsa F-FDTL ho forsa EUA, Sesta (10/2/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa
“Ita nia kooperasaun seguransa iha tinan barak nia laran tulun Timor-Leste haforsa ninia abilidade hodi halo monitorizasaun ho di’ak liután ba nia territóriu, responde ba dezastre naturál sira, no promove dezenvolvimentu ekonómiku,” Enkarregadu Negósiu EUA nian iha Timor-Leste, Tom Daley, hateten iha komunikadu.
Enkerregadu EUA ne’e fiar katak, liuhosi ezersísiu konjuntu ida-ne’e, Timor-Leste sei iha pozisaun ida di’ak liu hodi defende ninia sidadaun sira, proteje ninia soberania, no promove ninia interese nasionál rasik.
“Ikus liu, ami-nia apoiu bazeia ba vizaun ida kona-ba rejiaun Indo-Pasifiku ida ne’ebé nakloke no livre, iha ne’ebé governu sira foti desizaun soberanu rasik no área dominiu komun governadu tuir lei,” Tom Daley hateten.
Ezersísiu CARAT ne’e bazeia ba parseria seguransa entre EUA ho Timor-Leste ne’ebé buras bá bebeik, liuliu EUA nia kompromisu ho valór millaun $23-resin hodi halo reabilitasaun aeroportu Baucau hamutuk ho Governu Timor-Leste.
Liuhosi kriasaun Komponente Aéreu ida, projetu ne’e sei tulun F-FDTL no tulun governu Timor-Leste hodi monitoriza ninia territóriu marítima ho di’ak liután, responde ba dezastre naturál sira, no promove dezenvolvimentu ekonómiku.
Hanesan parte husi EUA-Timor-Leste nia parseria seguransa, Estadu Unidus Amérika hala’o ezersísiu militár anuál hamutuk tolu ho F-FDTL no fasilita membru miitár barak hodi tuir formasaun lian Inglés no edukasaun profisionál militár iha Estadus Unidus Amérika.
Estadus Unidus Amérika nia Forsa Navál Seabees mós konstrui ka reabilita ona projetu sira hamutuk 100-resin, inklui klínika no eskola sira ho valór millaun $60-resin iha Timor-Leste laran tomak.
Jornalista: Rogério Pereira Cárceres
Defeza & Seguransa
Joven Ida husi Maubisse Mate Mistériu iha Merkadu Taibessi
Published
2 days agoon
19/02/2026
Hatutan.com, (19 Fevereiru 2026), Díli– Joven ida ho naran inisiál AXdR no ho idade tinan 33 husi Postu Administrativu Maubisse, Munisípiu Ainaro, Kuarta kalan (18/02/2026), mate mistériu iha haris fatin laran Merkadu Taibessi, Díli.
Defeza & Seguransa
Governu Suspende Tempráriu Rekrutamentu Ajente PNTL 2025
Published
1 week agoon
11/02/2026
Hatutan.com, (11 Fevereiru 2026), Díli-Reuniaun Konsellu Ministru (KM), Kuarta (11/02/2026), iha Palásiu Governu, deside suspende rekrutamentu ajente Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) foun ba tinan 2025 tanba deskonfia iha pratika favoritizmu no familiarizmu iha prosesu selesaun.
Defeza & Seguransa
FM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL
Published
2 weeks agoon
10/02/2026
Hatutan.com, (10 Fevereiru 2026), Díli-Polémika iha rekrutamentu kadete Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ne’ebé deskonfia hamosu pratika favoritizmu no familiarizmu, lori Fundasaun Mahein to’o iha konkluzaun ida katak Ministru Interiór (MI), Francisco da Costa Gusterres, laiha kapasidade atu organiza no foti desizaun. Nune’e, tenke lori fali to’o Konsellu Ministru mak tenke foti desizaun.

Diretór Nasionál PCIC Dezmente Membru PCIC Utiliza Pistola Komete Violénsia Doméstika

PCIC Finaliza Ona Ezame Ba Objetu Sira iha Kazu Dirijente Timor GAP, E.P Nian

PNTL Halo Buska no Apreensaun Ba Xinés Na’in-18 iha Fomento I

CAC Hahú Averiguasaun Bá Kazu Rekrutamentu Kadete PNTL

Ema ho Podér Polítiku Proteze no Fó Kondisaun Ba Fujitivu Kalumban Mali iha Timor-Leste

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Defeza & Seguransa1 week agoGovernu Suspende Tempráriu Rekrutamentu Ajente PNTL 2025
Nasionál1 week agoGovernu Rekoñese Irregularidade iha Rekrutamentu Kadete PNTL
Dili1 week agoPolísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu
Polítika1 week agoPrezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL
Nasionál2 days agoPM Xanana Husu Tribunál ho MP Arkiva Keixa Kazu Junta Militár Myanmar
Saúde1 week agoMinistra Élia Amaral Dezmente Komisaun Rekrutamentu PNTL Ne’ebé Dehan Reajente Laiha
Opiniaun2 days agoTimor-Leste Sai Uma Na’in Simeira ASEAN 2029 no Lisaun balun hosi Malázia
Nasionál1 week agoÍndise Persesaun Korrupsaun 2025, Timor-Leste iha Klasifikasaun 73 Husi Nasaun 180









