Hatutan.com, (25 Fevereiru 2023), Díli—Estudante finalista hosi Eskola Sekundária Jerál (ESJ) ho Eskola Sekundária Téknika Vokasionál (ESTV), iha Rejíme Jerál 7.444 no  Rejíme Espesiál 1.889 mak la asesu ka la admitidu, tanba la priénxe kritériu atu bá eskola iha Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL) ho Institutu Politékniku Betano (IPB).

Prosesu Asesu ba Ensinu Superiór Públiku bá estudante foun tinan akadémiku 2023, ne’ebé implementa ona hosi Ministériu Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK), Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) no Institutu Politékniku Betano (IPB) hahú ho aprovasaun Diploma Ministeriál númeru 32/2022, 10 agostu.

Lee Mós:Estudante 58.134, Na’in 21 “Lakon” Iha Ezame Nasionál Tinan 2022

Liuhosi Diploma ne’e, fó kompeténsia bá Comissão Coordenadora de Acesso ao Ensino Superior Público (CAES), hodi responsabiliza atividade hotu-hotu relativa bá Asesu Ensinu Superiór públiku. Komisaun ne’e kompostu hosi elementu MESSK, UNTL no IPB.

Komisaun ne’e, koordena ho Ministériu relevante sira hanesan Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), Ministériu Solidariedade Sosial no Inkluzaun (MSSI), Ministériu Asuntu Kombatentes bá Libertasaun Nasionál (MAKLN) no Ministériu Administrasaun Estatál (MAE).

Liña ministériu hirak ne’e mak lidera prosesu diseminasaun informasaun iha munisípiu hotu-hotu kona-ba rejime asesu, rekizitu sira ba admisaun, faze no kalendáriu ba implementasaun no númeru vaga ne’ebé disponível ba estudante sira hodi bele asesu ba Ensinu Superiór públiku.

Prosesu sira ne’e ho objetivu atu promove prinsípiu igualidade kona-bá oportunidade no respeitu bá diferensia, nune’e estabelese rejíme rua hodi asesu bá Ensinu Superiór Públiku.

Rejíme rua ne’e, ida maka hanaran Rejíme Jerál, fó oportunidade bá finalista sira hosi ensinu sekundáriu mak foin konklui estudu iha tinan 2022. Rejíme Espesial, fó oportunidade bá kandidatu sira ne’ebé maka sei iha situasaun esesionál.

Hafoin realiza prosesu asesu bá ensinu superiór públiku bá tinan 2023, iha Sesta (24/02/2023) ne’e MESKK anuunsia, ho forma jerál, rezultadu finál ba Rejime rua maka, Finalista Rejíme Jerál no Espesiál.

Rejíme Jerál kompostu hosi finalista Ensinu Sekundária Jerál (ESJ) no Ensinu Sekundária Tékniku Vokasional (ESTV), ho rezultadu finál mak hanesan tuir mai:

Númeru totál estudante finalista sira hosi ESJ no ESTV hamutuk 26.864. Totál finalista sira ne’ebé prienxe “Boletim Eskolla Departamentu sira”, hamutuk 11.011. Maibé, 15.853 hosi totál finalista Ensinu Sekundáriu mak la prienxe Boletim.

Estudante finalista sira hosi ESJ no ESTV ne’ebé admitidu bá Ensinu Superiór públiku (UNTL no IPB), liuhosi Rejíme Jerál, hamutuk estudante 3.567.

Ensinu Sekundáriu Jerál ho totál 3.161. Hosi númeru ne’e, inklui ona kandidatu hamutuk 104 ne’ebé hetan kualifikasaun di’ak liuhosi kada munisipiu. Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál ho totál 406, ne’ebé inklui ona kandidatu 17 ne’ebé hetan kualifikasaun di’ak iha nivel nasionál.

“Númeru estudante finalista sira hosi ESJ no ESTV ne’ebé la admitidu bá Ensinu Superiór Públiku, liuhosi Rejíme Jerál, totál 7.444 estudantes,” Hatutan.com sita komunikadu, Sábadu (25/02/2023).

Finalista 1.889 iha Rejíme Espesiál La Admitidu

Rejíme Espesiál kompostu hosi Sub-rejíme Oportunidade, Kategoria Veteranu sira no Martir sira nia oan, Kategória Hakbi’’it, no Kategória sira seluk hosi Rejíme Espesiál hanesan Ema ne’ebé remata ona ensinu superiór, tinan boot liu 23, Desportista, Ema estranjeiru, Timor Oan ne’ebé remata Ensinu Sekundáriu iha Estranjeiru, Eskola Internasionál Diplomata no nia oan sira, Ema ho defisiensia no Rezidente iha Manufahi.

Sub-Rejíme Oportunidade

Sub-rejíme Oportunidade, fó biban bá sidadaun timoroan sira ne’ebé maka remata ona ensinu sekundáriu iha tinan haat (4) bá kotuk, iha totál hosi kandidatu sira hamutuk 1.870.

Númeru kandidatu sira ne’ebé tuir ezame, iha 1.586, sira ne’ebé la tuir ezame, hamutuk 284.

Rezultadu ikus hatudu, kandidatu sira ne’ebé admitidu bá UNTL no IPB ho totál númeru hamutuk 608. Hosi númeru ne’e, sira ne’ebé atu eskola iha UNTL hamutuk 549, no IPB 59.

Ho nune’e, númeru kandidatu sira hosi Kategoria Oportunidade ne’ebé la iha kolokasaun ka la admitidu bá Ensinu Superiór Públiku, ho totál 978.

Veteranu no Mártir sira nia oan

Iha kategória Veteranu sira no Veteranu no Mártir sira nia oan, fó biban Veteranu sira no Veteranu no Mártir sira nia oan, ho totál 405. Kandidatu sira ne’ebé tuir ezame 405, no na’in-35 seluk mak la tuir ezame.

Númeru kandidatu sira ne’ebé Admitidu bá UNTL no IPB, hamutuk 235, bá UNTL 231, no IPB 4. Ho nune’e, númeru kandidatu sira hosi Kategória Veteranu no Veteranu sira no Mártir nia oan ne’ebé la iha kolokasaun  (la admitidu) bá Ensinu Superiór Públiku, hamutuk 140.

Kategoria Hakbi’it

Kategoria Hakbi’it fó biban bá família kbi’it laek sira-nia oan. Númeru totál kandidatu sira hamutuk 1.174. Sira ne’ebé tuir ezame 1.094, no sira ne’ebé la tuir ezame hamutuk 80.

Númeru kandidatu sira ne’ebé la admitidu bá UNTL no IPB, hamutuk 323. Hosi númeru ne’e, sira ne’ebé atu eskola iha UNTL 323, no IPB 40. Kandidatu sira hosi Kategoria Hakbi’it ne’ebé (la admitidu) bá Ensinu Superiór Públiku, hamutuk 771.

Kategoria Seluk

Alende ne’e, iha Kategória sira seluk hosi Rejíme Espesial hanesan Ema ne’ebé remata ona ensinu superior, tinan boot liu 23, Desportista, Ema estranjeiru, Timor Oan ne’ebé remata Ensinu Sekundáriu iha Estranjeiru, Eskola Internasionál Diplomata no nia oan sira, Ema ho defisiensia no Rezidente iha Manufahi.

Númeru kandidatu sira Admitidu ba UNTL no IPB, hamutuk 71, hosi númeru ida ne’e, 54 bá UNTL no 17 bá IPB.

Haree bá rezultadu finál hosi kategória Sub-rejíme Oportunidade 978, Kategória Veteranu sira no Veteranu no Mártir sira nia oan 140, Kategória Hakbi’it 771 ne’ebé la admitidu ne’e, konklui katak, finalista ho totál hamutuk 1.889 mak la konsege asesu bá UNTL ho IPB.

Ministériu Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK) informa katak rezultadu finál, hanesan lista ho naran kandidatu sira ne’ebé “Admitidu” divulga liuhosi Website ministériu nian.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres