Connect with us

Polítika

Kampaña Iha Baucau, CNRT Aprezenta Programa 12

Published

on

Hatutan.com, (23 Abríl 2023), Baucau— Partidu Congresso Nasionál Reconstrução Timor-Leste (CNRT), iha programa 12 atu implementa bainhira povu Timor Leste (TL) fó fiar hodi kaer ukun durante tinan lima nia laran.

Kampaña aberta CNRT iha kampu Tiriloka, munisípiu Baucau, Domingu (23/04/2023).

Programa 12 ne’e fó-sai direta hosi Prezidente Partidu CNRT, Kay Rala Xanana Gusmão durante kampaña aberta ne’ebé hala’o iha kampu Tiriloka, munisípiu Baucau, Domingu (23/04/2023).

Lee Mós: Xanana Promete CNRT Ukun Halo Buat Rua bá Nasaun ho Povu

Programa sanulu resin rua (12) prinsipál ne’ebé CNRT iha bainhira povu fó fiar hodi kaer ukun mak hanesan,  

Advertisement
  1. Edukasaun no Saúde inkluziva no kualidade
  2. Dignifika veteranu no promove inkluzaun sosiál
  3. Kria kampu servisu, liuliu bá foin sa’e sira
  4. Promove Produtividade no Diversifikasaun ekonómika
  5. Promove Investimentu seitór privadu
  6. Harii industria petrolifera iha rai-laran
  7. Infraestruturas bázika
  8. Hakbesik Servisu públiku ba povu
  9. Haburas dezenvolvimentu rural
  10. Reforma Seitór Justisa
  11. Hametin pás no estabilidade
  12. Konsolida polítika esterna

Prezidente CNRT, Kay Rala Xanana Gusmão esplika, iha Dezenvolivimentu Ekonomia Atu Kria Kampu Servisu no Hadi’a Povu nia moris konsentra iha Kriasaun empregu ba ema hotu, liu-liu ba foin-sa’e sira liu husi, Enkoraza no fasilita kriasaun kampu servisu husi setor privadú, Promove auto-empregu, Haburas empresa mikro, kiik, médiu, no kooperativa iha àreas rurais,  Hadia jestaun no haburas programa haruka trabalhador bá rai-liur.

CNRT mos sei Promove investimentu públiku, Industrializasaun no komersializasaun ba setor produtivu sira: agrikultura, turismu, manufatura, no finanseira, sei harii indústria petrolíféra iha kosta-sul, liu husi Harii infrastruturas nesesarias iha kosta-sul, Dada kadoras Greater Sunrise mai Timor-Leste, Dezenvolve rekursus petroliférus iha rai-laran.

Alende ne’e sei Estabelese zonas industriais, Dezenvolve setor finanseiru hodi fasilita investimentu privadu, Hadi’a Jestaun Finansas Públikas hanesan Hadi’a transparensia no akontabilidade, Aselera no hadi’a implementasaun reforma fiskal no Preserva no haburas jestaun Fundu Minarai.

Sei Haburas ekonomia rural liu husi promove agro-negosiu no agro-industria, Aselera integrasaun ekonômika atu atrai investimentu no espanda merkadu no Dezenvolve Kapitál Umanu liu husi Hadi’a kualidade no asesu ba ensinu, Kualidade ensinu ba labarik no foin-sa’e sira, Kualidade ensinu tékniku vokasional hodi responde ba nesesidade merkadu trabalhu, Hadi’a rekursus humanus hodi hasa’e kualidade ensinus, Hadi’a jestaun merenda eskolar atu promove nutrisaun, Promove siénsia no téknolojia iha ensinu superior, Estabelese no hakbiit sentru formasaun tékniku profisional no sentru empregu atu fasilita foin-sa’e asesu ba servisu, Hadi’a no habelar kualidade servisu saúde, Asegura kualidade servisu saúde primária ba povu tomak iha areas rurais, Hadia prestasaun servisu saúde ospitalar ne’ebe iha kualidade iha areas urbanas munisipais no nasional, Promove desportu, arte, no kultura.

CNRT sei Promove Inkluzaun Sosiál hodi Dignifika no valoriza veteranus no luta-nain sira, Proteje trabalhadores no hadia jestaun seguransa sosial, Promove liu-tán programa inkluzaun sosial: idozus, bolsa da mãe jerasaun foun, ema ho nesesidades espesial, no grupu vulneravel no Promove feto no hakbiit partisipasaun feto iha dezenvolvimentu.

CNRT sei estabelese Governasaun Lokál liu hosi Aselera implementasaun programa desentralizasaun no poder lokal, Fornesimentu prestasaun servisu públiku ne’ebe lalais no iha kualidade husi autoridade lokal ba povu, Promove partisipasaun komunidade iha prosesu dezenvolvimentu lokal, Promove Governu Eletroniku (e-Government) iha nível Governasaun hotu, inklui iha munisipius, Haburas implementasaun programa dezenvolvimentu rural.

Advertisement

Iha planu atu hadi’a Justisa liu hosi Harmoniza no hadia kuadrus legais tuir kontekstu no nesesidade país nian, Asegura ema hotu asesu ba justisa ne’ebe iha integridade.

Bainhira manan, Sei Promove Infraestrutura hanesan Rehabilita no konstrui estrada no ponte nasional, munisípal, no rural, Rehabilita, konstrui no hadia jestaun ba aeroportus, portus, fibra-optika, Asegura fornesimentu eletrisidade ne’ebe seguru, efisiente, no baratu ba ema hotu, Asegura asesu ba bé mós, saneamentu, barajen, no irigasaun ba ema hotu, Implementa ordenamentu teritóriu no habitasaun dignu ba povu.

Sei Kria Pas no Estabilidade liu hosi hametin Seguransa no Defeza liuliu Profisíonaliza institusaun F-FDTL no PNTL, Promove partisipasaun F-FDTL no PNTL iha asistensia ba komunidade nebé hetan dezastres naturais, hodi prepara-an atu bele partisipa iha misaun de Paz iha Rai seluk.

Sei Hadia Relasaun no Politika Esterna liu hosi Kontinua negosiasaun fronteiras (RAI no TASI) to’o hetan soberania total, Promove nafatin relasaun no kooperasaun diak ho nasaun hotu-hotu, Defende nafatin politika ‘lakohi aranja Inimigos no Aliados, maibe Parseirus deit’,  Prepara ho diak Timor-Leste nia adezaun no integrasaun ba ASEAN, Promove papel Timor-Leste iha g7+ no hametin nafatin lasus amizade no kooperasaun ho paizes CPLP no Forum Pasífiku.

Kay Rala Xanana Gusmão hateten, CNRT tenke manan maiória iha eleisaun parlamentár tinan ida ne’e atu fila ba kaer ukun no implementa politika Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál ne’ebé Timor-Leste iha ona.

Advertisement

Partidu CNRT sei fahe manuál polítika no planu estratéjiku ne’ebé partidu iha ona ba militante sira liu-liu ba joven sira atu hatene kona-bá programa saida mak CNRT sei halo bainhira fila fali ba ukun.

Xanana Gusmão esplika, Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál ne’ebé Timor-Leste iha, nia implementasaun paradu desde 2017 to’o ohin loron, tanba ne’e CNRT mai fali ho kompromisu bainhira povu fó fiar iha eleisaun Parlamentár tinan ne’e, sei servisu ba povu nia di’ak no rai ne’e nia dezenvolvimentu.

“Ita nia programa hahú ho dezenvolvimentu kapitál umanu, kualidade ba assesu ba ensinu, saúde, se la’e ema moras iha foho tenke mai to’o iha ospitál. Sei dezenvolve mós atividade ba joven sira iha área desportu, arte no kultura. Inkluzaun sosiál, programa ba ferik no katuas sira, tau-matan ba defisiénsia no sei tau atensaun didi’ak ba ekonomia tanba CNRT nia planu maka kontinua hala’o dezenvolvimentu iha ita nia rain,” Xanana Gusmão esplika.

Kampaña partidu CNRT ne’ebé halo iha munisípiu Baucau ne’e hetan seguransa másimu hosi Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) no hetan mós observasaun direta hosi órgaun eleitorál Comissão Nasionál das Eleições (CNE).  

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending